Cxiv tsa jêx jok yiêz truôx jông txix phongz yaox “Pêx xênhv sik tưr uô nox, kinh doanh hênhr”

Shông 2021, đhâu nhênhz chơưv jông chor chủ trương, tsênhv chêi paz nhiêx txiêx tập thể, tix lâus Lò Văn Thương tưz hêik cxuô chuôz zis nhoz xar Mường Bú, tỉnh Sơn La yênhx lix HTX Minh Thương. Đros muôx 7 lênhx thành viên, thax tsav uô muôx 54 héc ta chiê chos táo, txir lưv tsiz sôngz, txir mo mông, txir mo mix. Tas nro thax tsav chos lơưr ploz tsênhr VietGAP, lơưr tsưr ziv hữu cơ. Iz shông, phênhv sâu tâu muôx 1,3 tiv đêiv ntâu, phênhv sâu xav iz ziv chuôz zis tau muôx 150-200 triệu đêiv iz shông. HTX tưz kriz tơưv tsưr ziv uô bluô nux trâu pêx xênhv ciês ntơưv thax tsav qơư nhoz:“Đros zos lênhx nênhs kriê thiêz vav tiêk saz hôiv nôngx mênhx xar zuôr paz trâu chor thành viên, tiv iz zos truôx siêz đuô, tiv oz zos chiê pâuz  tâu têx txux chi uô nox li trâu qir thiêz tu jôngk, yiz chês trâu chor ntông thiêz paz muôx tsiv gri trâu chor hôiv viên cov uô kôngz nuv  tâu jông đuô”.

Phongz yaox pêx xênhv sik tưr uô nox kinh doanh hênhr đros cxiv tsa jêx jok yiêz truôx jông tưz tâu kriz uô đêz đar txos chor chi hôiv thiêz hôiv viên nôngx mênhx nhoz xar Mường Bú. Txix phongz yaox “Pêx xênhv kriê trâu pêx xênhv”, ntâu hôiv viên tưz sir jos cơưv shâuv chênhz zênhv, sir zôngv têx khoa học kỹ thuật, côngz nghệ yiêz jông trâu uô nox, kinh doanh.

Chiê cxiv tsa luz nênhx cov ziv hnuz ziv jông đuô, chôngz hôiv viên pêx xênhv nhoz xar Mường Bú, tỉnh Sơn La tsênhv sir jos hlôngr yiêz chor tsoz chos huv đros trâu qiv hơưv txơưr txar, tsưr ziv uô nox ngaz tuk, huv đros sâuv ciêz đrôngs. Tix lâus Nguyễn Trung Giang, nhoz tiểu khu 1 puz pâuz:“Pêz tưz sir jos cov sưv đros thiêz uô tâu chor hax huv txir chuôz thox jông tiv zix muôs sâuv ciêz đrôngs. Iz zav li shông no lok nas ntâu mak pêz zuôr tsuv yiz nzir chor txir cov chor ntông zus tâu chor txir, txir lox jông thiêz trâu nzir qir paz trâu chor txir muôx tsơưr lươngv jông đuô muôs sâuv ciêz đrôngs”.

Xar Mường Bú, tỉnh Sơn La nhiv no muôx 3.300 ntâu hôiv viên pêx xênhv, xênhz huôx ntơưv 52 chi hôiv. Đros yax kriê, Hôiv Nôngx mênhx xar tsik so paz trâu chor hôiv viên huôv tsar kinh têr. Lơưr co tưz kriz uô sơưr bê trâu Zênhx hangx Tsênhv chêi xar hôiv, paz trâu 660 ntâu ziv chuôz zis txêik pênhr tas nro xar muôx 27 tiv đêiv; paz têx chuôz zênhx, zuz nôngz tsoz chos, qir zuôv trâu hôiv viên kriz đar uô nox. Khov co, phongz yaox sik tưr txơưx uô nox, cxiv tsa jêx jok yiêz ziv hnuz ziv tâu sir jos uô. Txos nhiv no, tas nro xar tưz muôx 1.190 ziv chuôz zis đăngk cir sik tưr, hâur co 690 ziv chuôz zis tax tâu zos chuôz zis txơưx uô nox, kinh doanh hênhr cxuô cấp. Zơưv Cầm Văn Trưởng, Chủ tịch Hôiv Nôngx mênhx xar Mường Bú puz pâuz:“Hôiv nôngx mênhx xar tưz yax kriê thiêz muk trâu chor chuôz zis hôiv viên nông mênhx sir jos cxaz chuôz cơưv shâuv têx chênhz zênhv nhoz chor chuôz zis uô ntêx chiê muôz lok sir zôngv hâur tsênhv tsênhz paz trâu zuk chor tsoz chos, tsiêx tu zus muôx tâu tsơưr lươngv thiêz kinh têr siêz”.

Têx tsưr ziv HTX, nôngx mênhx sir jos uô nox, xar tơưv nhoz xar Mường Bú tưz tsik zos uô bluô nux trâu zuk chuôz zis mak tsênhv paz cxơưz cxiz sir jos uô nox, hlôngr yiêz thiêz paz zov chênhr trâu kho đuô uô kôngz nuv, huôv tsar kinh têr tập thể thiêz cxiv tsa jêx jok yiêz nhoz tox siêz Sơn La./.

                                                                                                     Thanh Thủy-Lik Thox cxêik nhênhv

Kinh tế jôngr ntông paz hlôngr yiêz jêx jok tox siêz Lào Cai

Xã Phúc Lợi, tỉnh Lào Cai tâu yênhx lix txix muôz 3 xã Phúc Lợi, Trúc Lâu thiêz Trung Tâm hâur huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái kuz lok uô cê. Nhiv no thax tsav qơư co đar muôx 16 cxênhz ntâu ha, txâuk chiê 15 cxênhz ntâu lênhx nênhs nhoz 15 heir nênhs huôv tsar jôngr nuv. Zơưv Hoàng Minh Tới, Phưv Chủ tịch Ủy ban xã Phúc Lợi heik pâuz, kinh tế hâur xã xav kror đruôz đraz tsar ndê muôx 13% iz shông, đros thiêz ngênhx jôngr nuv paz ntâu, hâur co zov chênhr zos ciêv fix. Đros trâu yênhx cxênhz ha ciêv fix tâu chos thiêz tu jông, tsôngv pêx xênhv tsi tiêk muôs têx tơưr ciêv fix, tsênhv đros tsiv uô, nhox têx trox thiêz hmôngr ciêv fix, jiêz kra kruôr chiê muôs trâu 2 chas thax tsav, têz qơưk đrâuv:“Đros trâu têx muôx jông ar têz, tsôngv pêx xênhv hâur xã tưz sir jos chos jôngr ntông, cxuz cêr yeiz pluôs, hlôngr yiêz luz nênhx, txix ntơư cxơưz cxiz kinh tế hâur thax tsav qơư huôv tsar”.

Zơưv Thiều Hữu Ngọc nhoz jok 1 vàn, xã Phúc Lợi chuôz zis thâuv ntêx lok six txov nhêv cơưk, txơưv tưz uô ntâu zav nuv, chos ntâu zav tsoz chos, tu zus ntâu zav tsiêx cxu taz sik phênhv sâu cux tsi truôx tuk, luz nênhx txov nhêv. Shông 1988, thâuv cơưv shâuv luôs lưv tus txơưx huôv tsar uô nox hâur huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái kuz-thax tsav chos ntâu ciêv fix ntơưv Yên Bái tsưr ziv, seiz pov zuk chuôz zis cux muôx ar têz por tox đo, jôngr ntông, lar heik zos 2 thax tsav qơư no đêx ar mê njik thôngx iz zav, chas pêx xênhv nhoz Văn Yên ho huôv tsar uô tâu bluô nux txix chos ciêv fix, zơưv tưz tror lok seiz lax trâu pox niêv mê nhuôv, muôz tas nro chuôz zis 11 ha ar har jôngr hlôngr chos tsoz chos ciêv fix. Zơưv Thiều Hữu Ngọc heik pâuz li no:“Ciêv fix mak sâu tâu ntâu đuô pir li lưv zav tsoz chos txơưr đuô. Thâuv ntêx, chuôz zis chos poz cưk tsuôk txâuk nox xưz, iz txix thâuv hlôngr chos ciêv fix mak tưz paz cxuz cêr yeiz pluôs, uô tâu ntâu luôs hâux lưv lox li: cxiv uô tâu vax tsêr truôx khor nhoz, zuôr tâu yêz jông, muôx đros luôs cheix....”.

Tsi tiêk chos jôngr ntông, txix muôx ntâu têx shôngz ntông, tsôngv pêx xênhv hâur thax tsav tsênhv krêz qơư tsiv uô ntông, cơư txiês, uô trôngx tos uz no, muôz hâux lưv uô trâu lox tôngv ntơưv qơư. Niêv lâul Nguyễn Thị Xuân nhoz jok Sài Lớn heik: Txix shông 2018, thâuv qir uô luôs hâux lưv txiêr cơư têx ntông uz no, muôx kênh ntu mak iz hlik chuôz zis uô tâu 300 yiv đruôz ntông cxuô zav, muôz hâux lưv uô trâu 10 tơưv lênhx lox tôngv, iz hlik iz lênhx nênhs muôx phênhv sâu tâu txix 5-7 tsov đeiv:“Thâuv ntêx, chuôz zis cux zuôr muôs, uô lax luôv li luôs lưv lênhx lưv tus xưz, taz sik txix thâuv krêz uô qơư txiêr cơư ntông lok, chuôz zis luz nênhx tưz tsi yuô txov nhêv thiêz muôz hâux lưv uô trâu tsôngv niêv txir cưr tix nênhx tsa hâur thax tsav. Chor nênhs uô têx hâux lưv hnhar mak iz lênhs tâu 6-7 tsov đeiv iz hlik, têx lênhx uô hâux lưv siz mê njik ntơư xav kror đruôz đraz iz lênhs tâu 5,5 tsov đeiv iz hlik”.

Trơưk li zơưv Hoàng Trung Chinh, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Phúc Lợi, hâur six cxiv 2025-2030, iz hâur 3 hâux lưv zov chênhr tâu Đảng bộ xã xav tinhv zos hu zâuv yưv pênhr tsiv uô jông têx xiv huv shôngz ntông, reik đros trâu cxiv tsa cêr muk lol chiê zôngx ziv huôv tsar uô nox, gra siêz luz nênhx trâu tsôngv pêx xênhv. Đros trâu têx li heik co, zos moz siêz hlôngr yiêz txux chi, tsưr ziv huôv tsar uô kôngz chiê uô tâu ntâu, muôs tâu gri; yênhx lix thiêz huôv tsar têx trâur nuv sik côngv têk, siz paz huôv tsar uô nox; hu zâuv, cxơưz cxiz doanh nghiệp, HTX yưv pênhr trâu uô nox, tsiv uô, sâu zuôr têx xiv huv kôngz nuv, txix ntơư cxaz nzir phênhv sâu tâu, pêx xênhv moz siêz chos, tu thiêz por hưv jôngr:“Hâur tsaz yênhx uô lơưr Đại hội nghị quyết, tưz sir jos trâu têx faz tsưr ziv, hâur ntơư uô jông luôs hâux lưv yax kriê, vênhv tôngv têx chuôz zis pluôs thiêz sir jos paz pênhr, zuz nôngz tsoz chos chiê cxuô chuôz zis muôx nzir phênhv sâu, txo grêk cêr pluôs truôx”.

Đros trâu têx tsưr ziv, hâux lưv tso tơưv, xã Phúc Lợi sir jos cov muôx shôngz ntông njuôz vor tox trôngz câuv har tax zuôr xar 78%, tsôngv pêx xênhv tsi tiêk tsưx phưv truôx têx har jôngr, tsênhv muôx luz nênhx tsâu sor, vav mênhx txix jôngr ntông; txix ntơư, paz cxơưz thax tsav tox siêz ziv hnuz ziv huôv tsar./.

Đinh Tuấn-Riê Lâux cxeik, nhênhv

Du lịch Lai Châu tâu kriz uô txix têx kror jông muôx nhoz chor jêx jok

Muôx qơư jông jav, lênhx nênhs sưv jê thiêz tiv zix zos tâu nriêr pâuz đê chor yuôx zêx, ciz yuôx zêx… Co zos kror paz trâu chor kruô tuôx txix tỉnh Bắc Ninh pov shir phaz thâuv tuôx txos xar Tân Uyên-qơư kriz uô du lịch hur jông nhoz Lai Châu. Zơưv Nguyễn Tuấn Dương, txix Bắc Ninh tuôx hêik pâuz:“Pêz pov nhoz thax tsav qơư no muôx ntâu kror jông, viv cxuô kror ntơưv no lok six jông uô trâu pêz lok six nhiêv, muôx chor jêx jok jông jav thiêz chor trôngz yuôx zêx njuôz xiêz”.

Nhoz hâur tơư trôngz Hoàng Liên, xar Tân Uyên tâu pâuz txos tưz tsik zos muôx chor yuôx zêx lâul ntâu muôx 1.400 ntâu héc ta, mak tsênhv zos muôx chor liêx ntêir Hua Cưởm jông gâux, tuk đêx sor, đros 10 mênhx cxưx nhoz ntơưv no li têx vênhx huôv jông. Hâur têx shông đhâu, xar Tân Uyên tâu pâuz txos xưk li zos iz kror qơư yiêz jông lok du lịch têx đrox tsuôs chiv xênhz côngv thôngx jông. Zơưv Dương Đình Đức, Bí  thư  Đảng ủy xar Tân Uyên hêik:“Thường trực, Ban Thường vuv Đảng ủy xar tưz xav jênhv Tân Uyên zos qơư zuôr huôv tsar tâu kôngz nuv thiêz du lịch jông. Pêz cux tưv dưv thảo iz nghị quyết chuyên đề lok tsưr ziv huôv tsar kôngz nuv đros du lịch hur jông thiêz truôx đrênhk”.

Tsôngv kruô tuôx trâu Tân Uyên tưz tsik zos tâu ndis sêiz têx qơư jông jav, mak tsênhv tâu đa đêx sor, nhoz so ntơưv chor qơư chiv xênhz jông li Tân Uyên Paradise, trôngz chiêz, nox têx zav nox kaz muôx nhoz tox siêz li mor trax, mor blâuv liêz xiêr, đax, grêix njêl cxiêz… tâu ndis sêiz uô si têx ntênhk hôiv vênhx huôv cxôngx nzor.

Uô lơưr Ban Chấp hành Đảng bôv tỉnh li Nghị quyết 04 lok tuôr tsês, phuôx huiz têx vênhx huôv jông cxuô mênhx cxưx cxôngx nzor đros trâu huôv tsar du lịch ntu 2021-2025, tsưr ziv uô txos shông 2030, hli 3/2021, Tỉnh ủy Lai Châu tưz tso tơưv tsưr ziv sôr 24 lok lênhx tov, chox kriê côngz xưv hêik pâuz, cơưv shâuv, yax kriê, kriz uô Ban Chấp hành Đảng bôv tỉnh khoar 14 li chor nghị quyết chuyên đề, đề anr, kết luận. Lơưr zơưv Trần Mạnh Hùng, Giám đốc Sở Vênhx huôv, Thể thao thiêz Du lịch tỉnh Lai Châu, six cxiv đhâu, tỉnh Lai Châu tưz tok muôx 5 triệu ntâu lênhx kruô, hâur co muôx zuôr xar 1 triệu lênhx kruô ntiêx têz. Ciês du lịch vênhx huôv đros ndis sêiz têx qơư jông jav, hâur co muôx xar Tân Uyên tưz gôngr côngv tâu jông trâu kror no khov huôv tsar cxix cxuô lok tas nro cêr, vax tsêr cxuô zav thiêz tsơưr lươngv dịch vuv du lịch:“Sở Vênhx huôv, Thể thao thiêz Du lịch tsênhv sik côngv đros Tân Uyên thiêz têx cơ quan cik txos hêik trâu Ủy ban tỉnh pâuz huôv tsar thax tsav trôngz yuôx zêx no zos yênhx iz kror qơư du lịch têx đros tsuôs, chiv xênhz jông”.

Lơưr zơưv Lâm Văn Thuận, Chủ tịch Hôiv đồng Quản trị Công ty Cổ phần Xâu chua mỹ tửu Sa Pa, tỉnh Lào Cai, Lai Châu nhiv no tưz tâu chor kruô hâur têz qơưk thiêz ntiêx têz pâuz txos. Chor doanh nghiệp lữ hành xêir Lai châu chiê kriz uô tour viv ntơưv no cê muôx têx qơưk jông jav, cê muôx têx vênhx huôv jông thiêz pêx xênhv lok six nhiêv kruô:“Nênhs Việt Nam nhiv no xar ndis shuôk, uô si ntơưv têx qơư muôx chiv xênhz đrox tsuôs jông jav, muôx têx hax huv jông pâuz tsênhz qơư. Kror zov chênhr đuô zos tsôngv kruô xar tsuv tâu nriêr pâuz mak ntơưv Lai Châu tsuv kriz uô tâu têx no, muôx sik côngv chor hax huv jông thiêx zuôr siz paz tâu, cungz trâu tsôngv kruô txix ndis sêiz txos nriêr pâuz”.

Đros ntu cêr txuôk trâu txox cêr muk chênhr Nội Bài-Lào Cai tsênhv tâu uô cov tiêr, chor cêr zoz thôngz txuôk đros trâu têx thax tsav zôngx ziv đuô tsênhv zos kror paz trâu Lai Châu zaz zâuv nzir chor doanh nghiệp yưv pênhr trâu du lịch têx đrox tsuôs chiv xênhz, nhoz so thiêz muôx đros têx dịch vuv. Đros muôx chinhr quyền, doanh nghiệp thiêz pêx xênhv li têx paz, sir jos đros uô, Lai Châu nhiv no tsênhv sir jos uô cov zos yênhx qơư tuôx ndis shuôk, uô si jông, muôx nhoz sâuv bản đồ du lịch têz qơưk thiêz ntiêx têz./.

                                                                                   Khắc Kiên-Lik Thox cxêik nhênhv