Cheăm Liên Đầm, Di Linh, kong pơlê Lâm Đồng, ai 5 thôn vâi krâ nho\ng o hdroâng kuăn ngo [a\ lối 16 rơpâu rơpo\ng, cheăm bu ai 217 rơpo\ng hdroâng kuăn ngo ối tung rơpo\ng kơtiê. Roh têt Đinh Dậu hơnăm kố, Vi[an cheăm Liên Đầm rơtế mâu kơvâ cheăng, khu cheăng tơku\m rak ngăn têt ăm rơpo\ng kơtiê, vâ chê kơtiê, [a\ hiêm mơno ôh tá ăm kuăn pơlê kơklêa tung roh têt. Pôa K’ Thuận, kăn pho\ hnê ngăn Vi[an cheăm Liên Đầm, tối ăm ‘nâi:
‘’Vi[an cheăm tơmâng rak ngăn má môi cho mâu rơpo\ng kơtiê [a\ vâ chê kơtiê, ôh tá ăm kơklêa tung rơnó hơngui kố. Cheăm pơtối chêh inâi mâu rơpo\ng kơtiê [a\ tơku\m po hơbruô kế tơmeăm khoăng ăm mâu rơpo\ng kơtiê. Vi[an Mât tra#n cheăm hiăng tơku\m po rơkâu,l hơbruô ăm mâu rơpo\ng pá puât, rơpo\ng kơtiê tung cheăm. Pak^ng mê, Vi[an cheăm Liên Đầm hiăng mơhnhôk mâu khu tê mơdró, tíu tê mơdró rơtế veăng kum mâu ngế kơtiê, rơpo\ng kơtiê châ tơdah têt sôk ro’’.
A cheăm Tam Bố, tơring Di Linh, kong pơlê Lâm Đồng, khu kăn pơkuâ tơmâng khât rak ngăn ăm vâi krâ nho\ng o hdroâng kuăn ngo. Cheăm hiăng mơhnhôk mâu khy tê mơdró rơtế khu kăn pơkuâ cheăm mơjiâng 2 toăng hngêi ăm rơpo\ng kơtiê ‘na hngêi ối, xing xoăng 13 kơmăi po văng nhâ [a\ 10 kơthung tâ têa ăm rơpo\ng kơtiê kum tung pêi chiâk deăng. Tơdroăng hbrâ tơnáu tơdah têt châ thâ pêi pro. Jâ K’Đời, kăn pho\ pơkuâ hnê ngăn cheăng Đảng cheăm Tam Bố, tơring Di Linh tối ăm ‘nâi:
‘’Têt troh rơnó hơngui troh, Đảng [a\ khu kăn pơkuâ cheăm pơrá lăm kơ-êng vâ krâ nho\ng o, pơtâng tối ăm vâi krâ nho\ng o văng krúa le\m hngêi trăng troăng klông, têa hlá kơ sôk ro Đảng sôk ro rơnó hơngui, vâ sôk tơdah rơnó hơngui ai tơru\m môi tuăn pơla Đảng [a\ Tơnêi têa [a\ kuăn pơlê, vâ tơdah hơnăm nếo pói vâ pêi cheăng kâ pon mơhúa, mơnhông mơdêk, châ tơ-[rê tâ hơnăm ton. Pói vâ vâi krâ nho\ng o sôk ro, ru\m môi tuăn, ai ivá mo dâi vâ pêi cheăng kâ, vâ rêm rơpo\ng pơrá mơnhông tơtêk tung hơnăm kố’’.
A môi tung mâu tơring kơtiê má môi lâp tơnêi têa, cheăm Quảng Khê, tơring Dak Glong, kong pơlê Daknông, ai lối tơdế kơxo# rơpo\ng kơtiê. Cheăm ai 24 hdroâng kuăn ngo rơtế rêh ối, tung mê mơngế hdroâng kuăn ngo châ 2/3 pơ’leăng mâ mơngế. {a\ troăng pêi cheăng, ăm tâi tâng rơpo\ng pơrá châ tơdah têt sôk ro, khu kăn pơkuâ rơtế khu cheăng đoân theh ai hên tơdroăng lăm kơ-êng, hơbruô kế tơmeăm khoăng, kum kuăn pơlê. Pôa K’Siêng, Kăn pho\ hnê ngăn Vi[an cheăm Quảng Khê, tối ăm ‘nâi:
‘’Khu kăn pơkuâ hiăng séa ngăn tâi tâng a mâu thôn pơlê ‘nâi inâi mâu rơpo\ng pá puât, rơpo\ng ai troăng hơlâ tơnêi têa to\ng kum…vâ ai túa to\ng kum mâu rơpo\ng. Mâu khu cheăng, khu môi ngế, khu ki ai hiêm mơno ‘nâi hơ-ui kum, mâu kơ koan ki pro nho\ng o [a\ mâu pơlê, klêi mê mâu khu tê mơdró tung pơlê pơla… ai hên to\ng ku, kum mâu rơpo\ng pá puât châ kâ têt, klêi mê tơku\m tơdah têt sôk ro a mâu pơlê’’.
Hà Tây cho môi tung môi cheăm pá puât má môi dêi tơring }ư Pah, kong pơlê Gialai [a\ lối tơdế kơxo# rơpo\ng kơtiê [a\ 190 rơpo\ng pá puât, ki hên cho mơngế Bơhnéa. {a\ hiêm mơno ôh tá ăm rơpo\ng kơklêa tung roh têt, khu kăn pơkuâ cheăm rơtế khu tơru\m cheăng, mâu krê hiăng to\ng kum kế kâ ăm vâi krâ. Ngoh A Thoah, Kăn hnê ngăn cheăm Hà Tây, tơring }ư Pah tối:
‘’Tiô troăng hơlâ dêi Đảng uỷ [a\ Vi[an cheăm, ôh tá ăm kuăn pơlê kơklêa tung roh têt, ngin hiăng séa ngăn mâu rơpo\ng kơtiê, vâ chê kơtiê vâ to\ng kum kế kâ môi tiah phái, xup kơxo\ng khăng, bôt ngo\t’’.
Hơnăm 2016, khu kăn pơkuâ [ă kuăn pơlê cheăm Đak Ang, tơring Ngọc Hồi, kong pơlê Kontum hiăng tối tơbleăng mâu troăng hơlâ mơnhông mơdêk cheăng kâ, pêi klêi mâu tơdroăng pơkâ mơ’no. Malối, khu kăn pơkuâ hiăng mơhnhôk vâi krâ nho\ng o hdroâng kuăn ngo tung cheăm pêi pro tro hnoăng cheăng Mơhnhôk ‘’Tâi tâng kuăn pơlê tơru\m mơjiâng tơdroăng rêh ối rơkê ple\ng’’. Tâi tâng cheăm nôkố ai 3 pơlê châ mơnhên pơlê mơhno mơjiâng túa le\m tro râ tơring, 3 pơlê châ mơnhên tối cho pơlê ki rơkê râ kong pơlê. Hdrối Têt lo hơnăm nếo Đinh Dậu 2017, hnoăng cheăng to\ng kum vâi krâ nho\ng o a cheăm hiăng châ rêm râ, kơvâ cheăng tối tơbleăng, pêi pro kơhnâ khât. Ngoh A Pháo, kăn hnê ngăn Vi [an cheăm Đak Ang tối ăm ‘nâi:
‘’Rêm hơnăm cheăm hiăng hbrâ ‘na túa pơkâ cheăng hdrối Têt Lo hơnăm nếo vâ vâi krâ nho\ng o sôk ro tơdah rơnó hơngui hơnăm nếo. Mâu khu râ, kơvâ cheăng, khu pơkuâ hiăng séa ngăn, chêh inâi mâu rơpo\ng ki ai hnoăng tơnêi têa, rêmngế châ hbruô ai 15 kg phái, kum liăn ăm rêm ngế sap 100 troh 200 rơpâu. Troăng hơlâ pơkâ dêi cheăm mê cho: tâi tâng mâu rơpo\ng hngêi tung cheăm châ tơdah Têt tiô túa ki phâi tơtô, hơniâp ro. Rak tơniăn ôh tá ăm rơpo\ng ki lâi tung 3 hâi Têt tro kơklêa, xơpá’’.
Hơnăm 2016, kơnôm châ mung tơ’nôm 20 rơtuh liăn, ngoh Rơchom Quý, kot mâ hơnăm 1993, a pơlê Ngay Yo, cheăm Ia Ka, tơring Ia Grai, kong pơlê Gialai hiăng ‘no liăn tơ’nôm pơkâ păn mơnăn mơnoâ, kum mơdêk tơdroăng rêh ối pêi lo tơ’nôm liăn. {ă 1 ha 7 sao kơphế, 100 xiâm tiu, 2 sào long păn ká [ă 30 to chu hiăng pro pơxúa ăm rơpo\ng châ xo 100 rơtuh liăn tơkâ. Túa pơkâ cheăng kố mơnhông mơdêk tơ-[rê, pêi lo liăn tơniăn, mê ngoh Rơchom Quý hiăng roê tu\m tơmeăm xúa tung rơpo\ng hngêi tơdah têt tiô khôi túa dêi hdroâng mơngế.
‘’Kơnôm châ mung liăn vâ ‘no cheăng, mê cheăng kâ rơpo\ng hngêi á hiăng chía niân tâ hdrối, hơnăm kố, hbrâ tơdah Têt rơtế [ă vâi krâ nho\ng o tung pơlê [ă rơtế sôk ro [ă tơnêi têa kô châ ai tơniăn tâ. Á tơmiât lo hơnăm nếo 2017, tơdroăng rêh ối rơpo\ng á kô châ mơnhông tơtêk tâ. Drêng lo hơnăm nêo, á xuân rơkâu tâi tâng rêm ngế, rêm hngêi, pêi cheăng pon mơhúa, trâm tơdroăng tơniăn le\m tâ’’.
Klêi kơ’nâi krí xo dêi kế tơmeăm, rơpo\ng jâ H’Dat a cheăm Ea Ning, tơring }ư\ Kuin, kong pơlê Daklak hbrâ tơnáu mâu xiâm drôu ki xú ho\m le\m, pế kơ-[ăn tơxông, roê hmân ếo nếo, kơ-[ăn, mut, ke\o vâ rơpo\ng rơtế tơku\m mâ tung hâi apoăng dêi rơnó hơngui. Tiô jâ H’Dat, hâi têt cho rôh vâ rêm ngế tơku\m dêi rơpó tâ:
‘’Tơdah Têt Lo hơnăm nếo vâ rêm ngế chôu pâ troh xiâm rêi, chôu pâ troh mâu ngế ki hiăng hlâ, mơhno tối tuăn hiâm pâ mơjo [ă mâu jâ pôa, mâu ngế ki hiăng djâ troh ăm pin tơdroăng rêh ối. Hơnăm nếo, pin krếo, nôu pâ, jâ nôa vêh tơdjuôm [ă kuăn cháu [ă pâ mâu nôu pâ to\ng kum ăm mâu ki ối rêh ai ivá rơdêi, lo hơnăm nếo trâm hên tơdroăng ki tơ-[rê. Tơdroăng cheăng pêi kố ai pơxúa khât, rơhêng vâ mơhúa jâ pôa đi đo to\ng kum kuăn ‘ne\ng, cháu chái tung hơnăm nếo’’.
A Sa Ly prế Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng
Viết bình luận