VOV4.Sêdang - Mơnhông cheăng kâ re\ng, krá tơniăn ton, rak vế mơdêk khôi túa le\m tro hdroâng kuăn ngo tơtro [ă mơnhông cheăng kâ cho 2 tơdroăng ki châ tối nhên a rôh hôp Tơbleăng pêi pro tơdroăng mơnhông cheăng kâ rêh ối pơlê pơla, rak vế mơdêk ki kơnía git ‘na khôi túa le\m tro tiô túa hmâ kơpong hdroâng kuăn ngo [ă peăng kong ngo a mâu kong pơlê Tây Nguyên [ă a k^ng têa kơx^ Tơdế tơnêi têa tơku\m po a măng t^ng hdrối kố nah a kong pơlê Dak Lak.

Hneăng hôp tơpui tơno xua Ho#i đong hdroâng mơngế - Vi [an mơhno túa le\m tro, hnê hriâm droh rơtăm, vâi hdrêng pho#m xông kân vâi ‘ne\ng dêi Kuo#k ho#i tơku\m po, vâ po rơdâ pêi pro tơdroăng mơnhông mơdêk cheăng kâ – rêh ối pơlê pơla, rak vế mơnhông mơdêk ki kơnâ khôi túa le\m tro tiô khôi vâi krâ nah kơpong vâi krâ hdroâng kuăn ngo [a\ kong ngo tung mâu kong pơlê Tây Nguyên [a\ kơpong peăng Tơdế tơnêi têa tiô Pơkâ 88/2019 dêi Kuo#k ho#i. A hneăng hôp tơpui tơno mâu kăn tối, Pơkâ 88 châ tơ-[rê kân tung mơnhông kơpong hdroâng kuăn ngo [a\ kong ngo. Tung mê ai vâi krâ hdroâng kuăn ngo Tây Nguyên [a\ kơpong peăng Tơdế tơnêi têa, ai tíu ton xo\n ‘na kring vế, gak ngăn cheăng lêng, tíu tơkăng kong tơnêi têa. Pôa Bùi Văn Cường, Kăn pơkuâ hnê ngăn cheăng Đảng kong pơlê Dak Lak tối:

‘’Tơdroăng pêi pro mâu troăng hơlâ hdroâng mơngế, tơdroăng kum hdroâng mơngế, rak tơniăn mâu tơdroăng tơkêa bro, dêi Tơnêi têa, kong pơlê thế cho tíu tơku\m pêi pro [a\ châ pêi pro kơtăng vâ thăm mơnhông cheăng kâ – rêh ối pơlê pơla kơpong hdroâng kuăn ngo. Tâng pin pêi tơtro tơdroăng kố mê kô tơniăn krá tơniăn cheăng lêng gak kring. Xua kuăn pơlê ki má lối cho vâi krâ hdroâng kuăn ngo ai tơdroăng rêh ối tơtêk tâ, kro mơdro\ng tâ mê ôh tá tơdjâk, tro pơlông djâ, tro pro tơklâ xếo. Tiah mê, pin kô pêi tơtro tơdroăng rak vế tơniăn tơdroăng kal kí, kring gak tíu tơkăng kong’’.

Mâu kong pơlê kơpong Tây Nguyên [a\ peăng Tơdế tơnêi têa ai 46 hdroâng kuăn ngo rêh ối, tơdroăng rêh ối ối hên pá puât. Kơxo# rơpo\ng kơtiê mơngế hdroâng kuăn ngo kơpong kố châ 73% tung tâi tâng kơxo# rơpo\ng kơtiê, hên tâ kơlo dêi lâp tơnêi têa cho 58%. Xua mê vâ kơdroh kơtiê krá tơniăn hneăng la ngiâ, pôa Trần Thanh Nam, Ngế xiâm pho\ pơkuâ ‘na pêi chiâk deăng [a\ mơnhông mơdêk thôn pơlê tối: Đảng, Chin phuh [a\ mâu kong pơlê kal tơku\m hnê mơhno mâu hnoăng cheăng mơnhông mơdêk cheăng kâ – rêh ối pơlê pơla, tơleăng tơdroăng tơnêi tơníu, tăng cheăng pêi, kơjo tơnêi pêi kâ, tơku\m pơcháu kong, ăm [a\ng kong vâ kuăn pơlê ai tíu pêi lo liăn.

‘’Nôkố [a\ng kong a Tây Nguyên cho dâng 3 rơtuh 200 rơpâu ha. Tung mê [a\ng ai kong dâng 1 rơtuh 500 rơpâu ha. Vâ pơtối gak ngăn mơnhông pêt kong, hơnăm 2019 Khu xiâm pơkuâ ‘na chiâk deăng [a\ Mơnhông thôn pơlê hiăng tơbleăng Chin phuh k^ tơdroăng tơkêa bro gak ngăn [a\ mơnhông pêt kong Tây Nguyên mơnhông mơdêk krá tơniăn [a\ mơ-eăm troh hơnăm 2030 ki xâp dêi kong châ 49,2%. Tung tơdroăng tơkêa bro kố ai mơnhông pêt mâu loăng plâi pá kơdâm loăng kong vâ mơdêk pêi lo liăn ăm mơngế ki tơdah gak ngăn kong. Khu xiâm pơkuâ pêi chiâk deăng tơru\m [a\ mâu kong pơlê po rơdâ tơdroăng tơkêa bro kố’’.

Rơtế [a\ mơnhông cheăng kâ tơdroăng rak vế, mơnhông mơdêk ki kơnâ khôi túa le\m tro tiô khôi vâi krâ nah le\m tro dêi mâu hdroâng kuăn ngo Việt Nam xuân kal châ tơmâng tro tơdroăng. Jâ Trịnh Thị Thủy, Ngế xiâm pho\ pơkuâ mơhno túa le\m tro – Tơ’noăng ivá – Ôm hyô pâ thế:

‘’Tung mơnhông mơdêk khôi túa le\m tro nôkố pin xuân mơnhên khôi túa le\m tro ôh tá xê to tơdroăng prôk paro\ng, gá ối cho xiâm kối, cho tơdroăng mơhnhôk vâ mơnhông mơdêk cheăng kâ – rêh ối pơlê pơla xua mê kố cho môi tung mâu tơdroăng tung la ngiâ pin kal ai tơdroăng ki hơ’leh, ‘mâi rơnêu vâ ple\ng tro tâ ‘na hnoăng dêi khôi túa le\m tro tung tơdroăng mơdêk tối tơdjuôm, tung tơdroăng mơnhông khôi túa le\m tro dêi vâi krâ mâu hdroâng kuăn ngo tối krê’’.

Tiô pôa Đỗ Văn Chiến, Kăn cheăng tung khu xiâm Đảng, Ngế xiâm, Kăn pơkuâ Vi [an hdroâng kuăn ngo, [a\ tíu ki kal phá tơ-ê ki rơhêng vâ tối kal khât ‘na cheăng kâ – rêh ối pơlê pơla, cheăng lêng, gak kring [a\ kong prâi kong kế dêi kơpong peăng Tơdế tơnêi têa [a\ Tây Nguyên [a\ tơnêi têa, Khu xiâm kal kí, Khu xiâm pơkuâ Đảng hiăng tơbleăng ăm pêi pro hên mơ-éa ki kal vâ thăm mơdêk kơpong kố. Pơkâ 88/2019 dêi Kuo#k ho#i ‘na mơnhông cheăng kâ – rêh ối pơlê pơla kơpong hdroâng kuăn ngo, kơpong kong ngo hneăng hơnăm 2021 – 2030 cho xiâm kối vâ tơnêi têa thăm pêi pro troăng hơlâ to\ng kum [a\ mơ’no liăn cheăng, pro tơ’lêi hlâu ăm kuăn pơlê mơnhông tơtêk, mơ-eăm rơtế tơnêi têa mơnhông mơdêk. Tơdroăng pêi nôkố cho mâu khu xiâm, kơvâ cheăng thế thăm po rơdâ pêi pro mâu tơdroăng kố i kơtăng, pôu râng hnoăng cheăng [a\ châ tơ-[rê.

‘’Tơdroăng ki apoăng thế mơ-eăm vâ pêi pro tơdroăng tơkêa bro [a\ tơdroăng pơkâ xiâm tơnêi têa pin thế mơhnhôk tâi tâng mâu khu râ. Tung mê, tơnêi têa pôu râng hnoăng cheăng ki kal tung pơkâ vâ mơhnhôk mâu khu râ ki ê. Ki má péa, cho thế mơnhông hiâm mơno mơ-eăm xêh dêi kuăn pơlê [a\ pro ti lâi rêm rơpo\ng, hdroâng hdrê [a\ rêm ngế kuăn pơlê mơdêk xêh, mơ’no dêi ivá tơná rơtế [a\ tơdroăng to\ng kum dêi tơnêi têa mơ-eăm tung tơdroăng rêh ối. Má pái nếo, ai tơdroăng to\ng kum dêi pơlê pơla ki rơhêng vâ tối cho mâu khu mơ’no liăn cheăng la ngiâ uâ mơdiê kế tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng, loăng pơlái kong kế xua kuăn pơlê pêi pêt’’.

Hương Lý chêh

A Sa Ly tơplôu [a\ tơbleăng