Cho khât mơngế ki hâk vâ [ă tơdroăng kơtú [a long kô ôh tá piu rơkong pơchuât tơpui leăng ki phá tơviah dêi Đình Khải, châ pơxá inâi ‘’Ngế kơchuâ nếo rôh tơ’noăng [a long [ă rơkong tơpui leăng’’.  

Pơxiâm pêi cheăng a Rơ’jiu xiâm Việt Nam a hơnăm 1973, [ă xuân ing mê nah pôa hiăng pro hên ngế ki rơhêng vâ hmâng kơtú [a long ôh tá kâi piu drêng hmâng rơkong tơpui ki ‘ló, tơtro khap. Hên ngế ‘nâi pôa cho môi ngế ki tơpui leăng ‘na tơ’noăng ivá rơkê la iâ ngế ‘nâi tiah kố, paro\ng pêi tơdroăng cheăng tơpui leăng pôa Đình Khải cho môi ngế chêh hlá tơbeăng kal kí, môi ngế chêh hlá tơbeăng pơlê pơla, môi ngế chêh hlá tơbeăng ki kơhnâ [eăn rơkê.

Tung mâu hâi tơplâ pá puât nah, pôa [ă vâi pú hiăng lăm troh a mâu tíu ki xâu rơ-iô vâ chêh xo mâu tơdroăng pơtroh ăm re\ng ‘nâi teăm mơ’no tơdrêng tung Rơ’jiu xiâm Việt Nam. Xuân u ối rơkong ki prông tơtô, hmâng pêng tơdroăng ki kơhnâ, pôa Đình Khải, ngế chêh hlá tơbeăng hiăng rơ-rêk tối drêng ối chôu pâ ‘na tơdroăng tung mâu hơnăm veăng tơplâ pơxá inâi Hồ Chí Minh:

‘’Rơ’jiu xiâm Việt Nam ai hên mâu kăn [o#, hên mâu ngế chêh hlá tơbeăng prôk troh a tíu tơplâ. Xua mê, mâu tơdroăng ăm ‘nâi ing tíu dế tơplâ mê mâu nho\ng o kăn [o# ki chêh hlá tơbeăng xuân chêh pơtâi, xuân pơtroh teăm tơdrêng ăm a tíu xiâm châ mơ’no tung rơ’jiu tá tơdroăng nếo ai rêm hâi xuân châ mơ’no teăm tơdrêng’’.

Tơdroăng cheăng a Rơ’jiu xiâm Việt Nam lối 20 hơnăm, khu chêh hlá tơbeăng Nguyên Long hiăng cho môi ngế ki hmâ [ă mâu [ai chêh, mâu tơdroăng tơpui leăng rơkê khât ‘na tơdroăng cheăng kâ. Mâu tơdroăng mơhno eăng bâ ki rơmăng rơmuât dêi tơdroăng cheăng kâ ngah lơ khăng kơtô, la [ă tơdroăng hak git mê châ tí tăng ‘nâi ple\ng khât dêi tơdroăng, khu chêh hlá tơbeăng Nguyên Long hiăng rơtế [ă khu mơdró [ă kuăn pơlê vâ chêh xo nếo mâu tơdroăng pêi ki tơdrăng, mâu [ai chêh dêi hlá tơbeăng châ kâ pri ki kân. Khu chêh hlá tơbeăng Nguyên Long tối:

‘’Tung pơla pêi tơdroăng cheăng mê xuân hiăng ai mâu [ai chêh châ mơhá pri chêh hlá tơbeăng tơnêi têa môi tiah ‘’Krôu a tơdế kơpong ai tơmeăm khoăng‘’ lơ ‘’pơkâ ăm to tơná tê châ tê têa châu têa kơxăng‘’; Ki tơdjâk dêi luât ôh tá tro’’ [ă nếo achê kố mâu [ai chêh ‘’Việt Nam châ ki klâi drêng veăng mot tung khu tơru\m cheăng tâi tâng [ă rơkê ple\ng tơkâ luâ Thái Bình Dương- CPTPP’’, châ pri ối má péa, pri chêh hlá tơbeăng tung lâp tơnêi têa [ă mâu tơdroăng tơpui kâ. Tơkéa vâ tối mâu tơdroăng tơmâng xo ‘na [ai chêh kố hiăng tơ’nôm ăm ivá, kum ăm á hâk vâ tâ tơdroăng chêh hlá tơbeăng’’.

Ôh tá xê môi tiah chêh ‘na tơdroăng cheăng kâ ai iâ tơdroăng chêh, Cẩm Thúy, Ngế pơkuâ ngăn Văn hoă nge# thuât, hlá tơbeăng Đại đoàn kết ai hmâ ‘na kơvâ chêh tơdroăng mơhno túa le\m tro, ‘na hơdruê xuâng sap ing pơxiâm mot cheh hlá tơbeăng.

Tơdroăng ki tối, ki môi tuăn dêi vâi pú ki pơchuât hiăng pro ăm nâ sôk ro, hên tơdroăng ki hơniâp ro ki kân la ôh tá xê tơdroăng ki lâi xuân ai:

‘’Chêh hlá tơbeăng chêh ăm tơná ôh tá klâi drêng rêm hlá tơbeăng, rêm tơdroăng chêh, rêm hdrôh trâm cho môi rôh ki nếo, á môi tiah trâm hriâm tơ’nôm tơdroăng kal [ă ki mê cho ki pơxúa kân. Thăm nếo, rêm hlá tơbeăng ki á chêh ki kuăn pơlê hmâng, ngăn xuân cho xiâm ki mơhnhôk vâ pin pơtối rak tơdroăng ki hâk git ‘na chêh hlá tơbeăng’’.

Tối ‘na ngế chêh hlá tơbeăng Đỗ Doãn Hoàng, ngế chêh hlá tơbeăng Lao động, vâi tơmiât hlối troh mâu tơdroăng chêh xo, séa ngăn ‘na mâu tơdroăng ki tơviah xiâm dêi rêh ối pơlê pơla: ‘’Hyông troăng a chêng ngo Bù dêi kơnốu‘’; ‘’Mâu châ kiâ hlâ ki tá hâi ‘nâi xiâm rêi’’; ‘’Tăng chêh mơnhên khu kơdrâi ‘le\ng’’; Lối 20 hơnăm râng loăng chêh, hdrối nah, hiăng 4 hdroh ngoh châ ka pri chêh hlá tơbeăng tơnêi têa [ă chât to pri mơhá ‘na chêh hlá tơbeăng, văn chương ki ê.

Hơnăm 2015, Đỗ Doãn hoàng châ rah xo cho ngế chêh hlá tơbeăng tung mâu tơdroăng séa ngăn mơdât tơdroăng ki kơdê hlâ, tê mơdró kuăn kiâ kong hmâng vâ. Tối ‘na tơdroăng chêh hlá tơbeăng, Đỗ Doãn Hoàng tối: ‘’Á ôh tá tối mê cho tơdroăng ki hâk vâ mê cho tơdroăng ki hơ’lêh hlâ rêh’’.

‘’Á ôh tá xúa tơdroăng ki tối hâk vâ mê á tối tơdroăng ki mơdêi tâ, vâ tối gá châi heăng tâ lơ hơ’lêh. Ngin thế hơ’lêh tơdroăng tơniăn dêi tơná á tơdroăng cheăng. Xua tâng pin hlo vâi ‘ne\ng tro vâi pro pơlăm pơlối, pó hlo kong kế tro kong prâi pro tơ’nhiê, pó hlo tơmeăm khoăng dêi tơnêi têa, dêi kuăn cháu pin tung rơxông la ngiâ tro vâi kâ kơluâ, kâ kơhveăm mê pó nếo hlo ki hơ’lêh tơdroăng ki ôh tá tơniăn dêi pin cho tro ‘nâng [ă tơdroăng pin vâ hơ’lêh vâ châ tối tiô tro tuăn mơno dêi tơná ga tơxâng’’.

‘’{ă mâu ngế chêh hlá tơbeăng ối a kong têa ê, drêng chêh hlá tơbeăng xuân ai tơdroăng ki tô tuăn xêh. Ngế chêh hlá tơbeăng Phạm Huân, cheăng a Rơ’jiu xiâm Việt Nam kơpong peăng Kơnho\ng châu Mih [ă châu Mih Latinh tối, [ă ngoh, lăm xup xo um chêh hlá tơbleăng a kơpong ki kân rơdâ môi tiah peăng kơnho\ng châu Mih, ki xiâm cho kong têa Mih, môi kong têa ki rơdêi má môi tung lâp plâi tơnêi kal thế hbrâ rơnáu đi đo drêng lăm pêi hnoăng cheăng, pro ti lâi vâ teăm chêh xo mâu tơdroăng nếo ai mâu tơdroăng ki kal dêi lâp plâi tơnêi ki kal troh mơngế ki hmâng vâ ‘nâi ple\ng tung tơnêi têa.

‘’Ki nếo, hâi lơ 7/6, tung roh hôp a tíu pêi cheăng Khu Lâp kong têa, rơrêk lo têa mâ drêng tâng idrâp têa ko\ng dêi vâi pú lâp plâi tơnêi rơkâu Việt Nam chiâng môi tung 5 kong têa tung khu Ho#i đong kring vế khu lâp kong têa, ngế chêh hlá tơbeăng Phạm Huân hiăng chêh tơdrêng pơtroh hlối tơdroăng ki ro mơ’no ing hyôh Rơ‘jiu xiâm Việt Nam.

Ngế chêh hlá tơbeăng Phạm Huân tối, mê cho chôu phut ki tơxâng chôu vế, ôh tá la lâi kâi piu:

‘’Drêng tơdjêp hyôh rơ’jiu mê xuân ôh tá [e\ng tơmiât ki klâi pak^ng pro ti lâi á vâ châ pơtroh tâi mâu tơdroăng ki á nếo hlo mơngế ki hmâng sôk ro ăm re\ng troh [ă hlối tu\m tâi tâng. Ki pro a phoih tung hiâm mơno mơni drêng hiăng pê klêi tơdroăng cheăng, drêng mê, nếo toh chôu ngăn mâu um ki tơná hiăng xup [ă pơchuât ngăn mâu tơdroăng tơná chêh pơtroh.

{ă drêng mê, nếo hlo tiah kố á mơhúa ‘nâng, xua ôh tá xê ngế chêh hlá ki lâi xuân châ veăng hôp lăm troh a mâu hâi po leh kân môi tiah mê. {ă xuân hâk tơngăm drêng châ veăng chêh tối mâu tơdroăng ki kal nếo ai ăm re\ng troh a Việt Nam ing hyôh Rơ’jiu xiâm Việt Nam’’.

Hlá tơbeăng châ ngăn cho môi tung mâu tơdroăng cheăng ki xiâm, kal thế ngế cheăng chêh  hlá tơbeăng mê [e\ng [eăn, kơhnâ rơkê [ă thế lăm troh hên tíu ôh pêi hên tơdroăng, tơdrăng tơdroăng cheăng chêh hlá tơbeăng ôh tá pro môi tiah hmâ ki lâi, tơdroăng kố xuân vâ tối rêm ngế chêh hlá tơbeăng thế hâk vâ [ă tơdroăng cheăng tá, ‘nâi hrie#n ple\ng ki nếo [ă pleăng hnoăng tơná, môi tiah rơkong Pôa Hồ Chí Minh, Kăn xiâm hnê ngăn tơnêi têa ki apoăng hiăng hnê pơchân  mâu ngế chêh hlá tơbeăng Kăch măng Việt Nam: ‘’Đi đo tăng hlo tơdroăng ki ai khât dêi tơdroăng cheăng ki le\m ‘na mơjiâng [ă kring vế tơnêi têa tơdroăng chêh hên h^n pá kâi tâi, thế ‘nâi hrie#n ki nếo mâu tơdroăng chêh hlá tơbeăng thế chêh tro tơ-[rê, veăng mơdêk rêh ối pơlê pơla rế mơnhông mơdêk tơ-[rê tâ’’.

Hiền Lương chêh

Gương tơplôu [ă tơbleăng