Pêz hêir nênhs Hmôngz Lai Châu têx txux chi kênhx     

            Đhâu ntâu tiêv lok no, kênhx tưz yênhx pêz hêir nênhs Hmôngz iz txux chi, vênhx huôv jông muôx đros đrêiv tsôngv px jêx jos hâur thax tsav tỉnh Lai Châu. Têx suôz njiêz luk kênhx hêik cxix cxuô lok cxuô zav hâur luz nênhx niêx hnuz txuôk đros côngv thôngx hâur têx hnuz kriz ntênhk hội đros trâu tsôngv tuz nxêik hluôk hnar zuk hêir nênhs têx tsôngk tiêz, tsôngk yo jông jav đhiê kênhx lov jêv lul. Zơưv Shôngx x Vax nhoz jos Sin Suối Hồ, xã Sin Suối Hồ, tỉnh Lai Châu hêik pâuz: Kênhx Hmôngz hâur ntu đrav ntêx, tâu cxuô lênhx tuz nxêik hluôk sir zôngv chiê xa têx cêr hluz cêr ndo yuô txos trâu tus zuk nhiêv, zuk nyơư chiê. Pêz zos tiêv tov kaz, cux tsênhv tuôr tsế tâu zuk hêir nênhs têx txux chi kênhx cxôngx nzor muôx đros đrêiv hâur luz nênhx tsik chiê pôngz plox”

            Iz chas yuôz kênhx nthuôr uô cêr lov jêv, kênhx cux tsênhv tâu sir zôngv chox lok yuôz uô đaz uô kruô thâuv muôx iz tus lâuk pur 120 shông tâu tas siv nênhx; lar hêik zos yuôz xa tus tâu tas siv nênhx co muk thơưx thiêz muk chuôs pox côngz zơưv côngz. Zơưv Mang x Muôk, zos iz lênhx tsênhv tuôr tâu pêz Hmôngz têx txux chi kênhx nhoz josTu San, xã Mường Kim shir phaz lul hêik pâuz: “Pêz hêir nênhs Hmôngz têx txux chi kênhx muôx ntâu zav thiêz muôx ntâu zav trax, taz sik kênhx thiêx tâu chox lok sir zôngv ntâu đuô hur si. Viv kênhx muôx njiêz luk txuôk đros cêr côngv siêz jông hâur côngv thôngx trâu têx hnuz kriz ntênhk hội, cxơưz cxiz tsôngv tuz nxêik hluôk txuôk đros cêr gâux cêr đrâus, cêr ndo yuô txos tus zuk hluz”

         Kênhx Hmôngz muôx 6 tus ntir, pir li 6 lênhx hâur iz chuôz zis nhoz uô cê, muôx cêr côngv siêz jông. Lar hêik, hâur têx hnuz kriz ntênhk hội, thâuv hnor têx suôz kênhx đror, chênhr zos cxơưz cxiz tsôngv tuz nxêik hluôk sđ tuôx siz njiz, siz chuôs thiêz thâuv muôx iz tus lâuk pur 120 shông tâu tas siv nênhx, suôz kênhx tưz xa lênhx tas siv nênhs pur 120 shông muk chuôs pox côngz zơưv côngz.

           Chênhr zos li hêik ntơư, hâur ntu têz qơưs hlôngr yiêz nhiv no, hâu nov tỉnh Lai Châu ziv moz siêz yax kriê tsôngv tuz nxêik hluôk sđ huôv tsar, tuôr tsês zuk hêir nênhx têx txux chi kênhx cov muôx đros đrêiv hâur luz nênhx tsik chiê pôngz plox. Pos Nguyễn Thị Việt Hà, Tsar phôngx vênhx huôv xã Mường Kim hêik pâuz: “Kênhx Hmôngz zos iz zav txux chi, vênhx huôv jông tsuv muôx đros đrêiv hâur hêir nênhs co luz nênhx niêx hnuz. Chênhr zos li hêik co, hâur ntu đhâu pêz tưz hêik trâu hâu nov ntơưv qơư kriz cxuô lớp kriê cơưv kênhx, tsiv uô kênhx txuôk đros huôv tsar ntâu zav vênhx huôv, txux chi jông đros trâu kriz ciêz Tà Mung, cxuô ntênhk hôi, xor xưv ndis shuôk têz qơưs. Đhâu co, paz phênhv tuôr tsês pêz hêir nênhs Hmôngz têx txux chi, vênhx huôv jông cxôngx nzor zos đrêiv li tỉnh ủy Nghị quyết 04”

            Trơưk li zơưv Trần Mạnh Hùng, Giám đốc Sở Vênhx huôv, tỉnh Lai Châu, hâu nov cxuô tsênhv qơư thâuv tưs tưz moz siêz huôv tsar truôx cxuô hêir nênhs sđ têx txux chi, vênhx cxôngx nzor: “Txux chi đhiê kênhx thiêz tsiv uô kênhx tâu tso trâu hâur luôs hâux lưv tuôr tsês cxuô hêir nênhs têx txux chi, vênhx huôv jông cxôngx nzor. Pêz tưz kriz ntâu lớp kriê cơưv đhiê txux chi kênhx Hmôngz, tâu côngv thôngx pêz hêir nênhs Hmôngz nhoz cxuô tsênhv qơư moz siêz txos”

          Nhoz thax tsav tox siêz tỉnh Lai Châu, Pêz hêir nênhs Hmôngz têx txux chi kênhx tsênhv muôx đros đrêiv hâur luz nênhx hâur thax tsav ntus đriv pêz têz qơưs, cux chênhr zos cxơưz cxiz tsôngv hluôk sđ tuôr tsês zuk hêir nênhs têx txux chi, vênhx huôv jông cxôngx nzor tsik chiê pôngz plox./.

                                    Tsuv cxêik nhênhv-Khắc Kiên

Thái Nguyên: Tuôr tsês vênhx huôv mênhx cxưx zos kror huôv tsar KTXH         

          Pox nhuôk tsênhv mnôngs zơưv Hoàng Văn Mùi, 73 shông hnuz nhôngs li suôz kênhx, zơưv zos iz lênhx nhoz jos Khe Mông, xã Văn Lăng, thâuv tưs cux xar njôngr uô li chas cov tuôr tsês tâu suôz kênhx chax chês.

          Đros ntâu gôngr côngv trâu hâux lưv tuôr tsês vênhx huôv kênhx HMôngz, hli 9/2022, zơưv Hoàng Văn Mùi tâu Chủ tịch têz qơưk khơưk muôz bê Nghệ nhân txơưx jông viv tưz muôx têx gôngr côngv jông hâur tuôr tsês thiêz phuôx huiz di sản vênhx huôv phi vật thể mênhx cxưx. Đrâuv cxaz chuôz piêr kriê ntơưv têx tsaz yênhx vênhx huôv mênhx cxưx, zơưv thâuv tưs cux xar njôngr zuôr uô li chas chiê tror kriê tsưr ziv yuôz kênhx, đhiê kênhx Hmôngz trâu cxênhx hluôk nênhs tov kaz no: “Kriê trâu tuz nhuôk cux ntâu, muôx têx lênhx nhiêv yuôz mak shâuv yuôz tâu, muôx têx tsi tsi nhiêv mak tsi shâuv thiêz. Yuôz kênhx tsi muôx ntơưr chiê sâu, tsuôk zos ndo chiê yuôz, viv li cux lax shâuv tâu. Xar kriê trâu chor tuz nhuôk pâuz chiê tuôr tsês trâu cxênhx nênhs tov kaz no”.

          Cux nhoz xã Văn Lăng, jos Tân Đô zos qơư nto bê viv muôx tsôngv px mênhx cxưx Nùng li têx luz tsêr tsar lơưx txix nzor lok six jông, tiv zix zos muôx 56 tul ndêx. Nhiv no nhoz jos Tân Đô tsênhv tuôr tsês tâu 60 luz tsêr tsar lơưx txix nzor. Zơưv Hoàng Văn Thành, shông no tưz muôx 72 shông hnuz nhôngs, zos iz lênhx txir ndâux txir luk nhoz jos Tân Đô puz pâuz: “Nhiv no cxênhx hluôk nênhs cux tưz pâuz tuôr tsês viv têx luz tsêr no zênhx muôx txix nzor lok. Cur cux yax mông tul tsi jông mak tsuv tuôr tsês, tul tsi pôngz kaz mak cxuôv por tsês, tsuv phuôx huiz zuk li têx cêr nênhx vênhx huôv jông. Đrâuv tsêr tsar lơưx mak vênhx huôv heik cưr cxiêx then, cưr cxiêx lượn, cưr cxiêx si cux tsuv tâu tuôr tsês”.

          Shông 2024, Sở vênhv huôv thiv thao thiêz ju lix tỉnh Thái Nguyên paz cxiv uô iz luz tsêr tsar lơưx jông li tsôngv box Nùng li tsêr chax chês chiê uô tsêr vênhx huôv jos Tân Đô, thôngx cxix cux paz nhiêx txiêx kho đuô tsêr tsar lơưx trâu 5 ziv chuôz zis. Zơưv Chu Văn Hưởng, Tsar jos Tân Đô, xã Văn Lăng xar njôngr: “Zos tâu têz qơưk yưv pênhr paz mak pox nhuôk cux xar paz chiê pox nhuôk uô ju lix côngv thôngx, tuôr tsês tsiv grê têx luz tsêr tsar lơưx chax chês nhoz tiv phaz”.

          Hâur hâux lưv ndar txos huôv tsar sei, hur thiêz truôx tul, xã Văn Lăng thâuv tưs cux tso tơưv jênhv vưv tuôr tsês tsôngv px têx mênhx cxưx li vênhx huôv jông. No tâu seiz zos đas jos paz tiv phaz huôv tsar jông. Zơưv Ngô Văn Tài, Tsar phongx vênhx huôv xã hội xã Văn Lăng, tỉnh Thái Nguyên puz pâuz: Tuôr tsês vênhx huôv cux zos tsưr ziv khav tênhv côngv thôngx cxuô tiv phaz li cêr chax chês jông. “Chiê phuôx huiz têx tsiv grê vênhx huôv no mak pêz cux cxiv tsa uô trơưk tỉnh li đề án, cxiv tsa xã li đề án thiêz yênhx lix têx CLB vênhx huôv, vênhx ziv trâur lâuk. Txos nhiv no têx CLB huôx tôngv lok six jông, reik đros têx ntênhs phêv tâu tsưr tsix hâur jos”

          Niêx shông tỉnh Thái Nguyên muôx 336 ntênhs phêv đros 709 di sản vênhx huôv phi vật thể, hâur co “Tsôngv px Tày, Nùng, Thái li cưr cxiêx Then” tưz tâu UNESCO côngz jênhv zos di sản nhân loại, muôx 3 nghệ nhân tâu khơưk muôz bê nghệ nhân tsôngv px thiêz 19 nghệ nhân txơưx jông.

          Ntu đhâu, đros têx nghị quyết chuyên đề, dự án 6 nhoz tsaz yênhx têz qơưk li qơư tsov txos lok huôv tsar KTXH thax tsav tsôngv px mênhx cxưx tsơưs nênhs thiêz tox siêz tưz yênhx kror coaz tsôngv paz tỉnh cxơưz tiês huôx tôngv khơưk tsês, hôx phưx thiêz heik kriê di sản. Zơưv Dương Quang Bạo, Phưv GĐ Sở mênhx cxưx thiêz tôn giáo tỉnh Thái Nguyên puz pâuz: “Tuôr tsês tsôngv px mênhx cxưx tsơưs nênhs thiêz tox siêz li vênhx huôv jông zos kror paz lok six ntâu txos huôv tsar ju lix côngv thôngx, tiv zix zos muôz siêz tsôngv px li jênhv pâuz thiêz phênhv sâu”.

          Thái Nguyên muôx 39 mênhx cxưx sik đros nhoz uô nênhx ntơưv 92 luz xã, phường, đros muôx 1,8 tsov lênhx nênhs. Yênhx mênhx cxưx li têx cêr nênhx vênhx huôv jông tưz sik côngv yênhx iz vênhx huôv thôngx ziv jông nhoz Thái Nguyên./.

Mạnh Phương-Txâur Vax cxeik nhênhv