Tơdroăng rôe sâm Ngọc Linh a kong pơlê Kon Tum ga tơ’lêi hlâu môi tiah tơdroăng ki rôe kơ-[ăn ke\o. Vâ châ rôe 1kg sâm Ngọc Linh a mâu hngêi kơchơ dêi kong pơlê Kon Tum, sâm ki ối drêh ai tá hlá kơnâ lối 60 rơtuh liăn 1 kilố cho khu sâm ki ai 10 to pôm. Sâm rế kuăn, rế iâ hơnăm ki kơnâ ga rế iâ, la yă ga xuân ôh tá pá xuâp 30 rơtuh liăn 1 kilố. ‘No hrê liăn hên h^n tiah mê, ngế ki rôe sâm kal vâ ki klâi? Mơni mê cho pơkeăng ki kơbía git hiăng châ mâu ngế hriăn ple\mng ‘na khoa hok mơnhên tối, sâm cho pơkeăng ki pro ivá mo le\m, ôh tá re\ng krâ, rơdêi ivá châ chăn, thăm kâi trâng [ă tơdroăng tâ pơreăng, lơ châi tamo, pro ăm tung châ mơngế le\m dâi, [ă hnối hbrâ mơdât tơdroăng châi u\m tung châ mơngế [ă hía hế.Laga, ai to lâi ngế ki rôe sâm ‘’Cho sâm păng ‘nâng dêi sâm Ngọc Linh’’. Tơdroăng kố ôh ti ai kơbố ‘nâi, thăm nếo tá mâu ngế ki pêt sâm. Pôa Vương Văn Mười, Kăn pho\ hnê ngăn Vi [an tơring Tu Mrong, kong pơlê Kon Tum tối ăm ‘nâi:

‘’Kơtăn kố ai vâ chê 4 hơnăm lâp kong pơlê Kon Tum ngế ki lâi xuân rôe sâm. Ki apoăng rôe sâm Tu Meong ai 14 rơtuh, kêi mê, chu ối 12 rơtuh, klêi mê, 7 rởtuh, 5 rơtuh. Lâp kong pơlê ngế ki lâi xuân rôe. Mê cho pôm tam thất vâi djâ ing kơpong peăng kơnho\ng. Drêng mê nah, vâi ôh ti ‘nâi kơnó ki lâi sâm păng ‘nâng, ki lâi sâm ti xê păng ‘nâng, klêi mê, vâi krâ-nho\ng o rôe hdrê ki mê vâ pêt. Pak^ng mê nếo, nôkố ai mâu khu mơdró kâ xuân pêt hdrê tam thất mê, nôkố, pin xuân tá hâi teăm ‘nâi nhên’’.

Tơdroăng ki ôh tá tro [ă tơdroăng ‘’kơchơ tê rôe sâm Ngọc Linh’’ dế nôkố a Kn Tum, mê cho tung pơla péa khu mơdró kâ ki pêt sâm a kong pơlê kố, mê cho Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó Môi tung khu pêt hdrê loăng dêi tơring Đak Tô [ă Ko\ng ti tơlo liăn cheăng kâ pêt sâm Ngọc Linh tối, tá hâi teăm mơjiâng kế tơmeăm ki lâi ing sâm Ngọc Linh, tá hâi teăm ai tê pôm sâm lo pá kong, la tâng ai ngế ki lâi ối pá kong kal vâ rôe mê xuân ai tu\m sâm vâ tê ăm vâi. A mâu hngêi ăm tơmối kâ koi ối pơtê, tíu tê hmê kơchâi a Kon Tum tơ’lê châ trâm hlo vâi tí tăng tơbleăng chư chêh ‘’Tê sâm Ngọc Linh’’. Tối ‘na tơdroăng ki ‘’păng ‘nâng’’ dêi sâm Ngọc Linh, pôa Nguyễn Thàng Chung, Kăn pơkuâ ngăn Ko\ng ti pêi cheăng tiô tơnó dêi Khu pêt kong Đak Tô tối, khu kố dế rak vế vâ pơtối mơdâ pêt sâm Ngọc Linh, la tô tuăn tiah kố, hiăng hlo ai tơdroăng pơloi a kơpong tơnêi tíu ki pêt mơjiâng hdrê pơkeăng kố:

‘’Vâi xuân tí tăng pơloi tê mâu tơmeăm ki môi tiah sâm, mê cho pôm ki môi tiah sâm ing peăng kơnho\ng vâi pêt, vâi djâ ‘mot tung kố. Sâm ki mê, ga moi tiah í ki vâi păn [ă kơmăi tung hngêi, ga chiâng re\ng tơ’lêi păng ‘nâng. Á hâk vâ rôe sâm Ngọc Linh á pêt a ngo Ngọc Linh, êh lăm troh a kơdrum chiâk deăng lăm ngăn păng ‘nâng, hlo mê cho ôh ti xê sâm păng ‘nâng. Á ôh tá vâ tối hên tơdroăng kố, la sâm Ngọc Linh ki păng ‘nâng ga phá tơ-ê’’.

Plâ tung mâu hơnăm hiăng hluâ, mơngế ki rôe thăm nếo tá mơngế ki pêt sâm Ngọc Linh, hiăng tăng tơdroăng ki tiâ ăm tơdroăng kơ êng: Pro tilâi vâ ‘nâi kơnó sâm Ngọc Linh ki oh tá xê khât? Tiô pho\ giăo sư –Thie#n sih Trần Công Luận, kăng xiâm pơkuâ ngăn ‘na sâm [ă pơkeăng dêi pơlê kong kân Hồ Chí minh- Tí xiâm pro pơkeăng dêi tơnêi têa, ngế ki pêi cheăng ton vâ chê 40 hơnăm achê [ă sâm Ngọc Linh [ă veăng mơjiâng mơhno inâi tơnêi tơníu ăm pêt túa hdrê loăng ki pơxúa kố, mê tơdroăng vâ ‘nâi kơnó sam Ngọc Linh khât –lơ ôh tá xê khât [â mâ pin hlo lơ [ă túa hmâ pêi pro cho môi tơdroăng ki ôh tá chiâng . Pôa Trần Công Luận ăm ‘nâi:

‘’ Loăng Sâm tam thất hoang  lơ vũ diệp tam thất a Sa Pa tâng pôe tâh peăng kơpêng a tơnêi bú ối to a pá kơdâm tơnêi mê túa pêi pro môi tiah ngin xuân oh tá tro. Sap ing hơnăm 2010 tơngi hdrối nah,mơhé vâ túa ki lâi djâ ăm mê ngin test ai trếo sâm ngọc Linh mê ngin khên tối cho sâm Ngọc Linh. La sap ing hơnăm 2010 tơngi kô ôh tá khên nhôm tung túa séa ngăn mê xếo mê bú tối ai lơ ôh trếo sâm Ngọc Linh’’.

Hlo sâm rế tê hên tung kong pơlê, mâu kơ koan khu râ pơkuâ cheăng dêi kong pơlê Kontum xuân hiăng mơdêk hnoăng cheăng rak ngăn. La ki khât gá ăm hlo kố bú cho troăng hơlâ pêi pro tơdrêng tê [ă nếo bú tot dâng a tơdroăng tơleăng akối ga tê. Ki vâ ton ta ah, vâ rak vế inâi sâm Ngọc Linh, rơtế [ă tơdroăng cheăng rak ngăn tơdroăng tê mơdró, kal thế po môi rôh xéa ngăn tâi tâng [ă tơrêm rơpo\ng kuăn pơlê [ă tíu ki pêt sâm. Bú séa ngăn la lâi khu râ kăn [ă kơ koan rak ngăn tơnêi têa rêm râ dêi kong pơlê Kontum séa ngăn xiâm hdrê, ‘nâi ple\ng nhên tơnêi, hơnăm pêt tơrêm kơdrum sâm drêng mê rêm ngế nếo púi châ kơdroh tơdroăng ki sam Ngọc Linh ôh tá xê khât.

Gương tơplôu [a\ tơbleăng