Cheăm Hà Tây, tơring Chư Pah, kong pơlê Gialai châ ngăn cho tíu ki ó ‘na ko ‘nhê kong ôh tá tro luât. Khu pơkuâ, gâk ngăn kong akố ai ‘nâng [a\ xuân rơkê gâk ngăn, troăng pơto loăng bu môi troăng tê, laga ai drêng khu tong lăm tung kong kếo tong loăng, toi loăng to lâi hâi pơtối laga xuân ôh tá ai hlo kơ-êng troh. Kuăn pơlê tung cheăm xua tô tuăn mê hiăng djâ dêi pó lăm a bo kong, gâk vâ rup mâu ngế tong kếo loăng [a\ 2 toăng rơxế ki pro xêh, 10 rơno loăng kân rơtế môi khu tong kếo long hiăng tro rup. Po rơdâ séa ngăn, lâp kơpong kong kân rơdâ lối 2 hectar a Tiêuh khu 187 dêi Khu pơkuâ kong tât khía peăng mâ hâi lo pá kơnho\ng Chư Pah tro kếo tâi tâng. Pôa Nhiêu, hdroâng kuăn ngo Bơhnéa, mơngế kuăn pơlê Kon Sơ Lăl, cheăm Hà Tây veăng rup khu tong kếo loăng, tối ăm ‘nâi:

‘’Khu tong kếo loăng toi loăng châ 2 hâi, troh hâi má pái mê ngin tơku\m rup. Drêng rup mê ngin xúa loăng ki kân [a\ trăng hngêi tât troăng ôh tá ăm rơxế châ prôk lăm. Vâi hlo ôh tá chiâng vâ kơtâu, mê vâi vêh rơxế to\n tơro\ng, ok loăng mê vâi kơtâu hdâ’’.

Kong a Tây Nguyên xuân ối tro kếo

Kong pơtối tro ko ‘nhê, loăng đi đo châ pơto lo pá kong, pơto troh a kơpho#, mê chiâng ai tơdroăng thế tơmiât nhên ‘na khu pơkuâ, gâk ngăn kong xuân môi tiah séa ngăn kong. A tíu tơkăng kong Ia Grai, kong pơlê Gialai, kơpong tơkăng kong dêi tơnêi têa cho tíu ki gâk ngăn ó, laga tiô kuăn pơlê tối, mâu ngế tong xuân ối châ kếo pơto loăng, mâu rơxế kân, hên h^n kơtâu a kơmăng. Môi ngế kuăn pơlê pơlê Kom Ngó, cheăm Ia Chía, tơring Ia Grai, tối ăm ‘nâi, hiăng hên xôh tơbleăng ăm khu kăn pơkuâ cheăm, tơring laga rơxế pơto loăng xuân kơtâu ôh tá bê xâu ki klâi.

‘’Rơxế pơto loăng tơkâ akố đi đo, a 1 – 3 chôu kơxo má. Rơxế 16 tíu ‘nân, rơxế [en xuân ai. Á pro ko\ng nhân kơxu, á lăm kúa chhá kơxu a 1-2 chôu kơmăng xua mê ‘nâi. Hngêi achê troăng há. Pơto loăng ‘nhê tâi tâng troăng, kơmăng rơxế prôk tơdro hngêi trăng. Kuăn pơlê hôp tơpui a cheăm vâ ko\ng an tơring troh a kố tơleăng, laga ôh tá hlo vâi troh tơleăng’’.

Kong a Tây Nguyên xuân ối tro kếo

A cheăm Ea Sol, tơring Ea Hleo, kong pơlê Daklak, tơdroăng ôh tá vâ pôu râng hnoăng cheăng dêi kơvâ cheăng thăm hlo nhên. Châ hlo khu tong kếo, pơto loăng a drô troăng, kuăn pơlê hiăng rơtế dêi pó rup, kheăn khu cheăng laga tơkôm ôh tá hlo, mê lôi mâu ngế tong kếo loăng vêh xêh. Môi ngế kuăn pơlê a [uôn Taly, cheăm Ea Sol, tơring Ea Hleo tối:

‘’A pơlê krếo phôn ăm khu gâk ngăn kong lơ Vi [an cheăm vâ rup rơxế tung kong tơchuâm, kong ki ê xuân ai, laga krếo ôh tá ai kơbố troh. Kơ’nâi mê, rơxế hiăng kơtâu hdâ vâi nếo troh. {a\ pơlê ôh tá ai kế tơmeăm khoăng vâ mơdât, ôh tá ai ki klâi, mê tiah lâi khên rup rơxế vâi tot. Ing Vi [an troh [uôn Taly dâng 3 km tê’’.

{a\ a kong pơlê Kontum, tung môi pơla, khu gâk ngăn kong kếo tơku\m loăng môi tíu hên h^n, kơ’le\ng hvât tung têa kroăng Đak Bla troh a pơlê kong kơdrâm Kontum a kơhâi. Khu chêh hlá tơbeăng pêi cheăng, rah chêh tơdroăng tung mâu khu chêh hlá tơbeăng, mê drêng kố, khu gâk ngăn kong Kontum nếo ‘nâi, nếo ăm khu cheăng lăm séa ngăn [a\ hrá troh, khu tong loăng châ kơtâu hdâ pro hía hên h^n rơno loăng. Drêng mot séa ngăn, tâi tâng mâu roh pơrá ôh tá ‘nâi nhên mơngế ki kếo tong loăng. Tối ‘na tơdroăng kố, pôa Nguyễn Tấn Liêm, Kăn pơkuâ kơ koan xiâm gâk ngăn kong pơlê Kontum tối, khu gâk ngăn kong tá hâi rơkê khât tung gâk ngăn, mê mâu ngế ki tong kếo loăng rế hía rế rơkê:

‘’ ‘Na mơngế ki gâk ngăn kong tá hâi rơkê khât xuân môi tiah mâu kơvâ ki ê. Ki ki ê nếo, loăng châ hlo tung kong vâ rup tơdrêng cho pá ‘nâng. Nôkố vâi hiăng rơkê vâi hvât tơkâ lơ hvât kơmăi uâ loăng, pro pin ôh tá hlo. Ai drêng vâi dế pơto rơno loăng ngin tơpối kơ’nâi, vâi [ea\n [e\ng pro ôh tá ‘nâi ngế ki lâi pơkuâ. Xua mê, tơdroăng rup tơdrêng amê cho iâ. Ối ai mâu rơxế pơto loăng bu kal lôi dêi rơxế kơtâu hdâ, mê vâi kơtâu’’.

Kong a Tây Nguyên xuân ối tro kếo

Khu tong kếo loăng rơkê, khu cheăng gak ngăn tá hâi rơkê xuân cho tơdroăng ki pôa Võ Văn Phán, Kăn hnê ngăn Vi [an tơring K[ang, kong pơlê Gialai tối ‘na tơdroăng tơring ối hên kong a Tây Nguyên cho tíu ki tô tuăn má môi ‘na ko ‘nhê kong, kếo tong loăng hmâng to lơ vâ.

‘’Mâu ngế tong mê rêh ối pa kong kong pơlê mot a K[ang. Klêi mê khu pú vâi, nôkố ngin pêi kơtăng khât laga tơdroăng châ hlo khu ngế ki tê loăng  mê tá hâi hlo. Tơdroăng gâk ngăn kong xuân ối hên tơdroăng ki tô tuăn’’.

Drêng ai tơdroăng tá hâi rơkê khât, mâu tơdroăng ki ối mơhno\ng lối, mâu kong pơlê tung kơpong Tây Nguyên xuân hiăng séa ngăn, pơxâu mâu kăn [o# tung khu gâk ngăn kong. Tơdroăng pơxâu phâk châ mâu kong pơlê vâ pro krúa le\m tung khu pêi cheăng. Pôa Nguyễn Nhĩ, Kăn pơkuâ kơ koan xiâm gâk ngăn kong Gialai tối ăm ‘nâi:

‘’Pơla kố nah, ngin xuân hiăng pơxâu mâu kăn [o# a mâu kơvâ pơkuâ kong [a\ khu séa ngăn kong. Tơdroăng pơxâu kăn [o# tung khu pơkuâ, gâk ngăn kong tung pơla kố nah hiăng mơhno tơdroăng ki mơ-eăm [a\ pôu râng hnoăng cheăng dêi mâu khu kăn pơkuâ. Vâ pro tiah lâi ăm khu kăn pêi cheăng krúa le\m, ó rơdêi, pêi tơtro tơdroăng cheăng, hnoăng cheăng châ pơcháu’’.

Laga, [a\ tơdroăng kong tro ko ‘nhê, mâu rơxế pơto loăng ki ôh tá tro luât xuân ối prôk lăm tung pơlê kong kơdrâm tơ’lêi hlâu, ai hlo mơngế gâk ngăn kong dêi Gialai tối phá xêh, Tây Nguyên tối tơchuâm, xuân ối ai mâu tơdroăng pêi cheăng ôh tá le\m. Tơdroăng vâ rak kong tiô hnê mơhno dêi Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh, tiô tơkêa dêi khu kăn pơkuâ mâu kong pơlê xuân tá hâi pêi pro tơ-[rê khât. Nếo achê pơla kố tung roh lăm pôu pêi cheăng a Daklak, pôa Nguyễn Xuân Phúc, Ngế pro xiâm hnê ngăn tơnêi têa mơnhên, mâu kong pơlê a Tây Nguyên thế pêi pro kơtăng tiô hnê mơhno ôh tá ăm châ tong kếo loăng. Laga Tây Nguyên xuân ối ai ngế châ mot tung kong tong kếo loăng./.

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng