Kơtăn tíu xiâm bêng Tuy Hoà dâng 17 km ngiâ Peăng Kơnhŏng, ối tung cheăm Ô Loan, tíu ki lĕm mơmâ mâ ngăn Hòn Yến mơhno a ngiâ ƀă khu tơmeăm kơtốu rơlốu tung têa kơxĭ. Pá kơdâm chêng cho mâu ‘núa hmố, ‘núa rạng tơdjêp dêi pó ing kĭng troh a chêng Hòn Yến.

A mâu hâi rơnó mơdrăng, kơdrâm mâu khu tơmối troh lăm ngăn tíu mơnâ mâ ngăn tơnêi têa Hòn Yến vâ lăm ngăn, châ tâ châ hlo. Nâ Lê Thị Kim Cúc, troh ing kong pơlê Gia Lai, ôh tá ƀĕng ê:

‘’Á hmâ lăm a Nha Trang, lăm Đà Năng klêi mê vêh Quy Nhơn laga roh apoăng troh akố mê ôh tá ƀĕng ê tíu têa kơxĭ akố cho lĕm, krúa, hlâu, cho hâk ‘nâng. Kuăn mơngế akố cho á hâk vâ ‘nâng”.

Hòn Yến kơtăn kĭng têa kơxĭ dâng 400 met, ai ƀăng lối 1,98 hectar, xŏn 70 met, rơtâ tá cho mâu hmố tâng. Kơtăn Hòn Yến dâng 50 met vêh peăng kĭng cho Hòn Đụn, ƀăng deăng dâng 0,1 hectar, xŏn dâng 20 met. Pâ têa kơxĭ tơdjêp tung dế tơnêi ƀă Hòn Yến ƀă Hòn Đụn cho trĕng. Drêng têa kơxĭ rơlâu iâ, mâu ‘núa hmốu lo a ngiâ tơdjêp kĭng têa kơxĭ ƀă Hòn Yến, Hòn Đụn. Peăng Mâ hâi Luô Pâ Kơnhŏng Hòn Yến cho môi kơtốu ngo kŭn xŏn kuâ xo kĭng têa kơxĭ chiâng mâu ‘núa hmốu tâng lo a ngiâ têa kơxĭ tối cho Hòn Choi.  Hiăng hên xôh troh ƀă Hòn Yến, laga ƀă nâ Mỹ Hiền, bêng Tuy Hoà, rêm roh troh cho tâ rơrêk tung ihiâm phá dêi pó.

‘’Á hâk vâ ‘nâng drêng mâ hâi klêh têa kơxĭ chu mê pin prôk chêng ƀă pin châ ngăn khu san hô. Ki mê cho lĕm ‘nâng laga ôh tá xê ‘núa têa kơxĭ ki lâi xuân ai ôh’’.

Tiô mơ-éa chêh khoa hok, kơpong Hòn Yến châ mơjiâng xua tơdroăng ki mơjiâng pro dêi tơnêi tơníu drô kĭng tiô têa kơxĭ môi tiah gành Đá Đĩa. Cho môi ngế ki rơkê ‘na kế tơmeăm khoăng kong prâi ƀă ôm hyô, prôk hên tíu, laga Phŏ Yăo sư-Tiến sih Phạm Trung Lương, Viê̆n Tơmeăm khoăng loăng pơlái kong kế ƀă mơnhông krá tơniăn, ôh tá ƀĕng ê drêng hlo ki lĕm dêi Hòn Yến:

“Á hâk vâ ‘nâng ƀă cho ôh tá ƀĕng ê nếo châ hlo hên tơdroăng ki kơnâ ƀă mơnhông ôm hyô cho kơpong Hòn Yến kố. Akố tơkŭm hên ki kơnâ ôm hyô. Mê cho tơmeăm ki kơnía ‘na tơnêi tơníu ki tơdjâk troh tơdroăng pơtôu dêi ngo on. Má péa nếo rơtế ƀă mê pin ối dế rak vế tơmeăm khoăng ki ai tơdjâk san hô kô chiâng tối cho lĕm má môi. Ƀă ki má pái nếo cho ki kơnâ khôi túa lĕm tro. Á hâk vâ ƀă kuăn pơlê a kố, ƀă cho ai kơnâ’’.

Drêng tơmối troh Hòn Yến, kuăn pơlê chiâng mâu ngế hnê mơhno ôm hyô, troh tơdroăng tuăn pâ, tơdroăng hâk tơngăm ‘na mâu ki kơnâ tơmeăm kơnía  lĕm má môi dêi kong kế diâp ăm. Kuăn pơlê a Hòn Yến xuân chiâng ngê̆ nhân ki mơđah tơbleăng mâu tơdrá Bài Chòi, djâ troh ăm tơmối mâu tơdroăng ki lĕm ‘na khôi túa lĕm tro vâi krâ nah dêi pơlê. Môi ngế dêi tôh ôm hyô pơlê pơla Hòn Yến hâk tơngăm tối ‘na tơdroăng dêi tơná:

“Ƀă hiâm mơno pơlê pơla, á mơhnhôk nhŏng o tung khu chiâng rêi prôa chiâng rơhdruê pơtối hriâm tơdroăng môn Bài Chòi pơtối ƀă pơtối rak tơdroăng pôa pâ hdrối nah vâ gum ăm tơmối pơtê chêng a Hòn Yến, lăm ngăn Hòn Yến vâ gum mơdêk ki kơnâ kơpong ôm hyô Hòn Yến’’.

Nôkố Hòn Yến hiăng mơjiâng pơlê pơla pêi ôm hyô rak ngăn loăng pơlái kong kế san hô, tơdroăng pêi rơkê tơtro. Tơmối troh a kố kô châ ngăn san hô achê kĭng preăng ai preăng hlo a kơpong kĭng têa kơxĭ Phú Yên ƀă ca-nô lơ plong kơtup; châ tâ mâu tơdroăng mơhno khôi túa lĕm tro vâi krâ nah; châ lăm pôu pơlê pêi cheăng tiô khôi vâi krâ nah; châ lăm pôu pơlê pêi cheăng pro yến sào vâ hlê plĕng xua ti lâi tíu kố ối ai inâi tối cho pơlê Yến, cho Hòn Yến... ƀă châ tâ châ hlo teăn hlâm rơtế mâu nôu, mâu nâ ƀă châ kâ mâu kơchâi kâ ing têa kơxĭ...

Hòn Yến ôh tá xê to lĕm ki ‘nâ gá ai xêh mê ối lĕm xua kuăn pơlê rêh ối ƀă tơmeăm kơnía, rak vế ki kơnâ ƀă pơtroh ki kơnâ tơmeăm mê troh ƀă rêm ngế.