VOV4.Sêdang - {ă túa pơkâ ‘’kum a hngêi, ‘no liăn ăm xo a cheăm’’, Hngêi rak liăn to\ng kum rêh ối pơlê pơla kong pơlê Dak Nông hiăng ăm mung kơxo# liăn troh a pơlê cheăm kum kuăn pơlê tơ’lêi hlâu châ mung, ai liăn ngân vâ mơdêk cheăng kâ, mơnhông rơpo\ng hngêi. Ki xiâm cho a tơring tơkăng kong Dak Song, tíu ki ai 27 hdroâng kuăn ngo nho\ng o rơtế rêh ối, kơxo# liăn kum kơjo kố hiăng veăng vâi krâ nho\ng o mơ-eăm hluăn kơtiê, tơniăn tung rêh ối.

Rơnó hơngui kố, rơpo\ng pôa Ngô Văn Tưởng, ối a tôh kơpho# 4, pơlê kân Đức An, tơring Dak Song, hiăng hluăn ing rơpo\ng kơtiê. Pôa tối ăm ‘nâi, rơpo\ng ai 1,4 ha tơnêi pêt kơphế, tiu, laga châ chăn châi tamo đi đo xua mê tơdroăng cheăng kâ trâm hên pá puât. Mơhúa ai kơxo# liăn kơjo ing hngêi arak liăn kum rêh ối pơlê pơla, mê mâu kuăn dêi pôa ai liăn hriâm đăi hok, rơpo\ng pôa xuân ai liăn ngân mơnhông mơdêk.

‘’Bu ai kơxo# liăn kố mê vâi ăm mung liăn mơdrếo laih rơpâ, vâ á mơ’no rak ngăn kơdrum chiâk deăng khât tâ. Á mung hiăng 2 – 3 xôh kố, klêi chêl liăn mê pơtối mung nếo. Tâng ôh tá kơnôm tiah mê rơpo\ng á ôh tá kâi xông tơtêk ôh. Tâng á ôh tá châi tamo mê xuân mơnhông mơdêk hên tâ’’.

Xuân kơnôm ai kơxo# liăn mung ing Hngêi arak liăn kum rêh ối pơlê pơla, mê rơpo\ng nâ Trần Thị Hoa, ối a tôh kơpho# 4, pơlê kân Đức An, hiăng tơkâ hluâ hneăng pá puât drêng yă tơmeăm khoăng chu rơpâ:

‘’Á mung kơxo# liăn 70 rơtuh liăn, mê á mơ’no pêt kơphế nếo [a\ rak ngăn tiu. {a\ kơxo# liăn kố mê tối tơdjuôm cho tơdroăng mơdrếo liăn rơkâ rêm khế xuân ôh tá pá puât to lâi [a\ rơpo\ng vâ chê kơtiê môi tiah á o. Kăn [o# hngêi arak liăn mê vâi xuân kum khât [a\ pro tơ’lêi hlâu má môi’’.

Kơxo# liăn hngêi arak liăn kum rêh ối pơlê pơla hiăng kum hên kuăn pơlê pêi chiâk deăng Dak Song tơkâ hluâ pá puât

Mâu ngế ối tung rơpo\ng kơtiê, rơpo\ng vâ chê kơtiê a Dak Song châ mung liăn ngân ing hngêi arak liăn tơ’lêi hlâu cho kơnôm ing mâu tôh khu mung liăn kơd^ng dêi mâu khu râ a tơring. Jâ Doãn Nguyễn Tây Xuyên, Kăn pho\ pơkuâ {ơrô tê mơdró Dak Song – Hngêi arak liăn kum rêh ối pơlê pơla kong pơlê Dak Nông, tối ăm ‘nâi, [a\ troăng pêi ‘’kum troh a hngêi, chiân ăm liăn a cheăm’’, hngêi arak liăn pêi pro chiân liăn troh rêm cheăm vâ kum kuăn pơlê tơ’lêi hlâu châ mung, ai liăn ngân vâ mơnhông cheăng kâ rơpo\ng hngêi. Nôkố a Dak Song ai lối 9100 rơpo\ng châ mung ing tơdroăng mung liăn kơjo [a\ tâi tâng kơxo# liăn che\n 413 rơtal liăn, ki hên cho rơpo\ng kơtiê, vâ chê kơtiê [a\ rơpo\ng nếo hluăn kơtiê.

‘’{ơrô tíu trâm pêi cheăng ai 205 tôh kơd^ng mung a 9/9 cheăm. Ing tơdroăng trâm mâ pêi cheăng a cheăm rêm khế, mê hngêi arak liăn kô troh tơdah hô sơ, k^ [a\ rah hâi vâ ăm liăn a môi hâi ki pơkâ rêm khế. Mâu rơpo\ng kuăn pơlê mung mê châ tôh kơd^ng mung séa ngăn [a\ pro hô sơ mung a tíu cheăng, pro tơ’lêi hlâu má môi ăm mâu ngế ki mung liăn’’.

Rơtế [a\ tơdroăng mung ôh tá êa kok tơmeăm pro tơ’lêi hlâu ăm mâu ngế ki mung, mâu khu râ a Dak Song ối đi đo lăm kơ-êng, mơhnhôk, hnê mơhno vâi krâ troăng pêt, rak ngăn, xúa kơxo# liăn tro pơkâ, tơniăn châ tơ-[rê. Ki rơhêng vâ tối [a\ vâi krâ hdroâng kuăn ngo, tơdroăng ki pêi cheăng kơtăng dêi kăn [o# hngêi arak liăn hiăng chôa ‘lâng hơ’leh troăng tơmiât, troăng pêi, mơhnhôk tơdroăng ki mơ-eăm xêh xông tơtêk dêi mâu rơpo\ng kơtiê.

Nâ H’Tuyết, rơpo\ng kơtiê a pơlê Yang {ơ, cheăm Trường Xuân, tơring Dak Song, tối:

‘’Pơla kố nah tơnêi têa tơmâng ăm mung 50 rơtuh liăn vâ mơ’no pêi kơphế. Mê rơpo\ng ôh tá khên xúa liăn hmâng vâ, mê xúa rôe hdrê, phon rơvât, rôe kơmăi [a\ klo\ng tôh, pơla kố nah mơ’no ivá rak ngăn kơphế [a\ xuân mung tơ’nôm mơngế pêi cheăng. Nôkố tơdroăng rêh ối pá hên, rơpo\ng kô mơ-eăm, [a\ xuân pói tơngah tơnêi têa tơmâng to\ng kum há’’.

Rơtế [a\ pêi pro tơdâng tơ’mô mâu troăng hơlâ, tơdroăng pơkâ xiâm tơnêi têa, kơxo# liăn kơjo ing Hngêi arak liăn kum rêh ối pơlê pơla châ po rơdâ pêi pro teăm tơdrêng tro mơngế, hiăng kum tơring tíu tơkăng kong Dak Song, kong pơlê Dak Nông, tíu ai 27 hdroâng mơngế rêh ối, châ tơ-[rê tung tơdroăng kơdroh rơpo\ng kơtiê nôkố bu u ối pá kơdâm 6%. Hơnăm 2021 kố, mâu khu râ mâu kơvâ cheăng rơtế [ă vâi krâ mâu hdroâng kuăn ngo a Dak Song dế pơtối tơdjuôm ivá, môi tuăn, mơ-eăm rak ngăn ăm tơdroăng rêh ối thăm phâi tơtô hơniâp ro.

Minh Huệ rah chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng