A kơpong têa kơxĭ Đầm Bấy, kung king Nha Trang, kong pơlê Khánh Hòa, mâu tơdrong păn ká pro ƀă chhá DHPE dế rế hía rế châ pơhlêh xúa tơdrong pro ƀă loăng tiah hmâ. Mâu tơdroăng păn tiô chal nếo châ pro krá, kâi trâng ƀă hyôh khía pêi, tơkŭm camera séa ngăn tíu păn ƀă tung pơla păn. Kơnôm mê, ngế ki păn kơdroh kơxô̆ liăn ‘no hrê ăm mâu ngế cheăng ngăn, hlối mơdêk ki lĕm. Mâu tơdroăng ki tá hâi tơniăn dêi tơdrong păn pro ƀă loăng môi tiah khế hơnăm ôh tá ton, tơ’lêi tơ’nhiê drêng tro kong mê khía mơhot têa kân, gá tơ’lêi tro ‘mêi hyôh prâi ƀă hên ki ê rế hía rế châ tơƀrê kơnôm ing túa păn tung tơdrong chhá hlối krâ kơmăi.

Pôa Vũ Khắc Mười, ngế ki veăng pêi tung túa pơkâ tíu păn tung têa kơxĭ xúa kơmăi chal nếo a Đầm Bấy ăm ‘nâi, sap ing ki tơƀrê apoăng, kuăn pơlê hiăng khên tơnôu po rơdâ túa păn:

“Tâi tâng cho kơpong ‘măn tơdrong, hlâm, kơxái plong ƀă camera, kơxô̆ liăn ‘no dâng 281 rơtuh liăn rêm tơdrong, tung mê, Khu râng liăn Thiện Tâm gum tơdế kơxô̆ liăn. Tâng pơchông ƀă túa ki păn ká tung tơdrong loăng tiah hmâ, tơdrong HDPE pro kơdroh hên cheăng ‘no ngăn. Hdrối nah, môi to tơdrong păn tiah hmâ môi ngế kŏng nhân bu châ dâng 10 – 15 tâ̆n, păn ƀă tơdrong HDPE chiâng vâ păn sap ing 40 – 50 tâ̆n ká”.

Túa păn tung têa kơxĭ xúa kơmăi kơmok chal nếo dế châ kong pơlê Khánh Hòa tơbleăng păn a hên kơpong păn môi tiah Vân Phong, Nha Trang, Cam Ranh. Ki khât gá ăm hlo, túa păn kố ôh ti xê mơdêk ki lĕm mê ối mơdât tơnêi tíu tung têa kơxĭ păn, tí tăng xiâm kối ká, tíu păn vâ tơniăn mâ ká – mâu tơdroăng ki kal vâ kơvâ cheăng păn ká xi xŏng păn tơniăn ton. Tơdrêng amê hlối cho troăng hơlâ ki rế hía rế djâ cheăng păn ká xi xŏng lo a têa kơxĭ hngế, kơdroh pro pá ‘na cheăng tơnăng ká xi xŏng a kĭng têa kơxĭ. Ƀă troăng kĭng têa kơxĭ achê 500km, 6 to kung king ki kân ƀă lối 200 to chuăn rơlố a kĭng têa kơxĭ, Khánh Hòa ai hên ki pơxúa ‘na păn ká xi xŏng tiô túa păn ki hên.

Tiô Phŏ Yăo sư, Tiê̆n sih Nguyễn Chu Hồi, Phŏ kăn hnê ngăn Cheăng păn ká Việt Nam, vâ păn ká tung têa kơxĭ krá tơniăn kal chêh pro túa pơkâ tơtro ‘na tơnêi tíu a têa kơxĭ ƀă mơnhên nhên ki pơxúa tơrêm to kơpong kung king.

“Khánh Hòa ai 6 to kung king têa kơxĭ, rêm kung king ai ki pơxúa krê. Tâng xúa hdrê păn bô bối dêi rơpó, pơtih tíu lâi xuân păn a kơno, mê kô tơdjâk troh ôh tá tơniăn ki pơxúa ƀă ôh tá tơniăn ‘na tíu păn, tíu xúa. Xua mê, athế mơnhên tro tơdroăng ki tơƀrê dêi rêm kơpong kung king. Pơtih kung king Nha Trang gá phá tơ-ê ƀă kung king Vân Phong. Drêng xúa tro tơdroăng ƀă ki pơxúa dêi rêm kơpong kung king mê ki kơnía gá kô hên tâ, hlối kơdroh ki ôh tá tơniăn”.

Hơnăm 2025, mâu ká xi xŏng dêi Khánh Hòa châ lối 280 rơpâu tâ̆n; kơxô̆ liăn châ xo ing têa ká xi xŏng ngi kong têa ê dâng 870 rơtuh USD, châ vâ chê 37% tung tâi tâng ki kơnía tê ká ngi kong têa ê dêi kong pơlê. Tung 3 khế apoăng hơnăm kố, ká xi xŏng châ dâng 60 rơpâu tâ̆n, tung mê, ká tơnăng a têa kơxĭ châ 52 rơpâu tâ̆n, ká păn lối 8.100 tâ̆n. Laga, tung pơla mâu ká xi xŏng ki ai xêh tung têa kơxĭ kơdroh ƀă pơkâ thế mơdât tơnăng ká ôh tá tro luât tiô pơkâ IUU rế hía rế kơtăng, tơdroăng ki pơhlêh sap ing tơnăng ká xi xŏng chiâng păn roăng ká xi xŏng châ ngăn cho troăng prôk ki kal.

Sap ing hơnăm 2025, Khánh Hòa châ Chin phuh ăm phêp pơkâ pro tíu ki păn ká xi xŏng a têa kơxĭ xúa kơmăi kơmok chal nếo. Tiô pơkâ troh hơnăm 2029, kơpong têa kơxĭ troh 3 hải lĭ dâng 240 ha, ká xi xŏng păn châ lối 3.600 tâ̆n; kơpong sap ing 3 – 6 hải lĭ dâng 200 ha, ká xi xŏng châ lối 5.100 tâ̆n. Pôa Trịnh Minh Hoàng, Phŏ kăn hnê ngăn kong pơlê Khánh Hòa ăm ‘nâi, kong pơlê mơhnhôk kuăn pơlê roê mâu tơdrong păn nếo ƀă xúa kơmăi kơmok vâ mơdêk ki lĕm.

“Nôkố kong pơlê Khánh Hòa dế tơkŭm mơjiâng pro mâu troăng hơlâ tŏng gum ƀă túa ki mơhnhôk veăng tơlo liăn sap ing Tơnêi têa, tơ’mot kơxô̆ liăn ‘no dêi kong pơlê ‘na mơdêk rơdêi păn ká xi xŏng xúa kơmăi kơmok chal nếo. Ƀă kơxô̆ liăn, khoa hok – kong ngê̆ ƀă tơrŭm pơla khu ki hriăn ‘na khoa hok, khu pêi cheăng tơrŭm, khu mơdró kâ, troăng hơlâ tŏng gum kô châ tơrŭm ƀă mâu rơpŏng kuăn pơlê pêi chiâk, ƀă mâu khu pêi cheăng tơrŭm tiah lâi ăm tơƀrê má môi”.

Tiô mâu khu ki rơkê, khu pơkuâ ngăn, vâ mơnhông cheăng păn ká xi xŏng tiô chal nếo nôkố kal mơjiâng túa tơrŭm krá tơniăn pơla khu mơdró kâ, khu pêi cheăng tơrŭm ƀă kuăn pơlê tơnăng ká xi xŏng, hlối tơkŭm po mơjiâng tiô troăng kơmăi kơmok. Pôa Phùng Đức Tiến, phŏ ngế xiâm ngăn chiâk deăng ƀă hyôh kong prâi tối tiah kố, Khánh Hòa ai hên ki pơxúa vâ păn ká xi xŏng a têa kơxĭ ƀă châ mơnhên cho kong pơlê ki djâ troăng ahdrối, pơkuâ djâ kơvâ păn ká xi xŏng xúa kơmăi kơmok chal nếo tung lâp tơnêi têa.

“Tâng ai tơdroăng hnê mơhno kơtăng dêi Tơnêi têa, mâu khu râ kơvâ cheăng rơtế prôk ƀă khu mơdró kâ ƀă kuăn pơlê, mơni Khánh Hòa kô pro chiâng mâu tơdroăng ki xiâm rơkê tung mơnhông păn ká xi xŏng. Drêng châ tơ’mot mâu khu mơdró kâ ki kân veăng, kô mơjiâng tíu păn ká xi xŏng, ƀă mâu khu mơdró kâ ki kŭn, khu pêi cheăng tơrŭm ƀă kuăn pơlê tơnăng ká kô veăng pêi môi tiah mâu vê̆ tinh, ai kơpong ki păn ká xi xŏng, pơhlêh nếo kong ngê̆ ƀă tơrŭm păn ká xi xŏng”.

Sap ing mâu tơdrong păn kong ngê̆ chal nếo dế hlo xúa hên hĭn a têa kơxĭ troh mâu troăng mơnhông pá ki ton xŏn. Khánh Hòa dế rế hía rế po troăng păn ká xi xŏng a têa kơxĭ tiô túa ki kân, tiô chal nôkố. Kố châ ngăn cho tơdroăng ki kal vâ vêh po cheăng tơnăng păn ká tiô troăng krá tơniăn, rế tơnăng ká tơƀrê ki ai hlâu a têa kơxĭ chuăn rơlố, rế rak vế ki pơxúa ai ká xi xŏng ăm mâu rơxông xo ah hmôi.