Zaoz thôngz cxuô zav, paz cxơưz Điện Biên krêz đar sik côngv, huôv tsar

Niêv cêr 143- txox cêr coaz tsôngv txuôk tsênhv qơư tỉnh Điện Biên đros têx xã tox siêz faz Đông li Pú Nhi, Na Son nhiv kruôr tâu kho đuô thiêz uô tiêr lok shông 2024, tax ploz tsênhr cêr cấp 4 tox siêz. Cêr yiêz muk đhâu nta trôngz, cêr luôv trox cxeik truôx jông, đar đuô thâuv ntêx, muôx cxix luôk cưx đês tso đêx, lax caz their cêr thiêz têx fiêx canhv pov huv đros.

          Txix iz txox cêr ar greiv, thâuv ntux lok nas mak lok six bluô, nhiv no niêv cêr 143 tưz taz por chiê yêz muk lok jông hâur yênhx shông. Niêv lâuk Lò Văn Hoài, tsôngv box jos Nậm Ngám, xã Pú Nhi, tỉnh Điện Biên pheiz kênh: “Txox cêr no thâuv ntêx muôx ntux nas mak lok six lax muk lok. Nhiv no cêr lox đar đuô, muk lok cux zôngx ziv đuô lok six ntâu”.

          Tsi taz têx txox niêv cêr muk lok têx tỉnh, têx shôngk đhâu, cxix luôk cêr muk lok hâur têx xã, têx jêx jos nhoz Điện Biên cux tâu tsov cưv yưv pênhr cxiv uô. Txix huôv tsar cơ sở cxuô zav, thax tsav ar nxaz, Điện Biê tưz yênhx trus uô tâu cxix luôk cêr zaoz thôngz muk lok nôngx cxênhz. Txos nhiv no, 100% xã muôx cêr yêz ô tô txos ciês tsênhv qơư, 760 ntâu cei cêr nôngx cxênhz tâu cxiv uô yiêz jông; yênhx cxênhz cei cêr tâu uô truôx jông, chox lok têx hlôngr yiêz jông nhoz thax tsav tox siêz.

          Tix lâuk Lò Văn Thân, tsôngv box nhoz jos Nhộp, xã Mường Lạn, tỉnh Điện Biên puz pâuz: Cêr muk lok têx xã Nặm Lịch- Mường Lạn thâuv uô tiêr tưz txox cêr coaz tsôngv hâur thax tsav. Txix lax muk lok, muk ntêr, nhiv no tsôngv box 2 xã muk lok zôngx ziv đuô, pôngz tsi ntâu six hơưv muk lok, thâux gra xiv huv kôngz nuv muk tsênhv qơư cux zôngx ziv đuô: “Thâuv ntêx tsi tâu muôx cêr txix NẶm Lịch muk tsênhv qơư xã Mường Lạn mak lok six khưr. Txix thâuv muôx cêr yiêz, txu grês tâu muôx nhos 10 cei cêr, pox nhuôk muk sei đuô, zôngx ziv đuô”

          Shông 2023 tâu seiz zos ntu coaz tsôngv hâur huôv tsar zaoz thôngz tỉnh Điện Biên, thâuv Qar yêz za Điện Biên tâu yưv pênhr kho đuô, jông trâu têx zav yêz za lox li A 320, A 321 za muk lok tâu. Côngz tsinhx no tâu seiz zos paz thax tsav Tây BẮc txu grês six hơưv muk lok, paz Điện Biên muk txos têx tsênhv qơư kinh têr lox hâur têz qơưk sei đuô, đhâu co chuôz cxaz đas jos yiêz huôv tsar ju lix, muôv muôs thiêz zaz zâuv yưv pênhr.

          Zơưv Phạm Văn Sỹ, Phưv giám đốc Sở cxiv tsa tỉnh Điện Biên puz pâuz, Hâur six cxiv 2020-2025, Điện Biên tưz tsov cưv pênhr jos chiê cxiv uô zaoz thôngz, đros 20% ntâu zos nhiêx txiêx tiv phaz thiêz 43% ntâu zos pênhr côngz txix Trung ương tsês trâu têx côngz tsinhx zaoz thôngz. Txos nhiv no, tas nro tỉnh muôx zuôr xar 1 cxênhz 200 txox cêr, ntêr tas nro 9 cxênhz 200 cei cêr, chuôz ndê 900 cei cêr pir đros ntu xuz thơưx hâur six cxiv, tso pov têx trus huôv tsar tsênhz lok tsơưr lươngv thiêz cơ sở zaoz thôngz cxuô zav: “Tas nro cêr muk lok cux chuôz ndê pir đros tas nro six cxiv thâuv ntêx zos 890 cei cêr, thiêz tsơưr lươngv uô cêr cux truôx jông đuô. Tiv zix đros têx niêv cêr tưz tâu kho đuô tas nro zos 260 ntâu cei cêr.”

          Ntu 2025-2030, Điện Biên tror xav tênhv huôv tsar cxiv uô zaoz thôngz cov huv đros, zos luôs hâux lưv huôv tsar-cxiv uô cov tâu truôx jông. Tỉnh sir jos krêz uô cêr muk chênhr Sơn La-Điện Biên- trôngx đriv ntiêx têz Tây Trang thiêz kho đuô têx niêv cêr 279, 4H thiêz uô tiêr têx cêr zaoz thôngz muk lok hâur niêx hnuz./.

Vũ Lợi-Txâur Vax cxeik nhênhv

Uô nox truôx txix pak đêx tênhv Sơn La

Tu zus njêl hâur tơưz lok zos qơư thêir txix ntâu shông lok no, txix chor hnuz xuz thơưx uô tơưz lok zos qơư thêir, cơưv tsưr ziv tu zus, cxơưx txos tsơưr lươngv chor njêl, sâu tâu tsuôk txâuk thêv têx côngz đas jos uô… nhiv no, tix lâus Cà Văn Siêng, nhoz jok Tà Sài, xar Chiềng Lao, Sơn La tưz sâu tâu liv truôx tuk xar muôx 200 triệu đêiv iz shông txix chuôz zis 9 luz tơưz thêir zus njêl. Lơưr tix lâus Siêng, chiê sâu tâu muôx 6-7 tấn njêl iz shông, tsơưr lươngv txâuk muôs sâuv ciêz đrôngs, chuôz zis tưz tsuv hlôngr đuô tsưr ziv uô nox lơưr ploz tsênhr: “Chiê muôx tâu chor njêl tsơưr lươngv, ziv chuôz zis tsik so cxaz chuôz chor lớp cơưv lok tsưr ziv tu zus njêl, xưv lik chor njêl muôx moz, sâu têx vuôz tsuôz, sêiz shuôk chor đêx, qiv hơưv, zav nox trâu njêl… Nhiv no chuôz zis qơư zus tâu cunz jênhv zos qơư zus VietGAP. Chuôz zis chor njêl phênhv ntâu zos tâu muôs trâu chor nênhs uô lax luôv nhoz tex tỉnh iz ndis, faz Bắc, têx ciêz ntơưv Sơn La”.

Hợp tác xã tsiêx đêx xuz thơưx ciês cux tưz tâu yênhx lix ntơưv xar thax tsav pak đêx Chiềng Lao, Sơn La, zos zơưv Trần Anh Tuấn, ziv chuôz zis tu zus njêl hâur vax thêir ntâu tiv zix hâur xar sơưr yênhx lix. Txix hli 10/2024 txos nhiv no, HTX li 30 vax thêir zus njêl tâu uô jông, tu zus lơưr tsưr ziv truôx jông, sâu tau muôx 40-50 tấn njêl iz shông. HTX tsênhv sau zuôr pox nhuôs hâur thax tsav chor njêl; uô nzir têx hax huv grêix njêl jov mok, grêi njêl ndu thiêz kruôr chiê muôs, paz muôx hâux lưv uô thiêz phênhv sâu truôx tuk trâu chôngz lox tôngv ntơưv thax tsav qơư.

Zơưv Trần Anh Tuấn, Giám đốc HTX tsiêx đêx Chiềng Lao puz pâuz nzir: “Pêz muôx ntâu zav njêl, li njêl rô phi, njêl nox jâuz, njêl lăng, cux muôx chor njêl tsiv gri kinh têr siêz li njêl lăng, njêl trình, njêl tầm… Phênhv ntâu zos muôs muk trâu Hà Nội, muôs trâu chor nênhs uô lax luôv, muôx yez thâux xa, paz muôx phênhv sâu truôx. Ciês cur ziv chuôz zis sâu tâu txix 700-750 triệu đêiv iz shông, paz muôx hâux lưv uô trâu 15 lênhx nênhs, xav luz đraz 7 triệu đêiv iz hli”.

Tâu zus sâuv thax tsav pak đêx lox đar, pêx xênhv uô nênhx nhoz trơưk ntus pak đêx xar Chiềng Lao li 330 ntâu luz tơưz thêir lok zos qơư thêir tu zus njê đros xar muôx 1.000 tấn iz shông tưz zos yênhx qơư huôv tsar uô nox truôx, paz hlôngr yiêz pox nhuôs luz nênhx. Hlôngr yiêz tsưr ziv uô, sir zôngv têx kỹ thuật yiêz jông, uô nox lơưr saz hax huv thiêz chuôz cxaz sik côngv tưz paz trâu chor ziv chuôz zis tu zus njê hâur tơưz thiêr uô tâu nox jông, tsưr ziv no li tsiv gri kinh têr siêz đuô… “Xar tưz muôx tsưr ziv, tror yax kriê, hêik pêx xênhv kriz đar tsưr ziv uô nox, chuôz cxaz sik côngv huôv tsar uô nox. Nhênhz chơưv kriz uô chor tsưr ziv tu zus chor zav nôngz njê, suôz yiêz muôx tsiv gri kinh têr siêz đuô, huôv tsar uô nzir ntâu zav hax huv; uô cov muôx tsơưr lươngv jông, ngaz tuk zav nox thiêz por vêv tênhv qơư đêx; huôv tsar têx qơưk uô jôngz njêl tsơưr lươngv siêz phưx vưv trâu pêx xênhv ntơưv qơư. Đros co, chuôz cxaz hêik pâuz têx hax huv njêl Chiềng Lao, đros têx tsưr ziv uô hur jông, tsơưr pưr thiez pâuz tsênhz qơư…”

Phưv Chủ tịch xar Chiềng Lao Phạm Quang Sơn cux puz pâuz, thax tsav qơư cux tưz sir zôngv tâu jông chor pênhr txix chor tsaz yênhx, dưv anr paz trâu pox nhuôs cxiv tsa thiêz kriz đar têx tsưr ziv uô nox huv đros trâu têx kror liv. Tiv zix zos txix thâuv chiê pêz luz xar kuz (Chiềng Lao, Hua Trai, Nậm Giôn) lok uô cê, xar Chiềng Lao nhiv no muôx thax tsav huôv tsar lox đar, paz zôngx ziv trâu hâux lưv cêv kuôk thiêz huôv tsar kinh têr sâuv thax tsav pak đêx…/.

Lê Hạnh-Lik Thox cxêik nhênhv

Chos kok tsư ha, tsôngv pêx xênhv tox siêz Lào Cai muôx nzir phênhv sâu tâu nhiêx txiêx

Xã Phình Hồ, tỉnh Lào Cai zos xã tox siêz tsênhv yuôr ntâu txov nhêv, tâu muôz chor xã Bản Mù, Làng Nhì thiêz Phình Hồ, huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái kuz lok uô cê. Thax tsav phênhv ntâu niêx shông pok huôz niêz, chuô lax nziês. Chênhr muôx têx li heik co, uô trâu suôv qơư no jông chos kok tsư ha. Têx kok tsư ha co tâu cxuô lênhx sđ nhiêv zuôr chox muk nox, tsôngv pêx xênhv ntơưv qơư khênhr hu uô kok kê, viv đhâu qêik tâu tơưr, chor kok khênhx, jông gâux, seiz jông xưk li luz kê. Tix lâus Cok Xênhv Zax nhoz jok Mù Thấp heik pâuz: Muôx 10 tơưv shông tror lok no, tsôngv pêx xênhv muôz têx liêx têz uô tsi jông blêx, chos poz cưk thiêz jâuz tâuv ntơư hlôngr chos kok tsư ha. Zos uô blêx, iz shông yênhx đeiv têz lox lok cux tsuôk tâu 5-6 tsov đeiv xưz, taz sik chos kok tsư ha mak tâu muôx 20 tsov đeiv: “Chos kok tsư ha cux truôx tuk, tâu ntâu đuô pir li uô blêx, poz cưk. Têx nhiêx txiêx sâu tâu txix kok tsư ha phênhv ntâu zos zôngv txoz cxơưx trâu chuôz zis thiêz shông tưs uô tâu ntâu mak muôz zuôr 1, 2 tus nhux lok zus nzir chiê muôx cxaz phênhv sâu”.

Zơưv Chú Xênhv Zax, Tsar phongx kinh tế xã Phình Hồ heik pâuz, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã xav tinhv, kok tsư ha zos iz hâur têx tsoz chos chênhr. Niêx shông sơưr đơưk krêz đar liêx têz chos ntâu jux juk. Nhiv no hur si chor liêx têz chos kok tsư ha hâur xã zos 330 ha ntâu ha. Hâu nov xã sir jos vênhv tôngv tsôngv pêx xênhv qênhz shuôs, txo grêk tsơưs jux juk têx liêx têz uô tsi jông blêx, poz cưk muôz hlôngr chos kok tsư ha.

Zơưv Chú Xênhv Zax cux heik pâuz, têx kok tsư ha ntơư tsuôk chos tâu hâur têz 3 chiv xưz (tsênhz đuô zos 3 shông siz lơưr liês), đhâu co ar zuôr tsuôs, kok tsi yuô jông gâux, khơưz sâu tsi tâu nju. Chiê đơưk uô têx li heik no, xã tưz kriê tsôngv niêv txir lax pêx xênhv tsi so muôz hlôngr uô lưv zav tsoz chos, iz chas ntơư uô trơưk tsưr ziv kriê chiê têx ar têz uô tâu kôngz ntêr shông thiêz truôx tuk. Muôx têx sơưr đơưk chos kok tsư ha 3 chiv tas, muôz hlôngr chos poz cưk, uô blêx lok sik chos tâuv cuôz xênhz uz no...., đhâu ntơư li tror muôz chos kok tsư ha: “Thâuv chos tâu kok tsư ha muôs, sơưr đơưk lok six moz siêz chos thiêz tu. Iz txix thâuv têx kok muôs tâu gri, ntâu chuôz zis pêx xênhv tưz hla đhâu yeiz pluôs, muôx luz nênhx truôx tuk”.

Nhiv no tsôngv pêx xênhv Phình Hồ phênhv ntâu muôs kok chiv chênhr txix hli 9-10 ntơư, viv li tsi yuô tâu gri, tsuôk txix 15-20 cxênhz đeiv iz cir xưz. Taz sik zos sơưr đơưk por hưv jông tsês tâu ntêr mak muôx têx iz cir zuôr tâu gri txix 30-50 cxênhz đeiv, muôx kênh hnuz, kênh ntu tsênhv tâu 80-100 cxênhz đeiv iz cir thiêz.

Chiê muôx cxaz nzir phênhv sâu tâu, xã Phình Hồ tsênhv cxơưz cxiz chor HTX thiêz têx doanh nghiệp sik đros uô, paz sâu zuôr. Nhiv no hâur thax tsav xã tưz muôx 3 HTX sâu zuôr kok tsư ha trâu tsôngv pêx xênhv, co zos HTX dịch vụ ju lix Kế Khâu Ly, HTX Hưng Thùy, HTX Kôngz nuv thiêz Ju lix Bản Mù. Tix lâus Vầu Xênhv Zax, Giám đốc HTX Kôngz nuv thiêz ju lix Bản Mù heik pâuz: Txix thâuv yênhx lix, HTX vênhv tôngv tsôngv niêv txir cưr tix nênhx tsa sơưr đơưk chos ntâu đuô thiêz. HTX cux hux jos đros uô, paz kriê tsưr ziv, xeir nôngz chos, tsi trâus caz tho nox chiê chos tâu trơưk têk, khơưz sâu tâu nju. HTX tưz cir hux thôngx sâu zuôr tsôngv pêx xênhv têx kok tsư ha thiêz chos luk sâu zuôr gri truôx tuk đuô chiê pêx xênhv tso siêz huôv tsar uô nox: “Pêz kriê tsôngv niêv txir lax pêx xênhv xeir chos nôngz kok jông chiê chos thiêx hloz lox siz luôs, khơưz sâu tâu nju đuô. Tsi tas li, pêz cux hux thôngx đros cxuô chuôz zis sâu zuôr lơưr têx kôngz uô tâu chiê sơưr đơưk tso siêz huôv tsar uô nox. Thiêz pêz cux chos luk sâu zuôr gri siêz trâu tsôngv niêv txir lax pêx xênhv”.

Nhiv no xã Phình Hồ tsênhv tso tơưv hâux lưv cxiv tsa kok tsư ha yênhx xiv huv OCOP hâur shông 2025, jux juk khav tinhv suôz bê, muôs tâu gri, paz tsôngv box thax tsav tox siêz hla đhâu cêr pluôs thiêz sir jos huôv tsar uô bluô nux txix têx muôx jông ntơưv qơư./.

Đinh Tuấn-Riê Lâux cxeik, nhênhv