Tênhv tênhz tơưk pov cêr tsôngv box tox siêz luz nênhx hâur ntu zuôr txos

          Ma Thị Tinh, mênhx cxưx Hmôngz nhoz jos Xa Tổng, xã ntus đriv Dào San (huyện Phong Thổ kuz) tỉnh Lai Châu thâuv tưs cux xar njôngr hâur ntu zuôr txos no zuôr yênhx iz lênhx họa sĩ. Taz sik, luz nênhx txov nhêv, tiv zix, nhoz lênhx nhuôk no thax tsav qơư nhoz tsi tâu muôx tênhv tênhz, viv li Tinh tsuv tso ntơưr tsês nhoz tsêr uô mor, jor mê nhuôk paz max niêv txir. Thiêz Tinh li siêz xar njôngr co tov kaz no zuôr yênhx iz lênhx họa sĩ cux tsuôk pâuz tso tsês li ntơưv:“Phêv liv tiv zix zos tsi muôx tênhv tênhz tơưk pov cêr chiê cur uô zuk li siêz xar njôngr. Đrâuv co chuôz zis ho txov nhêv viv li cur tsuv so ntơưr, nhiv no cur tsuôk xar muk uô hâux lưv chiê muôx nhiêx txiêx paz trâu cur niêv cur txir”.

          Ma Thị Phê, cux zos iz lênhx nhuôk đros Tinh nhoz côngv iz jos thiêz cux muôx siêz xar njôngr tov kaz no zuôr yênhx iz lênhx họa sĩ li Ma Thị Tinh pheiz kênh:       “Cur xar njôngr cur jêx jos zuôr nzor muôx tênhv tênhz tơưk pov cêr li têx jêx jos txơưr, chiê tsi zuôr tơưk tênhz lor lênhv thâuv tsâus ntux thiêz”.

          Tsi taz Xa Tổng, thâuv ntêx ntâu jêx jos nhoz tox siêz Lai Châu cux muôx ntu nhoz uô nênhx tsi muôx tênhv tênhz tơưk pov cêr. Taz sik, thâuv tênhv tênhz têz qơưk choz lok txos jêx jos, luz nênhx tưz muôx têx hlôngr yiêz jông. Tênhv tênhz tsi taz tơưk pov cêr, mak tsênhv krêz tơưv iz luz nênhx yiêz. Mê nhuôk tâu muk cơưv ntơưr thâuv tsâus ntux, nênhs hloz mak tâu pâuz txos têx xor mông, zôngv têx zav meir lok tsiv uô xênhz yar kôngz nuv, yênhx trus muôz siêz phênhv sâu. Tix lâuk Tẩn Chỉn Kiên, nhoz jos Lản Nhì Thàng, xã ntus đriv Sì Lở Lầu heik:          “Muôx tênhv tênhz têz qơưk zuk uô tul tsi cux zôngx ziv đuô. Têz qơưk chaz tênhv lok txos lênhx tưs cux muôx tênhv tênhz sir zôngv. Thâuv ntêx zôngv tênhv tênhz đêx mak lok six phêv liv, nhiv no muôx tênhv tênhz uô mor thiêz uô tul tsi cux zôngx ziv đuô”.

          Hâux lưv tik tênhv tênhz lok têx jêx jos tox siêz Lai Châu tsi zôngx ziv uô. Tox siêz ar nxaz, tsôngv box nhoz uô nênhx tsi chêx chôngk, ntâu chuôz zis nhoz đêz hâur pâus tênhv. Đrâuv co zos têx phêv liv hâur car chêx thax tsav qơư, uô iz cxiê dự án krêz uô kênhz. Lơưr zơưv Trần Kim Long, Giám đốc Công ty tênhv jos Lai Châu, nhoz ntu xuz thơưx thâuv pheiz tỉnh lok shông 2004, Lai Châu zos tiv phaz muôx chor ziv chuôz zis tâu sir zôngv tênhv tênhz têz qơưk kis tiv zix tas nro têz qơưk (zuôr xar 30%). Khov tâu Đảng, têz qơưk li tsov cưv thiêz têx cấp, têx nganhx nhoz tiv phaz li sir jos, tiv zix zos nganhx tênhv tênhz, txos nhiv no tiv phaz 38 xã, phường; 99% ntâu jêx jos, thax tsav qơư thiêz 97% ntâu chor ziv chuôz zis nhoz hâur tỉnh tưz tâu sir zôngv tênhv tênhz têz qơưk.

          Lok lêx ntêr, nganhx tênhv tênhz Lai Châu xav tênhv cxiv tsa têx tsưr ziv tsov cưv, yênhx trus chaz tênhv tênhz txos têx jêx jos nhoz đêz, đros tsưr ziv 100% chor ziv chuôz zis tâu sir zôngv tênhv tênhz têz qơưk lok shông 2030: “Tsưr ziv lêx ntêr zos têx jêx jos njuôs xav yưv pênhr tâu mak pêz tsưr tsix uô ntâu dự án krêz đar qơư tâu cungz tênhv tênhz txos têx chuôz zis nhoz đêz. Đrâuv co, têx jêx jos tsênhv yuôr, công ty cux tưz pov cov Tập đoàn thiêz tổng công ty chiê cxaz nzir pênhr nhiêx yưv chiê uô hâur ntu 2026-2030”.

          Tik tênhv tênhz txos jêx jos tsi taz tsuôk zos cxok ndêx tênhv, chaz xor tênhv chiê tơưk pov cêr jêx jos tox siêz Lai Châu mak co tsênhv zos têx siêz sir jos, siêz njênhs njôngr lok iz luz nênhx tov kaz no chi cax lus đuô. Txix co, tsi chiê lênhx nênhs tưs trâus pôngz kaz hâur ntu têz qơưk huôv tsar./.

                                                                                                                    Khắc Kiên-Txâur Vax cxeik nhênhv

Chos kok tsư ha, tsôngv pêx xênhv tox siêz Lào Cai muôx nzir phênhv sâu tâu nhiêx txiêx

Xã Phình Hồ, tỉnh Lào Cai zos xã tox siêz tsênhv yuôr ntâu txov nhêv, tâu muôz chor xã Bản Mù, Làng Nhì thiêz Phình Hồ, huyện Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái kuz lok uô cê. Thax tsav phênhv ntâu niêx shông huôz pok niêz, nhoz lax nziês. Chênhr muôx têx li heik co, uô trâu suôv qơư no jông chos kok tsư ha. Têx kok chos tâu, nox mak muôs thiêz tsư ha cơưk, tsôngv pêx xênhv ntơưv qơư khênhr hu uô kok kê, viv đhâu qêik tâu tơưr, chor kok khênhx, jông gâux, seiz jông xưk li luz kê. Tix lâus Cok Xênhv Zax nhoz jok Mù Thấp heik pâuz: Muôx 10 tơưv shông tror lok no, tsôngv pêx xênhv muôz têx liêx têz uô tsi jông blêx, chos poz cưk thiêz jâuz tâuv ntơư hlôngr chos kok tsư ha tas. Zos uô blêx, iz shông yênhx đeiv têz lox lok cux tsuôk tâu 5-6 tsov đeiv xưz, taz sik chos kok tsư ha mak tâu muôx 20 tsov đeiv:“Chos kok tsư ha cux truôx tuk, tâu ntâu đuô pir li uô blêx, poz cưk. Têx nhiêx txiêx sâu tâu txix kok tsư ha phênhv ntâu zos zôngv txoz cxơưx trâu chuôz zis thiêz shông tưs uô tâu ntâu mak muôz zuôr 1, 2 tus nhux lok zus nzir chiê muôx cxaz phênhv sâu”.

Zơưv Chú Xênhv Zax, Tsar phongx kinh tế xã Phình Hồ heik pâuz, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã xav tinhv, kok tsư ha zos iz hâur têx tsoz chos chênhr. Niêx shông sơưr đơưk krêz đar liêx têz chos ntâu jux juk. Nhiv no hur si chor liêx têz chos kok tsư ha hâur xã zos 330 ha ntâu ha. Hâu nov xã sir jos vênhv tôngv tsôngv pêx xênhv qênhz shuôs, txo grêk tsơưs jux juk têx liêx têz uô tsi jông blêx, poz cưk muôz hlôngr chos kok tsư ha. Zơưv Chú Xênhv Zax cux heik pâuz, têx kok tsư ha ntơư tsuôk chos tâu hâur têz 3 chiv xưz (tsênhz đuô zos 3 shông siz lơưr liês), đhâu co ar zuôr tsuôs, kok tsi yuô jông gâux, khơưz sâu tsi tâu nju. Chiê đơưk uô têx li heik no, xã tưz kriê tsôngv niêv txir lax pêx xênhv tsi so muôz hlôngr uô lưv zav tsoz chos, iz chas ntơư uô trơưk tsưr ziv kriê chiê têx ar têz uô tâu kôngz ntêr shông thiêz truôx tuk. Muôx têx sơưr đơưk chos kok tsư ha 3 chiv tas, muôz hlôngr chos poz cưk, uô blêx lok sik chos tâuv cuôz xênhz uz no...., đhâu ntơư li tror muôz chos kok tsư ha:“Thâuv chos tâu kok tsư ha muôs, sơưr đơưk lok six moz siêz chos thiêz tu. Iz txix thâuv têx kok muôs tâu gri, ntâu chuôz zis pêx xênhv tưz hla đhâu yeiz pluôs, muôx luz nênhx truôx tuk”.

Nhiv no tsôngv pêx xênhv Phình Hồ phênhv ntâu muôs kok chiv chênhr txix hli 9-10 ntơư, viv li tsi yuô tâu gri, tsuôk txix 15-20 cxênhz đeiv iz cir xưz. Taz sik zos sơưr đơưk por hưv jông tsês tâu ntêr mak muôx têx iz cir zuôr tâu gri txix 30-50 cxênhz đeiv, muôx kênh hnuz, kênh ntu tsênhv tâu 80-100 cxênhz đeiv iz cir thiêz.

Chiê muôx cxaz nzir phênhv sâu tâu, xã Phình Hồ tsênhv cxơưz cxiz chor HTX thiêz têx doanh nghiệp sik đros uô, paz sâu zuôr. Nhiv no hâur thax tsav xã tưz muôx 3 HTX sâu zuôr kok tsư ha trâu tsôngv pêx xênhv, co zos HTX dịch vụ ju lix Kế Khâu Ly, HTX Hưng Thùy, HTX Kôngz nuv thiêz Ju lix Bản Mù. Tix lâus Vầu Xênhv Zax, Giám đốc HTX Kôngz nuv thiêz ju lix Bản Mù heik pâuz: Txix thâuv yênhx lix, HTX vênhv tôngv tsôngv niêv txir cưr tix nênhx tsa sơưr đơưk chos ntâu đuô thiêz. HTX cux hux jos đros uô, paz kriê tsưr ziv, xeir nôngz chos, tsi trâus caz tho nox chiê chos tâu trơưk têk, khơưz sâu tâu nju. HTX tưz cir hux thôngx sâu zuôr tsôngv pêx xênhv têx kok tsư ha thiêz chos luk sâu zuôr gri truôx tuk đuô chiê pêx xênhv tso siêz huôv tsar uô nox:“Pêz kriê tsôngv niêv txir lax pêx xênhv xeir chos nôngz kok jông chiê chos thiêx hloz lox siz luôs, khơưz sâu tâu nju đuô. Tsi tas li, pêz cux hux thôngx đros cxuô chuôz zis sâu zuôr lơưr têx kôngz uô tâu chiê sơưr đơưk tso siêz huôv tsar uô nox. Thiêz pêz cux chos luk sâu zuôr gri siêz trâu tsôngv niêv txir lax pêx xênhv”.

Nhiv no xã Phình Hồ tsênhv tso tơưv hâux lưv cxiv tsa kok tsư ha yênhx xiv huv OCOP hâur shông 2025, jux juk khav tinhv suôz bê, muôs tâu gri, paz tsôngv box thax tsav tox siêz hla đhâu cêr pluôs thiêz sir jos huôv tsar uô bluô nux txix têx muôx jông ntơưv qơư./.

                                                                                                             Đinh Tuấn-Riê Lâux cxeik, nhênhv