A kơno tơnăng ká têa kơxĭ Phú Lạc, bêng Hòa Hiệp, hdrối  plong, tuk vâ lo a têa kơxĭ, mâu tơdroăng 'na hlá mơ-éa, tơmeăm xup séa ngăn tung prôk lăm, hâi khế tơnăng ká ƀă kơpong tơnăng ká châ séa ngăn, tối pơchân. Mâu ngế tá hâi tŭm hlá mơ-éa ôh tá chiâng phêp lo a tơdế têa kơxĭ. Pôa Phan Thanh Lực, pơkuâ kơno tuk tơnăng ká têa kơxĭ Phú Lạc ăm 'nâi, rơtế ƀă séa ngăn dêi khu râ pơkuâ cheăng, tơdroăng hnê tối đi đo kum kuăn pơlê 'nâi nhên mâu luât pơkâ thế râk vế pêi pro tơdrêng hlối sap ing hbrâ vâ lo a têa kơxĭ.

"Tâi tâng mâu tíu cheăng djâ kuăn pơlê mot ối vâ ví  3 tơdroăng ki ôh tá ai. Ai hlá mơ-éa chêh tŭm, mê ai chêh ôh tá chiâng mot tung kơpong têa dêi kong têa ê."

Thiê̆u tă Lương Công Hậu, Phŏ pơkuâ Đông mô đô̆i gâk tơkăng kong Hòa Hiệp Nam ăm 'nâi, tơdroăng pơkuâ  rak ngăn châ pêi pro plâ tung pơla plong tuk lăm tơnăng ká. Troh nôkố, a kơpong kố ôh tá ai xếo plong tuk ki ối tung tơdroăng "3 ôh"; mâu plong tuk hiăng châ krâ kơmăi xup séa ngăn tung pơla prôk lăm tơnăng ká ƀă thế pêi pro tro tiô pơkâ drêng kơmăi tro tơ’nhiê.

“Kuăn pơlê ki tơnăng ká rak vế pêi pro tro mâu tơdroăng pơkâ ‘na hbrâ, mơdât tơnăng ká tiô pơkâ IUU. Nôkố, tung kong pơlê ôh tá ai plong tuk ki lâi ối tung tơdroăng ki tối “3 ôh'. Mâu plong tuk pơrá hiăng krâ 'măn tŭm kơmăi hrik xup séa ngăn tung pơla prôk lăm ƀă thế pêi pro tro mâu túa pơkâ 'na 'mâi rơnêu drêng kơmăi tro tơ'nhiê, vâ tơniăn tro tiô luât pơkâ".

Ôh tá xê to séa ngăn mơnhên a kơno tuk, khu râ kăn cheăm ối djâ tơdroăng pơkuâ rak ngăn khu plong tuk vêh troh a kơpong kuăn pơlê rêh ối. A mâu tíu ki hdrối nah hiăng ai tơdroăng pro xôi luât ‘na tơnăng ká tiô pơkâ  IUU, mâu kơpong kơphô̆ tơrŭm ƀă khu râ kơvâ cheăng rak ngăn tuk tơnăng ká ing mâu tôh vê plong tuk tơnăng ká tơniăn; Ngế pơkuâ vê tuk châ tơmâng hnê tối, kĭ tơkêa, tung mê malối tơmâng khu tuk tơnăng ká ngừ a tơdế têa kơxĭ.

Ƀă mâu plong tuk ki ôh tá ai tŭm hlá mơ-éa vâ lăm tơnăng ká, khu râ kăn pơkuâ tơkŭm séa mơnhên ngăn a kơno tuk tung plâ 24 chôu rêm hâi. A bêng Phú Yên, cho tíu ki ai khu plong tuk hmâ tơnăng ká ngừ a kơpong tơdế têa kơxĭ. Pôa Nguyễn Xuân Cảnh, Kăn hnê ngăn Vi ƀan bêng Phú Yên, ăm 'nâi, tơdroăng pơkuâ rak ngăn khu plong tuk mê châ pêi pro hlối tơrŭm pơla khu râ kăn pơkuâ, mố đối gâk tơkăng kong, mâu kơno tuk ƀă kơpong kơphố.

“Tơdjâk troh tơdroăng mơdât tơnăng ká tiô pơkâ IUU, ngin hiăng hnê mơhno mâu khu ki ai tơdjâk troh tơrŭm krá tơniăn ƀă Đông mô đô̆i gâk tơkăng kong Đà Rằng xuân môi tiah Kơno tuk ká vâ pêi pro tro tơdroăng cheăng mê; hlối tơrŭm ƀă kơpong kơphô̆ pơkuâ rak ngăn krá tơniăn khu tuk xuân môi tiah mâu ngế ki vê tuk drêng veăng lăm tơnăng ká, rêm hâi athế séa ngăn, xup um ƀă tối tơbleăng tro tiô luât pơkâ."

Tơdrêng ƀă séa ngăn, kong pơlê Dak Lak dế po hên tơdroăng hnê tối vâ mâu tơdroăng pơkâ mơdât tơnăng ká ôh tá tro tiô pơkâ IUU troh ƀă kuăn pơlê ki tơnăng ká tơdrêng ƀă đi đo tâ.

A bêng Xuân Đài, kăn ƀô̆ ki hnê tối ăm kuăn pơlê dêi Đông mô đô̆i gâk tơkăng kong Xuân Đài ôh tá xê to pơtâng tối tung mâu roh hôp kuăn pơlê mê ối troh rêm kơpong kuăn pơlê rêh ối, mot tơrêm rơpŏng hngêi. Thươ̆ng ŭi Nguyễn Văn Liến, Kăn phŏ pơkuâ Khu mơhnhôk kuăn pơlê Đông mô đô̆i gâk tơkăng kong Xuân Đài, ăm 'nâi, drêng hên plong tuk vêh a kĭng, khu mô đô̆i gâk tơkăng kong tơpui bă loa lăm prôk klêng tê, lâp lu hnối xoăng ăm hlá mơ-éa ăm mâu kuăn pơlê ki prôk a mâu troăng kân, kơpong kuăn pơlê ối, kơno tuk ká ƀă mâu tíu kuăn pơlê tơnăng ká hmâ tơkŭm ối, pêi cheăng.

“Túa tơbleăng tối “Idrâp loa Mô đô̆i tơkăng kong’’ klêi kơ'nâi tơkŭm pêi pro hiăng hlo pơxúa hên. Ƀă tơdroăng mơ'no tơdrêng tung rơ'jíu lăm prôk mơ‘no drô troăng kân, kơpong kuăn pơlê rêh ối ƀă a kơno tuk, mâu tơdroăng 'na hbrâ, mơdât tơnăng ká ôh tá tro luât kô châ pơtroh kuăn pơlê, kum kuăn pơlê rěng teăm 'nâi".

 Ki rơhêng vâ tối cho hnê mơdât tơnăng ká tiô pơkâ IUU dế chôa pơhlêh ing tơdroăng ki hnê tơbleăng hlá mơ-éa pơkâ mê chiâng tơdroăng hmâ rak vế pêi pro tro luât dêi kuăn pơlê. Mâu tơdroăng pơkâ 'na kơpong tơnăng ká, hlá mơ-éa tuk tơnăng ká, ngế tơnăng ká, hâi khế tơnăng ká, kơmăi xup séa ngăn troăng prôk lơ tối tơbleăng drêng lo, lơ drêng troh a kơno têa kơxĭ châ tối tơbleăng đi đo, krâ ‘măn hlối a tuk ƀă rêm rôh lo lăm tơnăng ká. Nôkố, vâi krâ-nhŏng o tơnăng ká pơrá 'nâi nhên ƀă pêi pro kơtăng mâu luât pơkâ mơdât tơnăng ká ôh tá tro luât IUU.

“Ngin akố hiăng hlê tâi, rak vế pêi pro tro luât. Tơnăng ká thế tro tiô kơpong, lăm a têa kơxĭ thế ai tŭm hlá mơ-éa, mơngế ki hmâng thế pro hlá mơ-éa, xŭp um. Drêng lăm vêh thế tối tơbleăng hlối’’.

Riân troh apoăng khế 9/2026, Dak Lak ai 2.593 toăng tuk tơnăng ká xŏn sap 6m tơngi klêng, tung mê ai 689 toăng tuk sap 15m tơngi klêng; 100% tuk tơnăng ká hiăng châ chêh “ ‘mot tung kơmăi ‘na tơnăng ká dêi tơnêi têa. Tơdroăng cheăng séa ngăn tuk mot lo, a kơno tuk, tăng ‘nâi xiâm ká ki tơnăng bă pơtối tơdjêp bă VMS châ mơdêk séa ngăn. Tung khế 8 ƀă măng tĭng apoăng khế 9, kong pơlê ôh tá ai pro xôi hên ‘na tơdroăng tơnăng ká tiô pơkâ IUU. Pro tơdroăng pơkâ ‘mot tơrêm rôh lăm a têa kơxĭ, tơrêm toăng tuk ƀă kuăn pơlê ki tơbăng ká hiăng hlê plěng xêh, mê cho troăng hơlâ vâ Dak Lak rơtế ƀă lâp tơnêi têa rěng châ tah “theh trĭng", vâ tơdroăng cheăng tơnăng ká krá tơniăn ton, pêi pro tro hnoăng cheăng tơná.