Báu klâng nếo klêi pôe xo, lối 4.000 ngế kuăn pơlê lâp mâu pơlê tơkŭm vêh xah hêi a tíu xiâm cheăm Phước Chánh, Đà Nẵng. Ôh tá mơđah tơbleăng, ôh tá hơdruê xuâng, hâi xah hêi bu ai to mâu tơmeăm, tơdroăng rêh ối tiah hmâ dêi kuăn pơlê Bhnong (môi hdroâng kuăn ngo dêi Jêh-Triêng): hngêi trá, hngêi xŏn, hngêi pơchên hmê kơchâi ki mơjiâng pro môi tiah a pơlê; kơnoh on khêi; kơƀăng teăn kŏng ƀă kŏng. Vâ chê tâi môi to pơlê Bhnong châ vêh mơhno. Nghệ nhân Lê Thị Oanh, cheăm Phước Chánh tối ăm 'nâi:
“Troh hâi mơdĭng khôi túa lĕm tro Bhnong, thôn ngin vâ tơbleăng, mơhno túa lĕm tro môi tiah chêng koăng, kơtum, kơtŏn… Kố cho túa lĕm tro krê dêi mơngế Bhnong ‘’
Mơngế Bhnong djâ tung châ ai tá tơmeăm khoăng ki kơnía kơnôm a kong: ing tơdroăng tĕn, hngêi trá, hngêi xŏn, troh a túa pêt báu, păn mơnăn a chiâk deăng: tâi tâng pơrá châ vêh mơhno tơdroăng ki hơniâp ro, hơtôu troh tơrêm tơdroăng ki kŭn. Pơla mâu kơbong ki hơniâp ro, môi ngế droh hơnăm ối nếo kơhnâ rơtế ƀă kơƀăng tĕn. Ngê̆ nhân hơnăm ối nếo Hồ Thị Trang, cheăm Phước Chánh, tối:
“Ngế hơnăm ối nếo môi tiah á phiu ro, hâk tơngăm drêng veăng leh mơdĭng veăng kum rak vế khôi túa lĕm tro pơlê pơla tơná‘’
Tơmeăm khoăng túa lĕm tro cho tiah mê, la rêm rôh môi ngế ngê̆ nhân hơnăm hiăng krâ hlâ, xuân cho rôh môi iâ tơdroăng chôu vế pơlê pơla chiâng vâ hía lôi. Sap ing hâi khu kăn pơkuâ kong pơlê 2 râ mot pêi cheăng, pơla tơdroăng cheăng hên hĭn, kăn pơkuâ mâu cheăm kơpong kong ngo pơlê kong kân Đà Nẵng mơdoh hên ivá ăm rak vế túa lĕm tro.
Rêm to kơtum chêng koăng, rêm to chêng koăng ton nah ối tơprâ tơprŭng tung kuăn pơlê hiăng châ séa ngăn, riân ngăn, ai troăng hơlâ rak vế hdrối tơdroăng ki tăng rup, rôe tơmeăm ton nah. Ƀă khu kăn pơkuâ tíu kố, túa lĕm tro ôh tá xê tơmeăm ki vâ mơđah tơbleăng, mê cho tơmeăm khoăng, cho tơmeăm ki 'măn ăm tá pơlê pơla. Pôa Lê Đình Tài, Kăn hnê ngăn Vi ƀan cheăm Phước Chánh tối:
“Mơnhên túa lĕm tro cho ivá vâ mơnhông cheăng kâ túa lĕm tro rêh ối pơlê pơla krá tơniăn, malối cho pêi pro châ tơdroăng pơkâ 80 dêi Khu xiâm kal kí 'na mơnhông túa lĕm tro Việt Nam tung tơdroăng rêh ối, ngin mơ'no liăn vâ tơkŭm po hâi mơhno túa lĕm tro tiô khôi vâi krâ nah ‘’.
A kong ngo Đà Nẵng, khôi túa lĕm tro dêi hdroâng Cor ai drêng 'nâ hiăng vâ hía lôi. La hâi kố, troh a rơnó leh mơdĭng, tĭng kâ báu nếo, prôk tung mâu pơlê Cor, vâi pơrá hlo vâi rơtăm, vâi droh xâp ếo pơtâk tiô khôi vâi krâ nah, hơniâp ro tung tơdroăng tŏn chêng tơgôu koăng ki hơniâp ro. Pakĭng tơdroăng ki vêh mơnhông mê cho ngê̆ nhân ưu tŭ Dương Lai, ối a cheăm Trà Liên, pơlê kong kân Đà Nẵng. Lối 30 hơnăm kơtăn kố, pôa kơdo mơ-eăm lăm troh lâp lu pơlê a pơlê, mơdoh chôu phut, ivá, liăn ngân, bu vâ vêh mơnhông rêm tơdrá rơngêi ting ting, rêm túa prôa, rơvŏng hlŭm. Troh nôkố, khôi túa lĕm tro Cor hiăng vêh ai nếo môi tiah ton nah. Ngê̆ nhân ưu tú Dương Lai tối:
“Túa lĕm tro cho dêi tơná, mê cho á lăm hnê tối, mơhnhôk vâi krâ nhŏng o mơ-eăm rak vế túa lĕm tro krê dêi tơná.’’
Mâu ngế môi tiah pôa Dương Lai chiâng tíu ki bâ eăng a kơpong kong ngo Đà Nẵng. Xo ngê̆ nhân pro xiâm, tâi môi kơpong khôi túa lĕm tro dế chôa 'lâng châ bâ eăng, vêh mơnhông. Tơdroăng mê ôh tá xê to ối tung kơpeăng kŏng mâu ngê̆ nhân, mê dế châ khu kăn pơkuâ rơtế prôk, veăng kum.
Pêi cheăng kăn pơkuâ kong pơlê 2 râ, pơlê kong kân Đà Nẵng ôh tá xê to tơkôm tơdroăng rêh ối ăm kuăn pơlê kong ngo, mê tơmâng hên tâ tơdroăng rêh ối hiâm mơno. Klêi tơ'mot rơtế kong pơlê Quảng Nam, hên cheăm, bêng kơpong tơbăng Đà Nẵng hiăng pro nhŏng o, tŏng kum, tơrŭm ƀă mâu cheăm kong ngo - rế kum dêi rơpó mơnhông cheăng kâ, rế trâm mâ, tơdjêp mâu kơpong mơhno túa lĕm tro. Hên leh mơdĭng tiô khôi vâi krâ nah châ 'mâi mơnhông tơdrêng tung pơlê pơla; tíu mơđah tơbleăng, tíu rak vế châ tơmâng mơjiâng, djâ khôi túa lĕm tro vêh a pơlê pơla - vâ kuăn pơlê rế cho ngế pơkuâ, rế cho ngế ki châ xúa ki kơnía dêi tơná. Mê xuân cho hiâm mơno ki Pơkâ 80 dêi Khu xiâm kal kí 'na mơnhông khôi túa lĕm tro hdroâng kuăn ngo tơmiât troh. Pôa Nguyễn Mạnh Hà, Kăn pơkuâ Khu ngăn hdroâng kuăn ngo ƀă tơdroăng loi tĭng tiô khôp pơlê kong kân Đà Nẵng mơnhên tối:
“Pơlê kong kân Đà Nẵng tơmâng khât 'na mơhno túa lĕm tro, hnê mơhno pêi pro kơtăng Pơkâ 80 dêi Khu xiâm kal kí 'na mơnhông mơdêk mơhno túa lĕm tro. Tung pơla kố nah, hên cheăm tơbleăng Pơkâ kố nhên khât ‘’.
Klêi tơmot chiâng môi ƀă Quảng Nam, pơlê kong kân Đà Nẵng ôh tá xê to kân rơdâ 'na tơnêi tơníu, mê ối djâ tung châ môi tơdroăng ki kơnía 'na mơhno túa lĕm tro ki kân: 2 tơmeăm khoăng mơhno túa lĕm tro lâp plâi tơnêi, 1 tơmeăm khoăng mơhno túa lĕm tro ki má môi dêi kuăn mơngế, 28 tơmeăm khoăng mơhno túa lĕm tro ki má môi dêi tơnêi têa, 4 tơmeăm khoăng ton nah ki má môi dêi tơnêi têa. Krê peăng kong ngo, ai hơdruê tơdrá lý tơpui tơdroăng lý, xuăng tung tung da dá, cheăng tĕn ếo pơtâk dêi mơngế Cơ Tu, lơ ngê̆ thuât pro loăng kâng dêi mơngế Cor… tâi tâng pơrá hiăng châ mơnhên cho tơmeăm khoăng mơhno túa lĕm tro ki má môi dêi tơnêi têa.
Ing mâu pơlê kŭn a kơpong kong ngo, môi tơdroăng pói vâ kân dế châ mơnhông: djâ Đà Nẵng chiâng pơlê kong kân tơmeăm khoăng - rơkê plĕng - kro mơdrŏng khôi túa lĕm, tíu rêm ngế kuăn pơlê pơrá cho ngế ki xiâm, cho ngế ki pơkuâ xiâm dêi tơná tơmeăm khoăng tơná dế rak vế.
Viết bình luận