Phiu ro, hâk tơngăm - mê cho mâu tơdroăng ki tâ tung i hiâm mơno dêi kuăn pơlê ‘na tơdroăng pơ’lêh dêi tơmeăm khoăng - “ngiâ méa’’ dêi tơnêi têa tung mâu hơnăm achê kố. Tơkéa vâ tối: hâi la lâi  troăng prôk dêi Việt Nam châ ‘no liăn hên mơjiâng pro rĕng hlối pơkâ mơ-eăm khât môi tiah pơla mâu hơnăm hdrối. Troăng kân Bắc - Nam peăng mâ hâi lo hiăng châ mơjiâng pro xiâm pơtih “kơxêng miâ’’ dêi tơdroăng cheăng kâ.  Troăng a têa kơxĭ trâu a Hải Phòng, Pơlê kong kân Hồ Chí Minh, châ ‘mâi pro, po rơdâ, mơdêk ivá pêi cheăng ƀă tê rôe tơmeăm kong têa ê.

Mâu tơraih tơƀai ki xiâm châ ‘no liăn hên tung mơjiâng pro, tung mê, Tơraih tơƀai lâp plâi tơnêi Long Thành - tơmeăm khoăng ki xiâm dêi tơnêi têa - dế châ tơbleăng pêi tâ rĕng, tơhrâ kô chiâng tơdroăng mơ-eăm ki xiâm pêi lo hên dêi kopong cheăng kâ peăng Hdroh.

Tơdrêng ƀă troăng prôk, tơmeăm khoăng xuân hlo mơnhông tơƀrê. Hên tơdroăng tơkêa pro ‘na on tơhrik kơtâu ƀă khía, on tơhrik kơtâu ƀă hyôh tô mâ hâi. Troăng kơxái on tơhrik châ ‘no liăn pro tiô troăng rơkê plĕng, túa nếo lĕm tâ, ai tiô púi vâ mơnhông cheăng kâ kơxô̆, cheăng kâ lĕm krúa. Tơdrêng amê, tung pơla mơjiâng kơphô̆ rơkê plĕng, tơmeăm khoăng kơxô̆, troăng hyôh phôn châ hnhâng rơdâ, pro xiâm ăm chin phuh kơxô̆, cheăng kâ kơxô̆, pơlê pơla rêh ối kơxô̆.

5 hơnăm hdrối, ‘no liăn mơjiâng pro tơneăm khoăng tơnêi têa tơkŭm  pêi môi tơdroăng, tung mê, 80% tơkŭm pro tơmeăm khoăng. Ki hên hơnăm 2025 kố, ‘no liăn mơjiâng  pro tơmeăm khoăng châ 7% GDP. Tung pơla mê, liăn ôh tá ai hên, kơxô̆ liăn xo ing hngêi rak liăn ‘no pro ‘măn to a tơmeăm khoăng ki kơjo thế pro hdrối, vâ tơmeăm khoăng ki mơjiâng pro châ tơƀrê - môi tung 3 tơdroăng “Tơƀrê’’ châ  tơbleăng a Pơkâ dêi Đảng.

Tíu ki tơxâng tơmâng hên tung hneăng hôp kân má 13 cho pơ’lêh ‘na tuăn tơmiât ‘no liăn mơjiâng pro tơmeăm khoăng. Ing tíu ki tơngah a liăn ngân dêi tơnêi têa, Việt Nam hiăng khên po rơdâ lôu péa ăm kơpong krê tung kuăn pơlê ƀă kơpong ‘no liăn cheăng ing kong ê veăng, cho tíu pêi cheăng ki pêi hên tơdroăng tơkêa bro ki kal tiô tơdroăng tơrŭm mơjiâng pro tơmeăm khoăng tơnêi têa, pôa Phan Hữu Duy Quốc, Ngế pơkuâ cheăng xiâm kŏng ti mơjiâng pro kơxô̆ 1, tối :

“Kơvâ mơjiâng tơmeăm khoăng, hngêi trăng troăng prôk, ƀă mâu kong nghĕ ki pá, mâu tơmeăm pro ki pá, mâu tơmeăm ki xŏn a ‘ngêi dêi Việt Nam lơ mâu kông pro tơkâ a ‘ngêi vâ tơkâ luâ têa kơxĭ kân, khu mơdró tung tơnêi têa hiăng chiâng pro tâi. Ki mơnhông rơdêi cho tro khât ƀă hbrâ vâ tơdah mâu tơdroăng cheăng pêi ki kân nếo’’.

Tiô ăm hlo hên tơmeăm khoăng mơjiâng pro ki kal dêi tơnêi têa tung mâu hơnăm hdrối hiăng mơhno ki tơbrê ăm hlo mâ ngăn troăng pêi dêi Đảng ‘na mơnhông tơmeăm khoăng pro tơdrêng môi hdroh, pro lĕm tiô túa nếo, prôk troh mâu kơpong. Tiê̆n sih Nguyễn Phương Bắc - Ngế xiâm Pơkuâ ngăn Tíu xiâm tăng ‘nâi plĕng ƀă mơnhông cheăng kâ - pơlê pơla kong pơlê Bắc Ninh tối nhên:

“ ‘No liăn mơjiâng tơmeăm khoăng tơnêi têa pơla kố ăm rế iâ ‘na kơxô̆ ki pro, malối tơkŭm pro a mâu tơdroăng tơkêa bro ki kân troh mâu kơpong, po rơdâ tíu pro rế mơnhông. Bắc Ninh - Bắc Giang klêi kơ’nâi péa kong pơlê kô tơ’mot tơdjuôm mê ngăn a môi tơdroăng cho tơkŭm tơdjêp pơla mâu kơpong kong ngo peăng kơnhŏng ƀă mâu kơpong tơbăng kroăng Hồng’’.  

Mot tung hơnăm nếo, tơdroăng chêh Tơbleăng kal kí pơtroh ăm hneăng hôp má 14 pơtối mơhno: ki tơƀrê tơmeăm khoăng mơjiâng pro pơtối cho môi tung mâu tơdroăng ki xiâm dêi vâ mơnhông tơnêi têa. Tuăn tơmiât pơkâ châ mơdêk, xo tơdroăng mơnhông tung kơpong pro xiâm, tơdjêp pơla mâu kơpong, kơvâ cheăng. Pơkâ ôh ti xê to pro tơ’nôm hên tơmeăm khoăng vâ ai mâu kơvâ tơrŭm cheăng tơmeăm khoăng nếo nôkố, rơkê, lĕm kong prâi ƀă krá tơniăn ton, ing mê mơnhông ivá tơbriêt cheăng dêi tơnêi têa, mơnhông ki rơdêi  Việt Nam  tung mâu tơdroăng pêi pro vâ pơxúa tung kơpong ƀă lâp plâi tơnêi.

Mâu ngế rơkê cheăng kâ, yăo sư, tiê̆n sih Hoàng Văn Cường - ngế cheăng tung Vi ƀan ngăn liăn ngân dêi Quô̆k hô̆i tối, tuăn tơmiât ki nếo tung tơ’mot ‘no liăn mơjiâng tơmeăm khoăng hiăng châ mơhno tơdrêng hlối tung mâu tơdroăng tơkêa bro ki xiâm châ pơxiâm pro hên tung hơnăm kố.

“Hdrối nah pin bú tơ’mot hên cho tơdroăng ‘na pro troăng prôk, la troh nôkố pin bú hlo ki pơxúa dêi gá kô pơtối pêi pro tung mâu kơ vâ cheăng. Xua mê, pin thế po rơdâ troăng hơlâ tơrŭm tung tŭm tơdroăng ing mâu kơvâ mơjiâng tơmeăm khoăng ‘na hngêi pơkeăng hngêi trung, mâu tíu mơhno túa lĕm tro, tơ’noăng ivá vâ mơnhông tơƀrê”.

 Hvái ngăn hneăng hôp 13, kô hlo ki tơƀrê tơmeăm khoăng hiăng châ pro krá kak ăm chal nếo mơnhông tơƀrê. Rêm to troăng kân tơdrăng châ pơtối xŏn, rêm tơraih tơƀai, kơno tuk châ po rơdâ, rêm kơphô̆ rơkê plĕng châ mơjiâng... hiăng ƀă dế pêi pro tiô púi vâ ‘na môi Việt Nam mơnhông rĕng, krá.  Kố cho hvêa prôk ki kân, pro xiâm vâ tơnêi têa pin khên tơnôu mơnhông tơƀrê nếo, xông rơdêi, pro ăm tơnêi têa kro mơdrŏng hơniâp ro tung mâu hơnăm la ngiâ