Hlôngr yiêz sôr nthuôr đêz đar hâur cheix ntux yiêz nhoz Lào Cai

           Têx hnuz hâur cheix ntux yiêz, thâuv thax tsav Tây Bắc tsênhv mê njik no nziês, pêz muk trâu xã Thác Bà, tỉnh Lào Cai-suôv qơư nhoz huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái kuz. Thax tsav no, têx vax txir lưk pax txi txir ndư thâuv txos cheix siêr tsênhv tso pov têx uô tâu trơưk têk thâuv hlôngr yiêz tsưr ziv huôv tsar uô nox.

          Đros thiêz iz ha ntâu têz txir lưk pax, 350 tsoz txir muôx 30 ntâu shông, zơưv Nguyễn văn Định tưz yưx 70 tsov đeiv ntâu uô qơư  zưs đêx trâu tsoz chos, seiz car, tso đêx zưs txix xor tôngx. Khov li co, tsi yuô tas ntâu côngz đas jos tu, zưs đêx thiêz têx txir cux txi jông đuô, gra lok phênhv sâu tâu 250-500 tsov đeiv iz shông. Zơưv Định heik: “Thâuv ntêx zưs đêx trâu tas nro luz vax txir mak tsuv pôngz nhos 4-5 hnuz, nhiv no tsuôk 1, 2 hnuz xưz tưz zưs đêx tas trâu vax txir ntông. Tsi tas muk tuôr car đêx zưs iz tsoz jux juk, tsuôk nhoz ntơưv qơư niêk xor tôngx, cê zưs đêx trâu tsoz chos, cê uô lưv zav hâux lưv txơưr đuô. Uô qơư zưs đêx li co, têx ar têz nông jux juk, cxênhx txuôs tâu đêx, txuôs tâu six hơưv, hnuz nhôngs thiêz cux tsi tas ntâu tênhv. Uô li co, lok six jông trâu zuk”.

           Tsi tiêk lok sâuv uô kôngz, tu zus tsiêx cxu cux tsênhv tâu hlôngr yiêz chiê krêz đar tênhx qơư sâu zuôr. Ntơưv jok 13, xã Yên Bình, tỉnh Lào Cai, niêv lâul Nguyễn Thị Hà-chuôz zis huôv tsar tu zus shuôz njêl hâur pak đêx Thác Bà, thâuv ntêx ntâuk muôz tâu njêl tsuv thâux gra muk muôs hâur ciêz đrôngs. Nhiv no, khov tso tâu đuôz muôs huv sâuv Facebook, têx njêl hur, nox kaz grêix tưz muôs tâu txos trâu lênhx nênhs sir zôngv sei đuô thiêz zôngx ziv đuô.

           Txix luôs hâux lưv no, niêv lâul Hà krêz đar huôv tsar tu zus xor thêir muôx 100 ntâu kror qơư, iz shông muôs trâu ciêz đrôngs 30 tênhr njêl cxuô zav li: Njêl nox jâuz, njêl rô phi, njêl lăng.... Niêv lâul Nguyễn Thị Hà heik pâuz: “Iz jiês ntâuk muôz tâu njêl lok mak tso ciês đuôz sâuv mạng xã hội trâu sơưr đơưk seiz thiêz pov. Heik trâu sơưr đơưk tiêk, muôx zav njêl no, zav njêl tov nox lok six kaz grêix, lênhx cưr tix nênhx tsa tưs xar zuôr mak hu xor tôngx trâu zuk. Li ntơư, iz jiês zuk cux tsuôk tso tâu mê njik đuôz, muôx 2, 3 phênhzz xưz. Jux juk, chôngz lênhx ntâu tus pâuz txos zuk đuô. Hnuz tưs cux muôx kruô đas cir zuôr, cur tsuôk krưr, ntiv jông, thâux xa muk trâu kruô xưz, tsi tas muk muôs hâur ciêz khư”.

          Zơưv Định, niêv lâul Hà tsưr ziv huôv tsar uô nox heik sâuv tso pov, hlôngr yiêz sôr tsênhv jux juk uô hlôngr pâur tsôngv pêx xênhv cêr uô nox uô hnar, uô lax luôv. Xav tinhv co zos tsưr ziv truôx, tỉnh Lào Cai tưz sir jos krêz đar, chaz têx xor tênhv, sóng xor tôngx, mạng internet muk txos cxuô thax tsav tox siêz đêz đrôngs; iz chas ntơư fuô uô nền tảng sôr phưx vưv huôv tsar uô nox, muôv muôs thiêz ju lix, paz pêx xênhv, doanh nghiệp bax uô trơưk têx tsưr ziv uô nox yiêz.

            Lok sâuv ngênhx ju lix-ngênhx kinh tế chênhr hâur tỉnh, hlôngr yiêz sôr tsênhv fuô uô tâu jông hâur piêr kriê, chox kriê cêr trâu kruô ndis shuôs têz qơưk uô si thiêz zuôr muôs têx hax huv ntơưv qơư. Iz zav li Công ty muôv muôs thiêz ju lix Hưng Việt, luôs hâux lưv cxơưz cxiz hlôngr yiêz tsưr ziv uô nox li heik sâuv tưz uô tâu trơưk têk. Ciês shông 2025, doanh nghiệp tưz tsưr tsix txeik tok thiêz chox kriê cêr trâu zuôr xar 3 cxênhz lênhx kruô ndis seiz têz qơưk uô si, muôx phênhv sâu tâu zuôr xar 4 tyv đeiv, tsar ndê 30% pir li shông 2024. Muôz ntâu hâux lưv uô trâu nênhs lox tôngv ntơưv qơư. Zơưv Nguyễn Việt Hưng, Giám đốc Công ty heik pâuz, ntu xuz thơưx pêz njiz trâus tsi tsơưs phiv liv, taz sik thâuv sir jos yưv pênhr uô trơưk têx tsưr ziv yiêz, luôs hâux lưv piêr kriê xiv huv thiêz txuôk tâu đros trâu tsôngv kruô tưz zôngx ziv đuô lok six ntâu. “Xuz thơưx zos xav tinhv tsưr ziv xar uô trơưk khoa học, công nghệ, viv li chiv chir zok nriêr, cơưv shâuv tsưr ziv uô; Tiv 2 zos ndax trâu ntu têz qơưk moz siêz, paz max huôv tsar uô nox, viv li pêz tâu đros cơưv cxaz nzir têx txux chi tsưr ziv thiêz tâu paz kriê sir zôngv meir, uô trơưk tsưr ziv yiêz. Iz zav li thâuv ntêx, yax kriê, uô ntâuz ntơưr pôngz lok six ntâu six hơưv, hnuz nhôngs, njiz trâus ntâu phiv liv, taz sik iz txix thâuv uô lơưr công nghệ yiêz, pêz tưz txuôs tâu lok six ntâu six hơưv, côngz đas jos thiêz huôv tsar uô cxuô zav hâux lưv cux tâu trơưk tsưr ziv đuô”.

          Txix têx tsênhv tsênhz ntơư tso pov, hlôngr yiêz sôr tsênhv lok six zov chênhr trâu tỉnh Lào Cai huôv tsar kinh tế xã hội. Thâuv hlôngr pâur tsưr ziv reik đros trâu luz nênhx thiêz cêr uô nox uô hnar, vav chiê siêz ngênhx kinh tế thax tsav tox siêz zuôr huôv tsar jông đuô./.

Thừa Xuân-Riê Lâux cxeik, nhênhv          

Kinh têr kôngz nuv hlôngr yiêz tox siêz Sơn La 15/1      

          Nhoz thax tsav jos Hưng Hà, xã Chiềng Khương, tỉnh Sơn La, hâur tix lâuk Nguyễn Văn Hưng li vax txir thênhx caz đar 3 hecta tsênhv txos ntu sâu đê, txir siêr đax jông. Muôx tsi ntâu lênhx nênhs pâuz tiêk, thâuv ntêx mênhv chêx no muôx ntu chuôz zis chos txir lưs jôngr kinh têr sâu tâu tsơưs.

          Taz sik, hâur 3 shông tror lok no, tix lâuk chiv chir nriêr pâuz, cơưv shâuv đhâu ntâuz ntơưr, internet thiêz têx trâur nuv uô tsênhv tsênhz, hlôngr tas nro mênhv chêx chiê chos txir thênhx caz sâuv ar têz nxaz. Đhâu tsoz phưz, tix lâuk tsov cưv uô ar, zôngv kỹ thuật zưs đêx cxênhx txuôk, zuôv qir huv đros, phax tuô caz hmoz lơưr tsưr ziv taz por sinh học. Njiê vax txir thênhx caz đhâu 3 shông sir jos tsoz phưz, tix lâuk Hưng lok six shir phaz pheiz kênh, txos nhiv no tưz qir sâuv đêx tâu txir, njuôs xav tax 80 tênhr, tâu tuz luôv tuôx zuôr ciês ntơưv vax, tsi xav nhiêx txiêx tưz yưv mak sâu liv tâu zuôr xar 1 tỷ đeiv: “ Seiz chor txir sâu đê tâu thiêz tsơưr lươngv txir mak cur chuôz zis lok six tso siêz tror yưv pênhr chos cxaz, viv no zos shông xuz thơưx sâu đê, qiv hơưv, ar têz, tsơưr lươngv zuk tsi tâu pâuz tâu tas, zos đhâu 2,3 shông thiêz muôx tâu chênhz zênhv mak zuôr sâu tâu siêz đuô thiêz”.

          Yuôr tix lâuk Nguyễn Văn Tuyền nhoz jos Thống Nhất, xã Chiềng Khương, thâuv ntux tix lâuk zos lênhx nênhs cxiv uô tsêr, côngz tsinhx... txos shông 2021, đros siêz sir jos uô bluô nux txix kôngz nuv, tix lâuk Tuyền tror lok kuz têz qơưk, yưv pênhr tu zus 5 cxênhz tul keiz hâur qơư tu zus đar muôx nhos 400 yiv ndis. Tâu cxiv uô cov tu zus huv đros, zôngv công nghệ sinh học chiê yưr lir, vâuv qir, taz por vêv xênhz tênhx qơư.

          Tix lâuk Tuyền puz pâuz, khov uô lơưr KHKT, keiz hloz lox jông, ntês kê jông, iz shông chox lok trâu chuôz zis phênhv liv txix 200-400 tsov đeiv: “Nhoz no cán bộ xã, Đảng, têz qơưk paz cur chuôz zis lok six ntâu hâur cxuô vênhv thix, txix kỹ thuật thú y, txos qơư sâu zuôr xiv huv. Zaoz thôngz nhiv no huôv tsar, muk lok zôngx ziv đuô, uô hâux lưv tul tsi cux zôngx ziv, tsi khưr li thâuv ntêx thiêz”.

          Chiềng Khương zos xã thax tsav tox siêz tỉnh Sơn La, muôx 25 cei cêr ntâu ntus đriv buôk têz qơưk Lào. Têx shôngk đhâu, khov cấp ủy, chính quyênx tiv phaz li sik côngv đros tsôngv px li chuv tôngv, xar tơưv jông, têx xiv huv kôngz nuv li txir lưv tsiz sôngz, txir trâuv nhux, txir thênhx caz... tsi so huôv tsar jông lok tsơưr lươngv thiêz sâu tâu ntâu. Ntâu xiv huv tâu muôs tơưv trâu Trung Quốc thiêz iz cxiê têz qơưk Châu Âu.

          Xã nhiv no muôx zuôr xar 3 cxênhz 900 ziv chuôz zis tsôngv px, hâur co chor ziv chuôz zis pluôk tsuôk yuôr muôx nhos 4%, chuôz zis zuôr xar pluôk zos 2% ntâu, tsôngv px tso siêz uô lox tôngv xênhz yar, yênhx trus uô bluô nux txix ciês sâuv zuk têz qơưk.

          Lơưr zơưv Nguyễn Công Viên, Chủ tịch UB xã Chiềng Khương, tỉnh Sơn La, tsiv uô kôngz nuv tror tâu xav tênhv zos tiv phaz li kinh têr tsênhv: “Ntu zuôr txos cấp ủy, chính quyênx xã tror uô jông TƯ, tỉnh li chủ trương lok huôv tsar kôngz nuv, chox KHKT lok paz têx ziv chuôz zis nôngx mênhx, HTX chiê tsiv uô lơưr saz jông đuô; chêx chôngk huôv tsar têx thax tsav chos muôx mã thax tsav, têx HTX muôx côngz jênhv VietGap, GlobaGap chiê ndar txos muôs tơưv trâu saz đrâuv têz qơưk. Tiv oz zos tsoz phưz jông têx mênhv chêx txir lưv tsiz sôngz lơưr saz chox KHKT lok uô chiê muôx chêx cuk đuô, txu grês nôngs mênhx li đas jos uô hâux lưv”./.

Trấn Long-Txâur Vax cxeik, nhênhv