VOV4.Sêdang - Hơnăm 2020, maluâ tơdjâk ing pơreăng COVID - 19 [ă pơreăng êi rơtốu krôk, kong mêi khía mơhot, têa kân lân lu a hên kong pơlê, la mâu kong pơlê Tây Nguyên xuân pêi klêi tơdroăng mơnhông mơdêk cheăng kâ rêh ối ki kal. Tơ-[rê dêi Hneăng hôp Đảng rêm râ, hơnăm 2020 – 2025 [ă Hneăng hôp Đảng lâp tơnêi têa rôh má 13, [a\ mâu tơdroăng pơkâ ki kal, rơtế [ă tơdroăng ‘mâi mơnhông dêi kơchơ mơdró kế tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng, dế cho mâu tơdroăng ăm hlo ki ro, cho ivá kân rơdêi vâ Tây Nguyên pêi pro, rế loi tơngah tung la ngiâ, ôh ti xê to hơnăm 2021 mê ối ăm tá mâu hơnăm ki pơtối.

Mâu hâi mơ’nui dêi hơnăm Canh Tý 2020, tâi tâng khu pơkuâ tơdroăng kal kí a cheăm Tân Bình, tơring Đăk Đoa, kong pơlê Gia Lai pêi cheăng tâi ivá. Kăn pơkuâ Đảng ủy, Vi [an hnê ngăn cheăm ối mơ-eăm lăm troh a tíu pêi cheăng k^ pơkâ mâu hlá mơ-éa ki kal, mê ah lăm troh a mâu pơlê, cheăm, rơtế [ă khu ki ai tơdjâk troh rêm hngêi, pơkâ thế rêm ngế lăm pâk vaccine êi rơtốu krôk, túa pơreăng ki rơ-iô ki pro hlâ mơngế hiăng mơnhâu hên cheăm tung tơring tung plâ tơdế hơnăm hdrối mê.

Pôa Phạm Minh Thắng, Kăn hnê ngăn Vi [an cheăm Tân Bình ăm ‘nâi, [ă tơdroăng pêi pro, bu tung lối 2 hâi, tơdroăng ki pâk vaccine êi rơtốu krôk a cheăm hiăng klêi:

‘’Ngin hiăng klâ xoăng tơrêm chôu vâ tơru\m [ă tíu xiâm ngăn pơkeăng tơring, mê troh rêm rơpo\ng kuăn pơlê, tơbleăng troh chôu pâk klêi mê kô troh rơtế a môi tíu; xing xoăng kăn [o# hnê ăm kuăn pơlê a kơpong ki tơkôm [ă kơpong ki pâk. Xua mê, hnoăng cheăng pâk vaccine tơ’lêi hlâu khât. Mê troh nôkố tơdroăng ki pâk pơkeăng hiăng klêi’’.

Tiah mê, pơreăng êi rơtốu krôk [ă pơreăng Covid-19 cho pơreăng ki mơnhâu kân má môi troh tơdroăng mơnhông mơdêk dêi Tây Nguyên tung hơnăm 2020 hiăng châ hbrâ mơdât tơ-[rê. Pơreăng êi rơtốu krôk hiăng ôh tá tú ki nếo; tơdroăng ki pâk vaccine êi rơtốu krôk ăm tâi tâng kuăn pơlê hiăng klêi a hên tơring, cheăm, pro tơ’lêi hlâu ăm tơdroăng ki pâk lối 8 rơtuh klo\ng vaccine ki u ối tung tơdế apoăng hơnăm nếo 2021.

Rơtế [ă tơdroăng ki hbrâ mơdât pơreăng êi rơtốu krôk, mâu kong pơlê Tây Nguyên, xuân rak tơniăn hbrâ mơdât pơreăng Covid-19.  Mâu ngế ki dương t^nh troh a pơlê hiăng châ klâ ăm ối krê tơdrêng, ôh ti ai ngế ki lâi tâ tú tung pơlê pơla. Mâu khế hbrâ mơdât pơreăng, mâu hâi ki xơpá ôh ti xê rak tơniăn cheăng kâ Tây Nguyên pơtối mơnhông, mê ối tơdjâk rơdêi troh hiâm mơno, to\ng kum dêi rơpó rơtế mơdêk.

Nâ Nguyễn Thại Thái Thanh, kăn pơkuâ Ko\ng ti pêi cheăng tiô rơnó hlo nhên ‘na mâu tơdroăng ki tơniăn le\m dế tơdjâk tung pơlê pơla:

‘’Drêng ‘nâ hlo hơ-ui khât. Hlo hiâm mơno le\m to\ng kum dêi rơpó [ă tơru\m dêi hdroâng kuăn mơngế pin. Drêng ai tơdroăng pá rêm ngế veăng tơru\m pơkâ tơleăng, to\ng kum dêi rơpó tá troh tui lui’’.

Rế xơpá, khu tơru\m a Tây Nguyên rế mơhno tối nhên. Rơtế [ă ivá ki kơnía git mê, mâu tơdroăng ki hlo hơ’leh ‘na cheăng kâ xuân hiăng vêh nếo a Tây Nguyên. Tơdế mơ’nui hơnăm 2020 mê ai hên, pro vâ chê 50 rơpâu ha kơtếo tung kơpong tâk hên tá ki dâi le\m [ă pêt. Pơxiâm mot tung rơnó ko, yă kơtếo tâk vâ chê 40%, châ 1.150 rơpâu liăn/1 ta#n. {ă tơdroăng ki tơ’lêi hlâu mê tá péa pâ ‘na ki dâi le\m [ă yă tê, kuăn pơlê pêt kơtếo a Tây Nguyên mơni kô pêi lo lối 1 rơpâu rơtal liăn tung hơnăm nếo 2021.

Xuân môi tiah kơtếo, kơxu, loăng pêt ton hơnăm a Tây Nguyên xuân hlo ‘mâi mơnhông ‘na ki kơnía. Yă chhá kơxu a kơlo 32 troh 37 rơtuh liăn tung môi ta#n a hơnăm 2020, hiăng kum khu mơdró kâ ‘na kơxu tơkâ luâ xơpá, kum kuăn pơlê ki pêt kơxu tơ’lêi hlâu pêi lo liăn sap ing 10 – 17 rơtuh tung môi khế.

Pôa Rơmah Nhót, ngế ki pêt kơxu a pơlê Ngo Leh 1, a cheăm tơkăng kong Ia Krêl, tơring Đức Cơ, kong pơlê Gia Lai, hơniâp ro tối:

‘’Tung pơlê, pêi lo liăn rêm rơpo\ng hên sap ing 3 ha châ liăn nôkố cho 20 – 30 rơtuh. Mâu rơpo\ng ki ai sap ing 1,2-1,3 ha, mơni kô pêi lo liăn châ 15 rơtuh, [ă rơpo\ng ki pêt lối 600 xiâm hmâ kúa xo [ă tê sap ing 17 rơtuh ngăn kơ á rơnó iâ lơ hên’’.

Hơnăm 2021 hiăng troh a Tây Nguyên rơtế [ă hên khu mơdró kâ ki kân chêh inâi hên tơdroăng tơkêa ki kân cho lối rơpâu rơtal liăn. Rơnó Hơngui Tân Sửu rế rơ-eăng tâ xua tơ-[rê dêi Hneăng hôp Đảng rêm râ [ă Hneăng hôp Đảng lâp tơnêi têa rôh má 13. Hneăng hôp rôh kố tối, [ă hiâm mơno tơru\m tâi tâng kuăn pơlê ‘’[ă môi Đảng kăch măng ki tơdrăng, krúa le\m, ó rơdêi, ai tu\m tơdroăng ki loi tơngah, khên tơnôu, ivá pơkuâ [ă rơkê ple\ng môi tiah Đảng pin, châ kuăn pơlê loi tơngah, môi tuăn, pin ai ivá rơdêi kân, tơkâ luâ mâu tơdroăng ki xơpá, pơloăng mơnúa; ôh ti ai khu ki lâi chiâng vâ mơdât hdroâng mơngế pin xông tơtêk, pro chiâng mâu tơdroăng ki nếo tung tơdroăng cheăng mơjiâng [ă mơnhông tơnêi têa’’.

Veăng rơtế tơdroăng ki mơ-eăm troh ki Hneăng hôp 13 hiăng pơxiâm, mâu kong pơlê Tây Nguyên xuân dế ai hiâm mơno ki khên tơnôu [ă kho\m mơ-eăm pêi pro troh. Pôa Phạm S, kăn pho\ hnê ngăn Vi [an kong pơlê Lâm Đồng, ăm ‘nâi, rơtế [ă tơdroăng ki mơdêk tơdroăng ki hơ’leh nếo tung pêi chiâk deăng, ăm kế tơmeăm ki pêi lo ing chiâk deăng Lâm Đồng troh a kơchơ tê mơdró châu Âu tiô tơkêa tê mơdró Việt Nam – châu Âu nếo châ xêt, kong pơlê ối mơdêk môi túa pơkâ, [ă ôm hyô pêi chiâk deăng:

‘’Ôm hyô ‘na chiâk deăng cho ivá rơdêi dêi kong pơlê Lâm Đồng, [ă nôkố, kong pơlê Lâm Đồng dế pơkâ luât vâ mơjiâng ôm hyô pêi chiâk deăng tung la ngiâ tro tâ, rak tơniăn tơxâng dêi tơnêi têa [ă kong têa ê, tí tăng kế tơmeăm ki ai hlâu [ă ivá rơdêi dêi kơvâ ôm hyô Lâm Đồng’’.

Tiô pôa Phạm Minh Tấn, kăn pho\ pơkuâ hnê ngăn Đảng Dak Lak tối, tơ-[rê dêi Hneăng hôp khu kăn lâp tơnêi têa rôh má 13 dêi Đảng cho tơdroăng ki loi tơngah, cho ivá ăm Dak Lak mơnhông mơdêk rơdêi tâ nếo:

‘’Klêi kơ’nâi tơ-[rê Hneăng hôp 13 dêi Đảng mê Dak Lak kô ai môi tơdroăng ki nếo vâ tơku\m pêi pro tơdroăng pơkâ hneăng hôp 13 dêi Đảng tơtro [ă tơdroăng ki tối tơbleăng tơdroăng pơkâ hneăng hôp khu kăn Đảng [o# kong pơlê rôh má 17 hơnăm 2020 – 2025 cho mơjiâng Dak Lak rế hía rế kro mơdro\ng, rơkê ple\ng, tung mê ai tơdroăng ki mơjiâng {uôn Ma Thuột chiâng kơpho# tíu xiâm dêi kơpong Tây Nguyên’’.

Hơnăm ton canh Tý hiăng vâ tơkâ luâ, hơnăm nếo Tân Sửu dế vâ troh [ă mâu ivá kho\m mơ-eăm kân dêi rêm râ Đảng, khu kăn pơkuâ [ă kuăn pơlê mâu hdroâng kuăn a Tây Nguyên, vâ tơkâ luâ pơloăng mơnúa kân, ‘nâi nhên mâu rôh ki kân dế vâ trâm. Tơdroăng ki tơtro cho pin dế ối pơla 2 hơnăm ki pơxiâm vâ hơ’lêh. Kuăn pơlê tơru\m môi hiâm mơno, Đảng pin, sap ing tơnêi têa troh mâu kong pơlê pơrá kho\m hơ’leh nếo, mơdêk mơjiâng [ă ‘mâi rơnêu Đảng kố cho ivá vâ tâi tâng kuăn pơlê loi tơngah a mâu tơdroăng ki tơniăn le\m kô châ pêi pro tung hơnăm 2021 [ă tá hneăng 2020 – 2025.

Dương Đình Tuấn chêh

Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng