A tíu mơjiâng Hngêi trung phôh thong ai tíu kâ koi ối pơtê râ má môi – râ má péa cheăm Mô Rai, kong pơlê Quảng Ngãi (hdrối nah ối tung tơring Sa Thầy, kong pơlê Kon Tum),  hrĭng kih sư, kŏng nhân mơjiâng pro plâ mâu hâi leh 30/4, 1/5. Mâu tơmeăm ing mŏng, trăng, trá a hngêi, trá a ‘nâi troh meăn mơnât châ pêi pro tơdâng tơ’mô.

Mơhé kong prâi kơpong tơkăng kong ôh tá tơniăn, kong drêng tô drêng mêi, tơdroăng pêi cheăng châ rak pêi đi đo. Hên ngế pêi cheăng a pơlê veăng mơjiâng pro, rế ai tơ’nôm pêi lo liăn, rế gum ivá mơjiâng hngêi trung ăm kuăn ‘nĕng dêi tơná.

Pôa Nguyễn Văn Hồng (66 hơnăm), ối a pơlê Sộp, cheăm Mô Rai, kong pơlê Quảng Ngãi hiăng pêi cheăng a tíu dế mơjiâng vâ chê 2 khế. Tơdroăng cheăng rêm hâi dêi pôa cho hâng, pơklêp, pơkrêa, krâ meăm vâ ok ƀê tong. Ƀă pôa, tơmeăm ôh tá xê to tơdrong cheăng pêi mê ối cho tơdroăng pói vâ pơhlêh ăm vâi hdrêng tíu tơkăng kong:

“Mơngế pêi cheăng ngin mơ-eăm chiu pá vâ pêi pro rĕng tơdroăng mơjiâng pro. Á pêi akố hiăng vâ chê 2 khế kố, pơxiâm sap ing 6 chôu 30 phut troh 17 chôu. Á pêi cheăng phôh thong, pêi cheăng rêm hâi. Kuăn pơlê kơpong tơkăng pói vâ hngêi trung rĕng kêi đeăng vâ kuăn cháu châ hriâm tâp hôm lĕm tro tâ’’.

Rơtế ƀă khu ki mơjiâng pro, khu hnê mơhno séa ngăn ai 8 ngế xuân rak pêi cheăng plâ hâi leh, pêi tiô rêm tơmeăm ing thô troh kêi đeăng.

Tơdroăng tơkêa bro Hngêi trung phôh thong ai tíu kâ koi ối pơtê tơdjêp râ má môi – má péa cheăm Mô Rai ai tâi tâng kơlo liăn mơ’no lối 225 rơtal liăn, hâi khế pro 215 hâi. Troh nôkố, kơxô̆ tơmeăm pêi pro châ dâng 28%, ối hrá tâng pơchông pơkâ pêi. Klêi kơ’nâi kêi đeăng mŏng, mâu tíu cheăng mơdêk rĕng tơdroăng mơjiâng pro ki apêng.

Tiô pơkâ pêi, troh hâi lơ 30/7 kô kêi đeăng mâu tơmeăm ki xiâm, kơ’nâi mê pêi kêi đeăng a mơ’nui khế 8. Laga, trá tơnêi ôh tá hâi krá thế pêi ƀă kih thuât hiăng tơdjâk troh tơdroăng mơjiâng pro. Klêi kơ’nâi pơtê leh, khu ki rah bro tối hdrối kô tơ’nôm dâng 90 ngế, mơdêk tâi tâng kơxô̆ mơngế pêi cheăng tâk vâ chê 300 ngế.

Prêi thế pơto ing hơngế, yă tâk châ péa xôh; hmốu, prê, gât xuân rơtế tâk, tơdjâk tơdrêng troh kơxô̆ liăn ƀă tơdroăng mơjiâng pro. Pôa Nguyễn Ngọc Bách, Kăn pơkuâ tơdroăng tơkêa bro Hngêi trung phôh thong ai tíu kâ koi ối pơtê tơdjêp râ má môi – râ má péa cheăm Mô Rai tối, yă tơmeăm mơjiâng tâk xuân pro hên tơdroăng ki pá.

“Nôkố, tâi tâng mâu hngêi ối tơmeăm pơrá hiăng pro hên, ai mâu khu hngêi hiăng mơjiâng pro troh trêi râ má 3. Peăng khu ki mơjiâng pro hiăng pơtroh tơ’nôm mơngế pêi cheăng vâ tơniăn mơjiâng pro rĕng. Tung mâu hâi pơtê leh, tâi tâng kŏng nhân a kŏng trương xuân mơjiâng pro tiah hmâ. Tung roh leh, kŏng nhân pêi cheăng a tíu mơjiâng hngêi trung châ mơdêk chía hên kơxô̆ liăn mơhá. Khu ki mơjiâng pro khŏm mơ-eăm pêi kêi đeăng troh tơdroăng pơkâ hiăng tơkêa’’.

Nếo achê kố, kăn pơkuâ Vi ƀan kong pơlê Quảng Ngãi hiăng séa ngăn tơdroăng mơjiâng pro mâu tơdroăng tơkêa bro mơjiâng pro hngêi trung ai tíu kâ koi ối pơtê a 4 cheăm tơkăng kong Rờ Kơi, Mô Rai, Sa Loong ƀă Dục Nông. Mâu tơmeăm châ pơxiâm mơjiâng pro ing khế 11/2025, tiô tối hdrối kêi đeăng, djâ pêi cheăng apoăng hơnăm 2026 – 2027.

Jâ Y Ngọc, Phŏ Kăn hnê mơhno má môi Vi ƀan kong pơlê Quảng Ngãi tối rơdêi, mâu tíu cheăng kal tơrŭm krá tơniăn, mơdêk tơdroăng mơjiâng pro, tơniăn ki dâi lĕm; tơdrêng amê hbrâ tah lôi pá puât ‘na kơxô̆ liăn ƀă tơmeăm meăn mơjiâng pro.

“Tâng pơchông ƀă mâu tíu mơjiâng pro ki ê, tơmeăm Hngêi trung phôh thong ai tíu kâ koi ối pơtê tơdjêp râ a cheăm Mô Rai ai hên tơdroăng pá puât tâ xua tơdroăng hngêi trăng, troăng klông, tơnêi tơníu. Khu mơ’no liăn cheăng ƀă khu ki pro tơkêa ăm hngêi trung châ hnê tung hơnăm 2026 – 2027. A pơkâ thế khu mơjiâng pro pơtroh tơ’nôm mâu ngế pêi cheăng, mơdêk rĕng tơdroăng mơjiâng pro vâ pêi pro tơdâng tơ’mô mâu tơmeăm khoăng’’.

Kong pơlê Quảng Ngãi dế pêi pro mơjiâng 9 toăng hngêi trung phôh thong ai tíu kâ koi ối pơtê tơdjêp râ a mâu cheăm tơkăng kong, klâ pro 2 hneăng, ƀă pơkâ pêi rêm hngêi trung sap 700 troh 1.600 hok tro, châ mơ’no liăn tơdâng tơ’mô. Ôh tá xê to mơdêk tơdroăng hriâm tâp, mâu tơmeăm kố ối gum tơniăn tơdroăng rêh ối, rak chêng kuăn pơlê, tơniăn gâk kring tơnêi têa, gâk kring tơniăn kơpong tơkăng kong.

Tung dế ngo kong tơkăng kong, tơdroăng mơjiâng pro plâ hâi leh ôh tá xê to tơdroăng ki mơjiâng pro tiô pơkâ, mê ối pơtroh tơdroăng pói vâ ‘na mâu lâm hriâm nếo, tơdroăng la ngiâ nếo ăm hok tro kơpong tơkăng kong pá puât.