VOV4.Sêdang - Ôm hyô a tơnêi ki pêi chiâk deăng cho túa ôm hyô ki nếo dêi pơlê kong kơdrâm Đà Lạt, kong pơlê Lâm Đồng. Klêi kơ’nâi 5 hơnăm tơbleăng tíu pơkâ hiăng pêi pro tro [ă tơ’mot tơmối mot hyô ngăn, veăng kum mơdêk tơ-[rê ăm kơvâ ôm hyô dêi kong pơlê. Laga, túa pơkâ kố dêi Lâm Đồng xuân mơhno tối hên tơdroăng ki tá hâi teăm tro, kal túa ki rak ngăn [ă pêi cheăng tơ-[rê [ă tơniăn le\m tâ. Vi [an hnê ngăn kong pơlê Lâm Đồng xuân hiăng pơtê pơtân tơdroăng ki hbruô ăm hlá mơ-éa phêp vâ ‘mâi rơnêu, pơkâ túa ki nếo rơtế [ă mâu troăng hơlâ pêi pro tơtro vâ ăm kế tơmeăm ôm hyô ki ai hlâu kố mơnhông troh ivá ki kân tâ tung la ngiâ.

Cho môi tung mâu tíu cheăng châ kong pơlê ăm mơ-éa mơnhên túa pêi tíu ôm hyô chiâk deăng, Kơdrum tơ-uâ alâi dêi pôa Lê Hữu Phan, ối a bêng 9, pơlê kong kơdrâm Đà Lạt, kong pơlê Lâm Đồng chiâng tíu tơmối hâk vâ troh ôm hêi. Hmâ drêng pơrea\ng Covid 19 xông tâ tú ó, hên kơpong ôm hyô, tíu ôm hêi thế pơtê cheăng, mê akố xuân ối kơdrâm tơmối troh ôm hêi. Tiô pôa Lê Hữu Phan, ki le\m akố cho tơdroăng ôm hyô chiâk deăng tơmối vâ xah ti lâi xuân hôm, loăng pơlái kong kế le\m mơnâ mâ ngăn:

‘’Tơmối troh ôm hêi xah ti lâi xuân hôm, châ ngăn loăng pơlái kong kế mê vâi hâk vâ ‘nâng. Pak^ng mê, á ai tíu tơbleăng mâu tơmeăm khoăng dêi Lâm Đồng, dêi Đà Lạt, mâu tơmeăm khoăng ki phá tơ-ê, mâu tơmeăm ki á dế pêt a kơdrum. Tơdroăng ki mê pro rêm ngế tơmối ôm hyô pơrá hâk vâ, tâ le\m ‘nâng kế tơmeăm khoăng akố’’.

Ôm hyô chiâk deăng a Lâm Đồng mơhnhôk hên tơmối troh ôm hêi

Tiô tơbleăng dêi Khu pơkuâ ‘na mơhno túa le\m tro, Ivá [a\ Ôm hyô Lâm Đồng, sap hơnăm 2018 troh nôkố, ôm hyô chiâk deăng a kong pơlê hiăng mơhnhôk lối 6 rơtuh roh tơmối, ăm pêi lo liăn vâ chê 250 rơtuh liăn [a\ tăng cheăng pêi ăm lối 1 rơpâu ngế pêi cheăng a kong pơlê. Laga, tiô pôa Trần Huy Đường, môi ngế ai hên hơnăm ‘nâi túa ki rơkê ple\ng tung mơnhông pêi chiâk deăng [a\ ôm hyô a bêng 7, pơlê kong kơdrâm Đà Lạt, ai mâu tíu ối pêi kâ tiô troăng tơbriât dêi pó pro tơmối ôh tá hâk vâ. Vâ tơdroăng ôm hyô pêi chiâk deăng mơnhông mơdêk krá tơniăn mê kal kong pơlê tơmiât nhên xúa mâu troăng hơlâ ki phá tơ-ê:

‘’Mâu rơpo\ng, mâu chiâk deăng Farm ku\n ki dế pơxiâm pêi mê hnê mơhno ăm vâi môi tiah lâi. Kố cho vâ châ kơdrâm, tâng chiâng pêi mê vâi xuân mơ’no liăn cheăng tiô troăng trâu hơngế mê cho hôm ‘nâng. {a\ á ki rơhêng vâ tối tơmâng troh Khu tơru\m cheăng, thế mơjiâng mâu Khu tơru\m cheăng [a\ ai tơdroăng ki tơru\m tâng ôh tá pêi krê rêm rơpo\ng mê ôh tá chiâng vâ tơleăng tơdroăng kố. Tiah mê, tơnêi têa kal ai mâu troăng hơlâ, kal ai mâu ngế ki râng ko ăm mâu ngế ki kố tiô tiah mê, mê cho kal thế ai troăng hơlâ’’.

Lâm Đồng dế mơ-eăm mơjiâng [a\ mơnhông ôm hyô chiâk deăng

Tơdroăng pá ki ê dêi ôm hyô chiâk deăng a Lâm Đồng cho ôh tá kâi vâ pơkuâ. Tiô pôa Sử Thanh Hoài, Kăn hnê ngăn Vi [an tơring Lạc Dương, tung pơla kố nah ai hên khu pú hên, ngế krê po rơdâ mơ’no liăn cheăng, laga pơrá mơjiâng ôh tá tro luât a tơnêi chiâk deăng. Tâng ôh tá re\ng tăng troăng vâ hơ’leh [a\ mơhno troăng pêi ton xo\n mê kô ối ai hên tơ’nôm tơdroăng ki pá puât:

‘’Ai hên tíu ki ku ku\n tơprâ tơpru\ng xua mê ôh tá châ tiô pơkâ. Nôkố séa ngăn mâu tíu ôm hyô chiâk deăng cho pơrá tro pơxâu tâi, xua ai xiâm kối xúa tơ-ê tơnêi, ôh tá châ ăm mơ-éa phêp mơjiâng alâi há? Tiô á tơmiât mê lăm hôm hêi a kơdrum mê ăm pơlê pơla pêi cheăng tiah hmâ, laga kơbố vâ mơnhên tíu ôm hyô chiâk deăng mê thế pro ăm tơtro, ai mơ-éa mơnhên cho tíu ôm hyô chiâk deăng mê gá nếo tơtro tiô pơkâ’’.

Pôa Phạm S, Kăn pho\ hnê ngăn Vi [an kong pơlê Lâm Đồng tối ăm ‘nâi: ôm hyô chiâk deăng hiăng châ pơxúa hên ‘na cheăng kâ [a\ rêh ối pơlê pơla, kum mơdêk ki kơnâ dêi tá kơvâ pêi chiâk deăng [a\ ôm hyô. Hên túa pêi a kong pơlê ăm hlo, ki kơnâ dêi 1 ha chiâk deăng tơru\m pêi ôm hyô, hiăng ăm pêi lo châ troh 5 rơtal liăn/ha/môi hơnăm, châ 2,5 xôh tâng pơchông [a\ pêi chiâk deăng tê.

Kong pơlê dế pơtê ăm mơ-éa phêp ôm hyô pêi chiâk deăng vâ hriăn ple\ng, tơbleăng troăng pêi ki nếo, [a\ pơkâ xiâm cho djâ ôm hyô pêi chiâk deăng dêi kong pơlê ‘’châ troh a râ tơnêi têa [a\ lâp plâi tơnêi’’:

‘’Ôm hyô chiâk deăng cho ki rơdêi dêi kong pơlê Lâm Đồng, [a\ nôkố kong pơlê Lâm Đồng dế tơbleăng ăm pêi pro tiô luât vâ mơnhông mơdêk ôm hyô chiâk deăng tung la ngiâ tơtro tâ, tơniăn râ tơnêi têa [a\ lâp plâi tơnêi, tăng tơmeăm ki ai [a\ ki rơdêi dêi kơvâ ôm hyô Lâm Đồng. Kong pơlê xuân pơtối séa ngăn vâ xo ph^u séa ngăn, veăng tơpui tối vâ kêi đeăng tiô luât, troăng pêi kơtăng vâ ăm pin pêi pro. Vâ mơdêk ki hôm tung tơdah tơmối, ăm tơmối hâk vâ môi tuăn, ôh tá tô tuăn klâi mê thế kal tơniăn hngêi trăng troăng klông ‘nôi’’.

Mơhé dế ai hên tơdroăng ki ối tơvâ tơvân pá puât, laga [a\ tơdroăng ki nhuo#m [a\ pói tơngah kân ‘na troăng ôm hyô nếo kố dêi khu râ kăn pơkuâ, mơni mâu tơdroăng tơvâ tơvân pá puât mê kô re\ng châ tơleăng, kum djâ ôm hyô – kơvâ cheăng kâ ki xiâm dêi Đà Lạt – Lâm Đồng mơnhông mơdêk krá tơniăn tâ tung la ngiâ.

Quang Sáng chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng