Troăng vêh troh a {om {o rơnó hơngui kố hơniâp ro păng ‘nâng. Pơlê pơla kơtiê hdrối nah la dế nốkố hiăng chía tơtêk kro, mơdro\ng tâ, ai hên hngêi ki pro [ăng [rik, hngêi loăng ki kân rơdâ, krá le\m. Vâi krâ-nho\ng o hdroâng Stiêng trâm dêi pó tơpui, tơno tơnêng ‘na rơnó pêi báu mơ’nui hơnăm châ chía hên, mâu kloăng hôt, kơphế pơrá chía ai yă kơnâ. Vêh troh akố hâi kố maluâ preăng châ tâng idrâp póu pêi báu tu toah tu toah tiah hdrối nah tung tơdroăng ki kuăn pơlê păn roăng mô đo#i dêi vâi krâ-nho\ng o hdroâng Stiêng, la hơ’lêh amê, pin kô châ tơmâng idrâp chuât dêi kơmăi uâ, kơmăi mơdiê, idrâp kơmăi ki chât rơdêng tung pơlê. Tâ tá mê hiăng hlo kong kế bâ le\m, ai hên inôa cho vâ mơhno tối rơnó hơngui hiăng troh [ă kơpong {om {o.

A kơchôk hngêi ki ai plông kân rơdâ ki têng dêi hên h^n kloăng hôt, pơ’leăng kơphế, pôa Điểu Len, Krâ pơlê dế ôu têa chế, hriôk hât ‘no ngôi kơlung kơlăng môi tiah hmâ. Pôa cho môi ngế kăn [o# kăch măng a pơlê kố hiăng hmâ ‘nâi nhên tơdroăng rêh ối, xuân cho môi ngế ki pêi chiâk deăng rơkê kơhnâ má môi dêi pơlê cheăm. Krâ pơlê dế hơniâp ro, sôk suâ, xua tung hơnăm kố, pôa tê dêi kế tơmeăm châ xo lối hr^ng rơtuh liăn ing báu, kơdrum loăng hôt, kơdrum kơphế. Tâi tâng 9 ngế kuăn pôa ngế ki lâi xuân hiăng ai tơnêi pêi chiâk pêi deăng, hngêi phá xêh, to lâi to kơpôu ro, mê cho tá hâi tối mâu prá alâi, khu í, peâp. Krâ pơlê tối, ngăn drăng ngiâ pôa hlo ai tơdroăng ki hơniâp ro:

‘’Xuân chiâng tối tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê hdroâng kuăn ngo Stiêng dế nôkố hiăng hơ’lêh hên. Vâi krâ-nho\ng o ôh tá ko ‘nhê kong pêi chiâk deăng, mê vâi hiăng ‘nâi pêt mơjiâng loăng hôt, kơphế [ă môi iâ loăng kơxu. Hdrối nah, vâi tí tăng lăm rêh ối ukố umê, rêh ối akố to lâi hơnăm ‘lo, a tíu tá to lâi hơnăm ‘lo, tơdroăng rêh kâ ối ôh ti tơniăn. La nốkố hiăng tơniăn, hngêi trăng krá tơniăn, a hngêi trung hriâm, hngêi pơkeăng, kuăn ‘ne\ng, cháu chái châ hriâm, ối achê hngêi pơkeăng, hngêi trung achê troăng’’.

Tơ’noăng pêi báu Têt

Tối ‘na krâ pơlê, mê vâi krâ-nho\ng o hdroâng Stiêng a {om {o tối tơchuâm tí lâi ôh tá ro xua hơnăm kố, ôh ti xê to ai pơ’leăng hôt, mê kơphế xuân chía to kơnâ yă. Krâ pơlê tối ăm ‘nâi: Pơ’leăng hôt ai dâng 32 rơpâu liăn 1 kilố, kơphế xuân chía to kơnâ troh 42 rơpâu liăn môi kilố, tê tung kơdrum ăm mơngế ki mơdró; hngêi ki lâi xuân ai troh a dâng ha loăng hôt, kơphế mê hiăng ai liăn ki vâ hrê rêm hâi.

Điểu Mon, môi ngế rơtăm Stiêng ối a tôh 2, thôn {om {o nếo lối 30 hơnăm la hiăng hên hơnăm hmâ [ă tơdroăng pêi chiâk deăng, rak ngăn lối 6 ha loăng hôt dêi rơpo\ng. Ngoh tơku\m hriâm ‘na kih thuât, phon rơvât, pêt tơvât kơphế pá kơdâm loăng hôt, tá hâi tối kơchâi, prá, alâi, păn kơpôu ro, chu, í, peâp, tâng vâ riân rêm hơnăm ngoh kơd^ng châ vâ chê 200 rơtuh liăn. Ngoh tối ăm ‘nâi:

‘’Tơdroăng rêh ối rơpo\ng á dế nôkố hiăng phá tơ-ê, ga hiăng chía hôm. To lâi hơnăm hdrối nah, rơpo\ng á ối pá puât hên, nôkố tơdroăng rêh kâ ối hiăng tơniăn. Dế nôkố, tâng vâ tối kơxo# liăn pêi lo tung rơpo\ng hngêi dêi kuăn pơlê tung thôn ki xiâm cho ing kơphế, pơ’leăng hôt, prá, alâi [ă hía hế. Lâp thôn {om {o hiăng chía tơniăn tâ, rơpo\ng kơtiê hiăng ối iâ, rơpo\ng á xuân hiăng ple\ng khât tung tơdroăng ki kơd^ng liăn ngân, kế tơmeăm [ă hiăng châ mơjiâng pro hngêi trăng kân rơdâ luâ tâ hdrối nah, tơdroăng rêh ối hiăng chía phâi tơtô tâ’’.

Mơd^ng tơ’noăng hâi Têt FullSizeRender

Xua tơnêi tơníu ga ai hên ngo ngối, kroăng têa [ă kơxo# chiâk deăng ki pêt mơjiâng tơmeăm ai lối 500 ha, vâi krâ-nho\ng o {om {o thăm mơnhông tơdroăng pêi chiâk deăng hnối tơru\m ta tơdroăng pêi kơdrum-klôh, long, kơdroăng, pêt tơvât kế tơmeăm, thăm pêt mơjiâng hên rơnó, ‘no liăn mơjiâng hên hdrê loăng ki kơnâ liăn. Túa pêi pro kố tơtro [ă pơlê cheăm akố, kum kuăn pơlê pêi lo liăn ngân chía tơniăn. Tung hơnăm la ngiâ ah, cheăm kơdo mơ-eăm pêi lo châ 22 rơtuh liăn môi ngế, 90% kơxo# rơpo\ng ki châ xúa on tơhrik [ă têa krúa, po rơdâ tơnêi tíu ki mơdâ pêt, thăm mơnhông tơdroăng mơjiâng thôn pơlê nếo.

Ngoh Tô Hòai Nam, Kăn hnê ngăn Vi [an cheăm Bình Minh, tối ăm ‘nâi:

‘’Ngin hiăng to\ng kum hên tơdroăng môi tiah ‘na mơjiâng pro troăng prôk, on tơhrik [ă kơxo# liăn kum ăm kuăn pơlê. Ngin xuân hiăng ai pơkâ tơdroăng vâ kuăn pơlê châ kâ Têt hơniâp ro, sôk suâ, kơd^ng liăn [ă ro rih’’.

Têt hơnăm kố, vâi krâ-nho\ng o {om {o hngêi rơpo\ng ki lâi xuân lo lăm a kơchơ rôe tơmeăm khoăng, ‘mâi rơnuâ dêi tơmeăm tung hngêi trăng, tơdế plông; hbrâ mâu drôu xiâm, mâu kơtum chêng koăng vâ ôu kâ sôk ro a mơ’nui hơnăm, hâk ro Têt tiô khôi hmâ; tơdrêng amê, xah hêi, ôu kâ tơmeăm ki dế mơjiâng cho Kring vế Mơhno mơjiâng túa le\m tro dêi hdroâng kuăn ngo Stiêng a pơlê {om {o hiăng châ mơjiâng kêi hneăng má 1, ki kân rơdâ ga ai vâ chê 39 ha [ă kơxo# liăn ki ‘no ai lối chât rơtal liăn. Tơmeăm ki kố châ mơjiâng tung tơdế thôn {om {o, tíu ki hdrối nah cho pơlê xiâm {om {o châ ôu eăng [ă hnoăng cheăng ki pêi báu păn roăng mô đo#i vâ lăm plâ xâ.

Kơpong ki rak vế ngăn mơhno túa le\m tro hdroâng Stiêng

Dế nôkố, kơpong ki rak vế hiăng châ mơjiâng Khu hơdruê xuâng [ă tơdroăng nge# thuât, tung mê ai tá tơdroăng to\n chêng tơgôu koăng, hơdruê xuâng tro tiô túa vâi krâ roh nah dêi hdroâng Stiêng. Túa kơhnhon xuâng, nâl hơdruê pơtâ pơtro tung tơdrá ki vâ mơhno tối hiâm mơno ki ó rơdêi dêi kơpong kong ngo hiăng pro hên khu tơmối lăm pôu ngăn {om {o. Ngoh Nguyễn Ngọc Lương, Kăn pơkuâ ngăn Khu rak vế mơhno mơjiâng túa le\m tro dêi hdroâng kuăn go Stiêng pơlê {om {o tối tiah kố:

‘’Tung la ngiâ ah, ngin kô ăm mâu rơpo\ng hơnăm ối nếo troh vâ tơdah xo mâu hngêi ki mơjiâng tung kơpong ki tơrâk vế tơmeăm khoăng kố, mơjiâng chiâng pơlê mơhno mơjiâng Stiêng. Ngin nếo tơku\m po ăm mâu vâi o kâ ối, xah ôm hêi tung kơpong ki rak vế kế tơmeăm tiô túa ki kum ăm vâi tơdah, tơpui tơno [ă tơmối ôm hyô, ki lăm pôu ngăn akố, vâi tơmối kô mot pơtê ối tung mâu hngêi dêi mâu vâi o tung kơpong ki châ pơtối rak vế tơmeăm khoăng kơnía git kố’’.

Ngin prôk tiô troăng Xuân Hồng-cho troăng ki ai inâi dêi nhak sih ki chêh bro [ai ki châ ôu eăng ‘’Tiếng chày trến sóc Bom Bo’’, lăm pôu ngăn mâu tơmeăm khoăng dêi kơpong ki tơrak vế mơhno mơjiâng túa le\m tro dêi hdroâng Stiêng ki dế vâ mơjiâng klêi. Drêng mê, tâng rơkong hơdruê tiah hmâ ‘’Idrâp tơpui ro rih, idrâp hơdruê tơleăng le\m, ngăn tung mâ pơrá châ hlo rêm ngế, môi rơkong tó ki loi tơngah tung la ngiâ ….Tâng nếo idrâp póu ki pêi tu toah tu toah a pơlê {om {o’’.

Nhat Lisa tơplôu [ă tơbleăng