Hoàng Anh Gia Lai cho khu tê mơdró a kong pơlê Gialai [a\ nôkố cho grup pơkuâ cheăng kâ kân má môi kơpong Tây Nguyên, [a\ tâi tâng kế tơmeăm khoăng tâng xêo tiô liăn kơnâ 50.000 rơtal liăn. Laga, khu tê mơdró kố dế tro lup ó. Tơdroăng vâ ‘mâi mơnhông dêi khu tê mơdró ki hên ing pêi chiâk deăng dế trâm pá xua tơdjâk ‘na pro mơ-éa tơnêi tơníu, ki má lối cho mâu [a\ng ki tơdjâk tơdroăng tơkêa bro 100 rơpâu hectar kong ki ôh tá dâi le\m hơ’lêh pêt kơxu. Pôa Võ Trường Sơn, Kăn pơkuâ Grup pơkuâ Hoàng Anh Gialai, tối ăm ‘nâi:

‘’Pêt kơxu mê 2 hơnăm apoăng loăng xông kân rơdêi, troh hơnăm má 3 mê ôh tá kâi xông kân xếo, ôh tá châ kúa xo chhá. Laga tâng ối rak môi tiah mê, mê pêi lo chhá kô iâ, ôh tá châ xo dêi kơxo# liăn mơ’no. Ngin pói vâ, mâu khu râ séa ngăn nhên ‘na tơdroăng kố vâ ai túa hơ’lêh pêt loăng plâi kâ, ai mâu loăng plâi kâ tâng pêt a tơnêi ki râ kơpêng iâ, paxuâp to prêi, hmố môi tiah plâi gugá, plâi nong, mê kô châ tơ-[rê ‘na cheăng kâ’’.

Kal hơ’lêh troăng hơlâ ‘na tơnêi xuân môi tiah tơdroăng kal dêi hên khu tê mơdró drêng vâ mơ’no liăn cheăng kơvâ pêi chiâk deăng a Gialai, kong pơlê ai [a\ng kân má môi Tây Nguyên, kân má môi lâp tơnêi têa. Pôa Nguyễn Văn Hòe, Kăn pơkuâ hngêi kơmăi sik An Khê, Ko\ng ti tơlo liăn cheăng pro sik Quảng Ngãi, tối:

‘’Tơdroăng ki kal dêi khu tê mơdró cho ru\m [a\ kuăn pơlê, tăng tơnêi pêi [a\ xúa kơmăi kơmok khoa ho\k pêi. Laga troăng hơlâ tăng tơnêi ối pá puât. Kố cho tơdroăng ki khu tê mơdró khên tơnôu pâ thế Ngế pro xiâm, mâu khu xiâm, kơvâ [a\ kong pơlê kal séa ngăn mâu troăng hơlâ ‘na tơnêi. Drêng ai tơnêi mê kuăn pơlê, khu tê mơdró [a\ Gialai nếo kâi vâ mơnhông mơdêk’’.

Xuân tơdjâk troh troăng hơlâ, hên khu tê mơdró tối, Gialai tối phá xêh, Tây Nguyên tối tơchuâm ôh tá ai hên troăng hơlâ ki phá tơ-ê vâ mơhnhôk mơ’no liăn cheăng. Kế tơmeăm khoăng ki tơ’lêi hlâu vâ kơdroh pá puât dêi kơpong, ki má lối cho ‘na troăng prôk, tê mơdró. Tíu mơ’no liăn cheăng ki má môi ăm mâu khu tê mơdró, xua mê khu tê mơdró ôh tá hâk vâ mơ’no liăn cheăng.

Môi tơdroăng ki pá kân nếo pro mâu khu mơ’no liăn cheăng ối tô tuăn cho pro mơ-éa ối pá hên. Mâu khu tê mơdró kal môi tuăn [a\ pro tơ’lêi hlâu dêi khu kăn pơkuâ vâ re\ng tơleăng re\ng tơ’lêi mâu mơ-éa, tơniăn tung tơdroăng mơ’no liăn cheăng tơtro tiô pơkâ. Jâ Trần Thị Tuyết Mai, Kăn pơkuâ Ko\ng pêi cheăng tiô rơnó môi khu sinh ho\k Minh Hoàng Gia Lai, dế mơ’no liăn cheăng a kơpong hngêi kơmăi kơmok Trà Đa, pơlê kong kơdrâm Pleiku, tối:

‘’Vâ mơhnhôk châ mơ’no liăn cheăng [a\ mâu khu mơ’no liăn cheăng hmiên tuăn tê mơdró, mơjiâng pro kế tơmeăm khoăng, mê cho troăng hơlâ pơkuâ, pro mơ-éa kal thế hơ’lêh. Pro tiah lâi pro tơ’lêi hlâu má môi ăm khu tê mơdró, ví pro pá puât [a\ ví pro mơdon, pro ti lâi teăm tơdrêng ăm khu tê mơdró tơleăng mâu tơdroăng ki kal’’.

Mơnhên mâu tơdroăng ki ôh ối pá puât, [a\ tá hâi rơkê tung mơhnhôk mơ’no liăn cheăng, Gialai hiăng hbrâ pâthế Chin phuh, mâu khu xiâm séa ngăn troăng hơlâ ki phá tơ-ê ăm kong pơlê [a\ kơpong Tây Nguyên. Gialai xuân hiăng djâ troăng tung tơdroăng hơ’lêh pro mơ-éa vâ pro tơ’lêi hlâu. Klêi kơ’nâi pêi pro, hơnăm kố kong pơlê ối má 13/63 kong pơlê, pơlê kong kơdrâm, pơlê kong kân, tâk 38 râ tâng pơchông [a\ hơnăm 2015. Kố cho tơdroăng mơhno nhên khât mâu tơdroăng mơ-eăm dêi kong pơlê vâ hơ’lêh tíu mơ’no liăn cheăng. Pôa Nguyễn Đức Hoàng, Kăn pho\ hnê ngăn Vi[an kong pơlê Gialai, tối:

‘’Kố cho tơdroăng pro ăm mâu khu mơ’no liăn cheăng hâk vâ [a\ loi tơngah, ing mâu tơdroăng mê, mâu khu mơ’nop liăn cheăng kô loi tơngah tung tơdroăng kơbông krếo khu mơ’no liăn cheăng dêi kong pơlê. Tơkêa [a\ khu mơ’no liăn cheăng cho kong pơlê rơtế [a\ khu mơ’no liăn cheăng tơleăng mâu tơdroăng pá puât, ôh tá ăm khu mơ’no liăn cheăng trâm pá tung tơdroăng pro mơ-éa’’.

Pêi cheăng a kong pơlê Gialai vâ kum kong pơlê ti tăng mâu túa thăm rơkê tung mơhnhôk mơ’no liăn cheăng, pôa Nguyễn Xuân Phúc, Ngế pro xiâm hnê ngăn tơnêi têa tối rơdêi, Chin phuh kô hnê mơhno mâu khu xiâm, kơvâ cheăng séa ngăn mâu troăng hơlâ ki phá tơ-ê ăm kong pơlê [a\ kơpong Tây Nguyên tung mơhnhôk mơ’no liăn cheăng. Laga, tơdroăng mơhnhôk mơ’no liăn cheăng ki kal má môi cho ing kong pơlê, kal pêi pro tơdâng tưo’mô troăng pêi cheăng ton xo\n 3 rơtế khu tê mơdró mê cho ‘’Rơtế tô tuăn, rơtế pêi, rơtế kum dêi pó’’. Ngế pro xiâm xuân pơchân, tơdroăng rơtế [a\ khu tê mơdró kal châ pêi pro tơdâng tơ’mô a khu kăn pơkuâ 3 râ, kong pơlê – tơring – cheăm:

‘’Mâu khu râ kăn thế mơ-eăm chiâng khu kăn tơpui, ai tơmiât hơ’lêh rơkê. Khu kăn pơkuâ thế hbrâ tơnáu rơtế khu tê mơdró, tơleăng mâu tơdroăng pá puât ăm khu tê mơdró. Râ kong pơlê, râ tơring, râ cheăm tâi tâng pơrá pêi pro hên tơdrêng, pơtê tơdroăng ki mê’’.

Tơdah mâu tơdroăng ki nếo tung mơhnhôk mơ’no liăn cheăng  drêng ai Chin phuh veăng kum, ai tơdroăng veăng kum dêi kong pơlê, hên khu tê mơdró tung tơnêi têa pin [a\ kong têa ê hiăng hbrâ mơjiâng ăm dêi tơná troăng pêi cheăng ton xo\n, tê mơdró nếo a Gialai. Pôa Ravindranath, Kăn pho\ pơkuâ Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó OLAM Việt Nam tối ăm ‘nâi, OLAM cho khu tê mơdró má môi lâp plâi tơnêi ‘na tê mơdró kế tơmeăm khoăng pêi lo ing chiâk deăng. {a\ kế tơmeăm khoăng hiăng ai tơ’lêi [a\ mâu tơkêa dêi Gialai, khu tê mơdró dế pơkâ ăm dêi tơná môi troăng pêi cheăng ton xo\n tê mơdró pêi chiâk deăng xúa kơmăi kơmok rơxông nếo râ lâp plâi tơnêi a kong pơlê kố. Tung mê, OLAM tiô tối hdrối mơ’no liăn cheăng vâ Gialai chiâng tíu xiâm pêi lo tiêu hên má môi [a\ dâi le\m má môi lâp plâi tơnêi. Pôa Ravindranath, tối:

‘’Olam mơ’no liăn cheăng a Gialai sap hơnăm 2004. Troh nôkố, ngin mơjiâng mơngế pêi cheăng troh 1000 ngế pêi cheăng a mâu hngêi kơmăi tung kong pơlê Gialai. Tung pêi cheăng, ngin xúa mâu kơmăi kơmok rơxông nếo ‘na hdrê vâ pêt mâu hdrê ki dâi le\m. Ngin xúa kơmăi kơmok tôh têa kơto lo a xiâm vâ tơniăn xúa têa tơtro, kơd^ng, châ tơ-[rê.  {a\ troăng tơmiât dêi ngin cho mơ’no liăn cheăng chiâng mâu tíu xiâm, ing mê, ngin kô hriâm tâp ing mâu túa pêi ki rơkê tơtro hiăng châ tơ-[rê hôm’’.

Tiêu Gia Lai

20 rơpâu rơtal liăn nếo châ tơkêa mơ’no liăn cheăng a Gialai. Tâng mâu tơkêa châ pêi pro, mâu kế tơmeăm khoăng hiăng ai tơ’lêi hlâu, châ pêi pro tơtro, Gialai kô cho tíu ki tơtro vâ mâu khu mơ’no liăn cheăng tung tơnêi têa pin [a\ kong têa ê tung pêi pro troăng hơlâ pêi cheăng, tê mơdró ton xo\n. Laga mâu tơdroăng pơkâ cho tá khu kăn pơkuâ kong pơlê [a\ khu mơ’no liăn cheăng kal ai troăng tơmiât tơtro vâ mơnhên tơtro, ví hlê ple\ng phá tơ-ê ôh tá tơtro, mâu kơxo# liăn rơpâu rơtal mơ’no liăn cheăng nếo kô châ tơ-[rê khât, pơxúa ăm khu mơ’no liăn cheăng [a\ tơdroăng mơnhông mơdêk krá tơniăn ăm kong pơlê kơtiê ai [a\ng deăng kân rơdâ má môi Tây Nguyên.

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng