Hên rơpŏng hngêi ki pêt plâi sầu riêng a cheăm Krông Păč, kong pơlê Dak Lak tối ăm ngin ‘nâi, tơdroăng ki tí tăng rôe plâi sầu riêng mê pơhlêh ing tơdroăng ki tơbriât tí tăng tê dêi pâi, pơhlêh chiâng tơrŭm hên kơvâ cheăng, kơjo gum ăm mâu kơpong ki pêt ai mah kơxô̆, séa mơnhên ngăn ki dâi lĕm ing apoăng mot ăm.

Pôa Mai Hữu Sơn, Kăn teăng mâ khu mơdró kâ ki hmâ rôe plâi sầu riêng ki mơ’no tê ăm kong têa ê tối ăm ngin ‘nâi, drêng khu mơdró ƀă kuăn pơlê rơtế dêi pó pôu râng hnoăng cheăng tung tơdroăng pêi chiâk pêi deăng, tơdroăng ki pêi pro mê tro tiô tơdroăng pơkâ dêi hngêi kơchơ ki rôe ‘mot kế tơmeăm kô tơ’lêi hlâu tâ, tơdrêng amê, mơjiâng chiâng ivá cheăng xiâm ki tơrŭm ton xŏn la ngiâ, kơdroh tơdroăng ki trâm pá puih tung rôe xo kế tơmeăm.

“Khu mơdró kâ hiăng djâ troăng tơrŭm ƀă kuăn pơlê a 4 troh 5 mah kơxô̆ kơpong ki pêt. Mâu mah kơxô̆ ki kố xua khu ki ngăn ‘na cheăng tơrŭm, kuăn pơlê ki pêi kâ, khu mơdró bu mơ’no ‘na tơrŭm cheăng ki vâ mơ’no tê kế tơmeăm. Tơdroăng ki kal má môi mê cho tuăn loi, khu mơdró kâ pêi cheăng tro tơdroăng mê kuăn pơlê kô loi tơngah khât ƀă rơtế pêi pro ƀối”.

Peăng Khu ngăn ‘na tơrŭm cheăng pêt plâi sầu riêng, ngoh Lê Anh Trung, Kăn hnê ngăn Khu tơrŭm pêt plâi sầu riêng Dak Lak vêh mơnhên, tơdroăng ki kơdroh tung tê mơdró plâi sầu riêng apoăng rơnó mê cho tơdroăng ki pêi pro kơhnâ khât. Drêng khu mơdró kâ ôh tá xê mot tung kơdrum deăng vâ kok liăn ahdrối rôe plâi ki kuăn pơlê, mâu tơdroăng ki pêi pro mê trối tí tăng rôe ‘măn lôi hên hĕng, tah lôi kơxô̆ liăn kok rôe, tơbriât rôe, tơbriât tê xuân chôa ‘lâng châ kơdroh ƀă mơdât lôi.

 “Tơdroăng ki rĕng kok liăn ăm kăn rơpŏng ki pêt plâi tiah hdrối kố hía nah ga ôh tá tơniăn. Tâng plâi chu rơpâ yă, mê péa pâ kô tơ’lêi ai tơdroăng ki tơpeăng tơtŭng, ing mê, chiâng ai tơdroăng ki pro tơ’nhiê tung tơrŭm cheăng. Xua ti mê, tơdroăng ki mơjiâng mâu khu pêi cheăng tơrŭm krá tơniăn kô gum lêi tah lôi mâu tơdroăng pơkâ ki khu mơdró kâ tí tăng rôe, cho mâu khu ngế ki ai tuăn i hiâm châ kuăn pơlê loi tơngah khât”.

Mâu tơdroăng ki pơhlêh mê, khoh châ ai tơdroăng mê kơnôm hiăng ai hnoăng xiâm ing khu kăn hnê ngăn. Pôa Lại Đình Đại, Kăn hnê ngăn Vi ƀan cheăm Krông Păč, kong pơlê Dak lak tối ăm ngin ‘nâi, cheăm hiăng mơjiâng khu ki hnê mơhno cheăng ki vâ xing xoăng ƀă Khu ki séa ngăn hnoăng cheăng, tơrŭm, ƀă kơvâ cheăng, Khu ngăn ‘na tơrŭm pêt loăng plâi sầu riêng ƀă mâu tơmeăm khoăng ki pêi chiâk pêi deăng, xo tơmeăm tung dế mâu plâi ki mê vâ séa mơnhên ngăn, vâ ‘nâi hôm ai lối hên trếo Cadimi ƀă pơkeăng rak vế ngăn hdrê loăng, tơdrêng amê, hnối pơkuâ ngăn krâu khât mah kơxô̆ ki pêt.

Kong pơlê xuân hiăng hbrâ rơnáu tơrŭm cheăng ƀă khu mơdró lăm rôe, tê mơ’no ing hâi apoăng rơnó vâ rĕng teăm ‘nâi nhên tơdroăng ki kal dêi kơchơ. Tiô tơdroăng pơkâ tối, troh mơ’nui khế 7, cheăm kô tơkŭm po roh ki tơbriât mơ’no yă tê ki apoăng ƀă lối 14 ha tơdế deăng kơphế ki hiăng ai mah kơxô̆ ki pêt, plâi ki châ xo mê ai dâng 300 tâ̆n, kơnôm ai tá tơdroăng ki veăng pêi dêi hên khu mơdró. Pôa Lại Đình Đại tối ăm ngin ‘nâi:

“Hơnăm kố, ‘mot tung tơdroăng pơkuâ ngăn tro tiô tơdroăng, ngế ki lâi ăm phep mê nếo chiâmg troh rôe, ƀă rơnó ki ai plâi mê xuân tiah mê, khu ki lâi hiăng ai hlá mơ-eá phêp mê nếo ăm chiâng mot rôe. Ki má péa nếo, mâu hnôu ki tâ ‘măn plâi xuân athế tơniăn tro tiô kih thuât, rak vế tơniăn krúa lĕm ăm kế tơmeăm. Ki má pái nếo, athế ai tơdroăng ki pơkuâ ngăn ‘na ăm phep pro hlá mơ-eá dêi kong pơlê mê nếo chiâng pêi cheăng. Khô khối ing mê, tơdroăng tí tăng rôe kế tơmeăm plâi sầu riêng a kong pơlê kố kô châ mot tro tiô tơdroăng pơkâ lĕm tơniăn tâ”.

Dak Lak dế kố ai dâng 44.000 ha plâi sầu riêng, tung mê, ai lối 33.000 ha dế châ krí, kế tơmeăm châ xo tung hơnăm 2026 châ dâng 500.000 tâ̆n. Klêi kơ’nâi hên hơnăm trâm hên tơdroăng ki ai hên khu mơdró tí tăng mot rôe tung kơdrum deăng, ing mê, tơbriât tê mơdró plâi ôh tá tro tiô pơkâ ki tơrŭm cheăng, ing mê, hngêi kơchơ tê plâi sầu riêng a Dak Lak dế chôa ‘lâng vêh châ mơnhông tơdroăng ki tơniăn nếo. Drêng khu hnê ngăn pơkuâ ngăn kơtăng tâ, mê mơjiâng chiâng troăng hơlâ vâ mơnhông kơvâ cheăng ăm i tơniăn, tơtro lĕm tro tâ tiô tơdroăng pơkâ thế dêi kơchơ ki tê mơdró tung la ngiâ ah.