Châ ngăn hlo ki hơniâp ro a mâu tíu ôm hyô a Quảng Ngãi
Thứ bảy, 05:00, 09/05/2026 Tơplôu: Katarina Nga/Thanh Thắng/VOV Miền Trung Tơplôu: Katarina Nga/Thanh Thắng/VOV Miền Trung
VOV.Xơ Đăng - A kong pơlê Quảng Ngãi, sap ing chuăn têa kơxĭ Lý Sơn troh a kĭng têa kơxĭ tơnêi ‘lâng ƀă kơpong kong ngo Mang Deang, hên rôh ki châ lăm ôm hyô nếo, hơniâp dế pro ăm tơmối hâk vâ lăm troh ôm hyô. Kong pơlê mơjiâng pro mâu tíu troh ki vâ râng chêng tơmối ôm hyô, mơnhông cheăng kâ ó rơdêi veăng gum mơdêk tơdroăng rêh ối kuăn pơlê ƀă rak vế mơnhông mâu túa lĕm tro chal krâ.

A kơpong tíu pêi cheăng Lý Sơn, mâu hâi pơtê leh pơla hdrối kố nah, hên kuăn mơngế hiăng lăm troh ôm hyô, tăng ‘nâi plĕng chuăn rơlố kố. Ôh ti xê hơniâp lĕm xua tơnêi tơníu tâ tá, Lý Sơn ối djâ vế ăm tơmối ôm hyô châ ngăn hlo mâu tơdroăng túa lĕm tro ki hơniâp lĕm.

Tung rôh kố, po mơdĭng lêng Hoàng Sa châ tơkŭm po tơniăn krip, tơ’mot hên kuăn pơlê troh ngăn, cho vâ vêh mơhno ƀă ô eăng ki kơnía ‘na ki kơnía ton nah, hnoăng pơkuâ chuăn rơlố têa kơxĭ. Klêi kơ’nâi mê, mơdĭng vo plong châ tơkŭm po hơniâp ro a têa kơxĭ, tơ’mot hên kơdrâm kuăn pơlê ƀă tơmối troh ngăn, mơhnhôk têa kŏng, pro chiâng tơdroăng rế hơniâp ro tâ.

 

Tung rôh lăm troh a chuăn, ngo Thới Lới, kơpong tíu pêi cheăm Lý Sơn cho tíu pơtê chêng ôh pá chiâng lôi. Ing ngo xŏn, tơmối châ ngăn hlo têa kơxĭ drêh kân rơdâ, hlo tâi tâng ki lĕm, krip tơdrŏm dêi chuăn têa kơxĭ. Ngoh Nguyễn Đức Tiến, lo ing kong pơlê Hưng Yên tối:

“Troh akố mê á hlo chuăn rơlố têa kơxĭ gá lĕm khât, drêh lĕm; hyôh kong prâi akố gá rơngiâp lĕm. Tâng xo ah hmối toh chôu mê pó athế lăm troh a Lý Sơn kố môi xôh vâ ‘nâi “.

Ôh ti xê to ai têa kơxĭ chuăn rơlố, mâu tíu troh ôm hyô kong kế nhâ loăng, túa lĕm tro a kong pơlê Quảng Ngãi xuân tơ’mot hên tơmối lăm troh akố. Kong prâi rơnó kố gá tôu lĕm, rơngiâp, tơ’lêi hlâu ăm vâ tơmối châ lăm troh ôm hyô ối pơtê, a mâu kĭng têa kơxĭ, xí, têa plông. Troăng tơ’mot ôm hyô hơnăm kố ăm hlo tơmối kơjo gum rah xo mâu tíu ki ai hyôh kong prâi rơngiâp lĕm, ai hên túa lĕm tro, hlối châ ngăn hlối châ ối pơtê.

A cheăm Mang Deang (tơring Kon Plông, kong pơlê Kon Tum hdrối nah), tơdroăng ki po mơdĭng hlo hơniâp lĕm ƀă tơdroăng tơkŭm po túa lĕm tro – ôm hyô châ tơkŭm po tơniăn krâu. Ki xiâm cho po mơdĭng a troăng kơphô̆ ƀă mâu rôh mơđah tơbleăng ngê̆ thuât drô troăng kân kơxô̆ 24. Mâu diâp chuât xơtó dêi chêng koăng, mâu túa kơxoăng rơtế ƀă mâu rôh mơđah tơbleăng to chĕng klĕng, pro ngê̆ thuât mê chiâng pro ăm rôh po mơdĭng kố chiâng hơniâp ro tâ, tơ’mot hên tơmối troh ngăn tâ. Mâu tơdroăng ki trâm mâ, ngăn túa lĕm tro ngê̆ thuât pơla ngê̆ sih ƀă tơmối xuân hiăng pro chiâng tơdroăng ki achê, tơdjâk ki hơniâp lĕm.

Drêng hiăng troh a kong măng, rôh po kơchơ tê tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng ƀă pơkeăng Mang Deang chiâng tíu troh ki ôh păng lôi. Tíu po kơchơ kân rơdâ hơniâp ro ƀă mâu ngiơk pul on, mâu kế kâ ƀă ki xú hŏm lĕm mâu kế tơmeăm tiô rêm kơ kơpong peăng kong ngo. Tơmối châ lăm prôk ngăn tơrêm to kơbong mơđah tê tơmeăm, kâ mâu kế kâ ki kơhiâm, tăng ‘nâi kế tơmeăm dêi kong pơlê kố ƀă châ hlo tơdroăng ki hâk mơnâ, hmâ achê, hlế kơ tơmối dêi kuăn pơlê akố. Nâ Đặng Phương Lan, lo ing pơlê kong kân Đà Nẵng hiăng xôh rôh troh a Mang Deang ôm hyô, ăm ‘nâi:

“Rêm rôh á troh a Mang Deang, rôh ki lâi ngin xuân lăm troh a kơchơ. Ôh ti xê to ing tơdroăng ki hơniâp ro xua ai hên kơdrâm kuăn mơngế mê ối xua a tíu kố ai hên túa lĕm tro ki tơviah pro ăm ngin hâk va lăm troh ngăn”.

Môi rôh lăm ôm hyô nếo dế châ hên tơmối hâk vâ cho tơdroăng ki mơnúa ôu ngăn kơphế tíu hngíu a Mang Deang. A kong loăng hngó ki rơngiâp lĕm, tơmối châ ôu ngăn kơphế ƀă châ mơnúa hơ’lâk pro xêh ƀă kŏng, tăng ‘nâi sap ing pêt troh a kloăng kơphế troh kơto têa kơphế lo ing phin. Rêm kơ’lo kơphế ôh ti xê to djâ vế ki xú hŏm lĕm krê mê ối ai hên tơdroăng ‘na kơpong tơnêi ƀă kuăn mơngế a tíu kố.

Jâ Vũ Thị Hồng Phượng, Kăn pơkuâ Tíu pêi cheăng cheăm Mang Deang, kong pơlê Quảng Ngãi ăm ‘nâi, tơdroăng ki châ ôu ngăn kơphế tíu hngíu kố cho vâ mơdêk ki kơnía dêi tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng ƀă mơđah tơbleăng inâi dêi cheăm. Sap ing kơ’lo kơphế ki hơ’lâk pro ƀă kŏng, môi túa ki kơnía dế châ mơjiâng, sap ing tơdjêp pêt mơjiâng, uâ pơliê troh ôm hyô, veăng pro mơdêk mơnhông cheăng kâ cheăm. Jâ Vũ Thị Hồng Phượng ăm ‘nâi tơ’nôm:

“Ing rôh po tơdroăng kố, cheăm Mang Deang rơhêng vâ tơdjêp ƀă mâu inâi kơphế tíu hngíu ƀă dêi rơpó. Ing mê, pro chiâng tíu ki châ mơnúa ngăn ăm tơmối, hên tơmeăm ôm hyô drêng tơmối troh ôm hyô a Mang Deang, veăng mơđah tơbleăng mâu kế tơmeăm ôm hyô ăm cheăm”.

Pakĭng rôh châ mơnúa ngăn, hên tơdroăng mơhno túa lĕm tro – ôm hyô chal krâ xuân châ tơkŭm po hơniâp ro môi tiah tơ’noăng vo plong, tríu tơkêk ƀai chòi, po mơdĭng pế kế kâ, mơdĭng a troăng kơphô̆, veăng pro ai hên tơ’nôm rôh ki châ lăm ôm hyô ăm tơmối troh a Quảng Ngãi. Tơdroăng ki ai hên hĭn mâu kế tơmeăm ôm hyô dế rế hía rế mơdêk ivá ki hơniâp lĕm dêi kơpong tơnêi Quảng Ngãi.

 

 

Tơplôu: Katarina Nga/Thanh Thắng/VOV Miền Trung

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC