VOV4.M’nông: Kon Plông lah nkuăl jêr jo\t ngăn bah n’gor Kon Tum ndrel lah ngoai tâm 62 nkuăl ach o tâm lam dak. A[aơ nkuăl geh rlau 26.000 nu\ih, tâm nê nu\ih rnoi mpôl đê| geh rlau 80%. Geh tât 1/3 rnoh rnăk bah nkuăl lah rnăk ach o.

Mô u\ch ât đah nau ji ngot, ach o, hun hao nau dơi geh ơm mpeh pâl n’aih bah nkuăl, ho\ geh âk [on bah rnoi Sedang blau [ư nau kan pâl n’aih gay n’hao nau geh jêng. Yuh Y Lim, ta [on Kon Pring, xã Đăk Long, lah nu\ih janh ntuh kơl nau kan mhe, geh jêng đah nau kan pâl n’aih gu\ nkre tâm ngih [on lan (Homestay)

Di rơh bôk năm mhe, phung he tât đah yuh Y Lim gay gi\t kloh lơn mpeh nau kan [ư pâl n’aih nsum mpôl, djăt yuh nkoch nau blau kan ndrel nau mra [ư tâm năm mhe 2019 aơ đong.

Ơi yuh, nau mi\n hun hao pâl n’aih gay n’hao nau geh ân rnăk vâl ri bah ntă ntu\k ay gi\t ndrel ay ndơn păng mhâm êh?

Y Lim: Nau kan [ư pâl n’aih ri gâp ho\ geh nau mi\n u\ch tă bah jo\ hôm, yơn lah gâp ê geh nau năn. Năm 2018, Ngih dak mư ntru\nh nau săch [on hên [ư nau kan pâl n’aih, gâp mi\n tât nau kan pâl n’aih lah [u ri ân geh rgum ân năch, ân geh đăp mpăn “u\ch năch rnôk tât, ueh nuih n’hâm rnôk năch hăn”. Gay geh mir n’gar êp ngih, tăm ăp ntil kao, ân geh ntu\k gu\ ueh gay ma năch tât nklih rup, tăm byăp gay geh ndơ sa ân năhc, mô lah ân năch lăp nkre tâm ntu\k tăm byăp gay ma gâm sa. Ngăn lah ân tăm ăp ntil byăp kloh, mô geh dak si hoá học, mô lah dak si mpuh nkhi\t tu ndru\ng. Tâm ăp tơ\ năch tât ri bu tât nkra tâm mir gay ma pe\ byăp đo\ng. Mir tăm byăp lah ntu\k ueh, năch tât tâm mir nơm ri bu nkri rup gay ma nkah ri nơm saơ rhơn ngăn. Săk gâp nơm du\t n’hâm u\ch ngăn đah nau kan [ư pâl n’aih, nuih n’hâm ueh lăng, yor gâp ho\ uc\h nau kan aơ tă bah jo\. A[aơ, nau nơm u\ch geh [ư ngăn ri rhơn”.

Yuh geh đo\ng nau mi\n lah kônh wa Kon Pring nơm mra dơi hun hao nau kan pâl n’aih gay n’hao săk geh ân nau rêh đo\ng?

Y Lim: Gâp mra nsôih [ư ân ueh lơn tâm ăp nau kan ndrel nkoch mbơh ân kônh wa tâm [on, mra [ư ti\ng nau kan ma gâp ho\ tă [ư. Geh âk nu\ih blau nau pah kan jan sa, tăch rgâl, mât rong, n’gon ndrtănh yăng, ndơn grip đe mô lah pe\ byăp bri ri năch bu u\ch pâl n’aih kơt nê. Ndơ tuch tăm yor phung hen [ư kơt lah chè rse, dâu, sêt ndrel âk ntil byăp êng ri bu u\ch ngăn., Rnơm ăp ntil nê ma he geh tay prặ. Lah năch tât ri he ân geh vơt năch ân ueh. Mô di lah êng du hê gâp [ư pâl n’aih ma kônh wa tâm [on ko\ rgum n’hâm gay ân geh nsum. Kônh wa nơm saơ gâp [ư ri kônh wa ko\ gi\t đo\ng ndơ gâp geh. Tă bah nê, kônh wa ti\ng kơt ndrel gâp mra kơl an ndrel nkoch mbơh  ân kônh wa kơt ti\ng đo\ng.

[ư nau kan pâl n’aih kơt rnăk vâl yuh ri nau geh rđil đah nau [ư lo\, [ư mir ri mhâm êh?

Y Lim: Lah nơm tăm ba dak mô lah [ư nau kan êng ri rnoh geh mra mô geh dơi đăp mpăn tâm ban ma nau pâl n’aih. [ư nau kan pâl n’aih lah geh âk năch tât, tât mro ri du khay ko\ geh nklăp 7-8 rkeh đo\ng, geh rnôk ko\ geh 10 rkeh. Lah he ngăn ngên u\ch ndrel [ư ueh nau kan pâl n’aih ri năl lah mra geh nau dơi dơm”.

Ti\ng ay ri, ân geh nau hun hao pala n’ơaih lơn tay ri kônh wa ta Kon Pring moh nau ân u\ch geh êh?

Y Lim: A[aơ, kônh wa [ư pâl n’aih u\ch geh nau nti\m kan [ư pâl n’aih đah aka ntrong, kơt lah tanh ndơ do\ng, tanh nah ao gay rgum năch tât. Nau tal bar lah Ngih dak ân geh ntuh kơl nkra trong ân nơih, geh trong hăn tâm [on pâl nơaih gay năch dơi hăn uănh ntu\k ntu [on lan. Mô lah, ko\ ân geh trong tât nglau, dak gay bu hăn pala hăn uănh, ân geh mât ân ueh trong [on lan ân kloh đo\ng. Tâm rơh ba kơi gâp u\ch mra geh âk bôk nau kan nti\m nti ân kônh wa ta aơ, kơt lah nti\m nti nau ngơi Anh, nti\m nti nau tanh ndơ do\ng, tanh nah ao gay [ư ân âk ueh lơn ntil ndơ do\ng, n’hao nau geh ân kônh wa.

Năm 2019 aơ, yuh moh geh nau u\ch ân săk nơm, đah [on lan nơm?

Y Lim: Năm mhe ho\ tât, gâp u\ch sakư gâp nơm, rnăk gâp nơm dnrel kônh wa tâm [on mro geh n’hâm soan ân ueh. Tal 2, lo\ nsôih [ư ân ueh nau kan gay nar lơn rgum âk năch tât [on nơm, mpih trong [on lan ân kloh, ăp ngih ân geh mir tăm byăp ân kloh jêng gay ma tăch ân năch sa, pơk trong nơih ân năch tât nkre tâm ntu\k tăm byăp gay ma pe\ sa rnôk nê mơ kônh wa nơm geh tay prăk. Êp nê, ân geh lo\ mât ndrel [ư ân ueh nau vay ơm bah rnoi nơm kơt lah n’gon ndrănh yăng, tur chi\ng, gong kơl năch tât rgum uănh nar lơn ma âk. Bol ma năch tât moh dê ngih tâm [on ri nơm ko\ ân geh nau vơt ân ueh, tâm n’ur ma bu gay bu nkoch nau ueh ko\ kơt lah rgum geh âk mpưm lơn năch tât đah [on lan nơm.

Ơ, dăn lah ueh yuh. Tâm năm mhe aơ ân ueh geh aka lơn tay nau dơi dnrel geh âk lơn bu năch tât đah rnăk vâl ko\ kơt lah [on lan ta Kon Pring nơm!

Nu\ih rblăng: H’Thi