VOV4.Sêdang - Klêi kơ’nâi mâu hâi pơtê Têt, hơniâp ro a rơnó hơngui, mâu vâi nâ o ki cheăng tung Khu pêi cheăng tơru\m pêi chiâk deăng a rơnó hơnăm nếo. {ă tơdroăng ki hâk mơnâ dêi tơdroăng cheăng [ă pói rơhêng vâ rak vế cheăng te\n hmôu tiô khôi túa, vêa vong, mâu vâi nâ o kal pơtối te\n mâu kế tơmeăm ki nếo vâ kum ăm mâu ngế ki kal vâ rôe tung hơnăm nếo.

Klêi kơ’nâi mâu hâi pơtê Têt, nâ H’Yăm {krông, a [uôn }ư\ Êbông, cheăm Ea Kao, pơlê kong kơdrâm {uôn Ma Thuột, kong pơlê Dak Lak vêh dêi [ă tơdroăng cheăng ki tiah hmâ cho teăn hmôu a Khu pêi cheăng tơru\m teăn hmôu Tơng Bông. Nâ H’Yăm ăm ‘nâi, kố cho tơdroăng cheăng ki pro ăm nâ pêi lo liăn tơniăn tung plâ 15 hơnăm hdrối nah. Tâng môi tiah hdrối nah pêi lo liăn ki hên cho sap ing pêi chiâk deăng mê nôkố tơdroăng ki pêi chiâk deăng ôh ti xê to tơdroăng cheăng ki xiâm, ki hên chôu nâ pêi cheăng teăn hmôu.

Tung rơpo\ng nâ nôkố ai 3 rơxông pơrá ‘nâi teăn hmôu, [ă ai 5 ngế dế cho ngế ki pêi cheăng dêi Khu pêi cheăng tơru\m teăn hmôu. Nâ H’Yăm tối:

“Klêi kơ’nâi châ hnê cheăng akố mê á hriâm [ă ‘nâi túa ki teăn, túa ki toi prế mê ah vêh dêi a hngêi á hnê ăm kuăn ‘ne\ng dêi tơná. O á ai 2 ngế châ hriâm mê xuân ‘nâi. Pơtối mê, á hnê ăm 2 ngế kuăn nôkố prế xuân hiăng chiâng teăn. Xua á hâk vâ [ă tơdroăng cheăng dêi tơná kố, drêng mot tung khu pêi cheăng tơru\m mê á cheăng akố [ă kâ liăn khế hlối, vêh a hngêi mê á teăn [ă ko\ng, akố á teăn [ă kơmăi’’.

Hâi pêi cheăng ki apoăng hơnăm klêi kơ’nâi pơtê Têt dêi mâu nâ o tung Khu pêi cheăng tơru\m teăn hmôu

H’Phê Bê {krông cho kăn kơdrâi nâ H’Yăm, nôkố cho ngế ki cheăng hơnăm ối nếo má môi dêi Khu pêi cheăng tơru\m teăn hmôu. Dế sinh viên hơnăm má mơ’nui dêi hngêi trung Kao đăng Sư phạm la H’Phê Bê hiăng ai 4 hơnăm pêi cheăng teăn hmôu. H’Phê Bê tối, gá châ nôu hnê ăm tơdroăng cheăng kố sap ing 16 hơnăm, apoăng bu hriâm vâ ‘nâi tê, la hiăng hriâm klêi ah mê hlo hâk vâ [ă tơdroăng cheăng kố mê nâ hiăng veăng hriâm tung lâm hnê cheăng dêi khu pêi cheăng tơru\m [ă hngêi trung kao đăng hnê cheăng pêi tơku\m po.

Troh 18 hơnăm, nâ hiăng rơkê [ă tơdroăng cheăng kố [ă hiăng chiâng ngế ki pêi cheăng tơru\m dêi khu pêi cheăng tơru\m sap ing mê troh nôkố. H’Phê Bê tối, tơdroăng cheăng kố hiăng kum pro pơxúa ăm nâ hên tơdroăng, pro nâ hlo hâk tơngăm ‘na kế tơmeăm ki teăn [ă ko\ng tiô khôi hmâ, tơdrêng amê hnối pêi lo liăn ăm nâ vâ nâ xúa, nâp liăn hriâm [ă xúa tung pơla dế hriâm a hngêi trung.

“Mâu túa rơneăm a ếo, pơtâk á pơrá hiăng ‘nâi tâi, bu ối mâu túa rơneăm ki lâi ki á tá hâi châ teăn mê á nếo ôh tá ‘nâi. Xúa gá mâu túa rơneăm pơrá ai mâu tơdroăng ki pơxúa phá tơ-ê dêi rơpó, hmâ á bu teăn xo mê xuân ôh tá ‘nâi mâu túa inâi khe\n dêi gá. Vâ teăn chiâng mâu tơdroăng ki kố pâ thế kơhnâ, mơ-eăm, tâng [ă môi ngế ki ôh tá vâ hâk cheăng mê ôh tá chiâng teăn, mê ki hdrối tâ kal ai tơdroăng ki hâk vâ cheăng [ă rơhêng vâ rak vế khôi túa le\m tro, ếo pơtâk dêi hdroâng kuăn ngo tơná’’.

Nâ H’Phê Bê {krông (peăng hơ-ếo) dế teăn vâ pơchoh pơtâk

Châ mơjiâng sap ing hơnăm 2003, apoăng Khu pêi cheăng tơru\m teăn hmôu Tơng Bông bu ai 10 ngế cheăng. Troh nôkố, kơxo# ngế cheăng hiăng tâk troh 45 hơnăm, tơku\m mâu vâi nâ o mơngế Rơđế lo sap ing mâu pơlê tung cheăm Ea Kao, pơlê kong kơdrâm {uôn Ma Thuột. Tơdroăng cheăng a Khu pêi cheăng tơru\m nôkố gá chía hên môi tiah: Teăn [ă ko\ng, kơchuâ chêh, teăn [ă kơmăi, pơchoh chêp ếo pơtâk [ă hên ki ê.

Kơnôm ai hên tơmeăm, hên tơdroăng cheăng mê pêi lo liăn dêi mâu ngế cheăng rế hía rế tơniăn, tơ’mot rế hên mâu ngế cheăng veăng tung Khu pêi cheăng tơru\m. Kơxo# liăn châ xo dêi khu pêi cheăng tơru\m tung hơnăm kố nah châ 1 rơtal 200 rơtuh liăn, pêi lo liăn rêm ngế châ sap ing 3 rơtuh 200 rơpâu troh 3 rơtuh 500 rơpâu liăn rêm khế.

Kế tơmeăm dêi khu pêi cheăng tơru\m hiăng ai tíu tê tơniăn a Dak Lak, Dak Nông [ă Quảng Nam. Pơxiâm mot tung mâu hâi pêi cheăng apoăng dêi hơnăm nếo, mâu ngế dêi khu pêi cheăng tơru\m pơrá hơniâp ro, pơkâ hên tơdroăng ki loi tơngah ăm môi hơnăm pêi cheăng tơniăn hlâu [ă tơ-[rê. Nâ H’Dium {yă, ngế ki cheăng tung khu pêi cheăng tơru\m tối:

“Tung hơnăm nếo mê á rơhêng vâ châ tơdroăng ki hơniâp ro, tơniăn ăm tá rơpo\ng hngêi, ivá rơdêi ăm mâu ngế cheăng. Rơtế amê xuân loi tơngah tơdroăng cheăng dêi Khu pêi cheăng tơru\m kô mơnhông tâ nếo, troh [ă tơmối a rêm tíu vâ vâi ‘nâi troh mâu kế tơmeăm xua khu pêi cheăng tơru\m teăn, sap ing mê kum ăm tơdroăng cheăng tê mơdró, tơbleăng [ă mơđah mâu kế tơmeăm kố châ tơ’lêi hlâu tâ’’.

Tơdroăng cheăng a Khu pêi cheăng tơru\m hên môi tiah: Teăn [ă ko\ng, kơchuâ, teăn [ă kơmăi, pơchoh mâu kế tơmeăm

Veăng tung Khu pêi cheăng tơru\m, hên mâu nâ o cho mơngế Rơđế a cheăm Ea Kao, pơlê kong kơdrâm {uôn Ma Thuột hiăng ai tơdroăng cheăng pêi mơdêk pêi lo liăn, xúa tâi hâi chôu ki ối xo xo. Tơdrêng amê, tơdroăng cheăng teăn hmôu [ă kế tơmeăm teăn [ă ko\ng dêi khôi hmâ ôh tá kâi piu mê ối rế hía rế mơnhông mơdêk tơtro [ă tơdroăng rêh ối nôkố. Mâu ivá mê veăng kum mơdêk mâu hiâm mơno hâk vâ [ă tơdroăng cheăng, vâ [ă khôi túa le\m tro rế hía rế châ môi tuăn.

Sap ing mê veăng kum vâ kế tơmeăm teăn dêi mơngế Rơđế xuân ối châ rak vế [ă châ mot tung tơdroăng rêh ối, pro le\m tơ’nôm ăm tơdroăng rêh ối, ăm kuăn mơngế, ăm mâu rơnó hơngui nếo.

H’Xíu H’Mok chêh

Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng