Tơrŭm tơdjêp tung tơdroăng tŏng gum, veăng tŏng ƀă hnoăng pơkuâ ngăn dêi tơnêi têa, ing mê, hiăng tơkâ luâ ki xahpá, hlo châ tơƀrê tung pêi cheăng kâ, prôk tiô troăng ki thăm tơrŭm  ƀă loi tơngah tung pơlê pơla. Ƀai chêh mơnhên dêi Dương Đình Tuấn ai chêh tối tơdroăng kố a cheăm Ea Na, kong pơlê Dak Lak, tíu ki ai lối 70 rơpŏng  dế pơtối tơrŭm cheăng pêi châ tơƀrê tung tơdjêp cheăng kâ ‘na kơphế-tơmeăm ki kal má môi dêi pơlê pơla, cheăm bêng.

Tung hnôu ki ‘măn hên to kơxâk kơphế, pôa Y Jai H’đơk, môi tung mâu rơpŏng kuăn pơlê ƀuôn Kla, cheăm Ea Na, kong pơlê Dak Lak veăng tung tơdroăng tơrŭm ki kơnía kơphế, ăm ‘nâi, kố cho rơnó krí kơphế ki má 2 sap ing vâi krâ kuăn pơlê tơrŭm ƀă Kŏng ti tơlo liăn Ê Đê cà phê, xua tơdroăng rak vế ƀă tŏng gum dêi tơnêi têa. Veăng tơrŭm tung kố, kuăn pơlê châ hriâm nhên kih thuât, châ hbru ăm phon, pơkeăng xôh kơdê pơreăng ƀă châ khu mơdró kâ xiâm roê xo tâi ƀă yă kơnâ tâ kơchô roê. Tơdroăng ki pro pôa Y Jai ro má môi cho hơnăm kố tê châ yă kơnâ tâ tâng vâ pơchông ƀă hơnăm nah:

“Kơphế hơnăm kố krí xo châ lối 2/3 tâng vâ pơchông ƀă hơnăm nah. Châ tơrŭm vâ pêt kơphế kố mê ƀă vâi krâ kuăn pơlê gá tơniăn tâ. Tâng tơnêi têa pro tơ’lêi hlâu tâ nếo mê gá kô krá tơniăn tâ ăm kuăn pơlê ki pêt kơphế”.

Tơdroăng pơkâ tơnêi têa kơdroh kơtiê krá ton hneăng hơnăm 2021 – 2025, môi troăng hơlâ tŏng gum kân ki Kuô̆k hô̆i pơkâ, châ pêi pro pơhlêh nhên khât a Dak Lak. Bu krê to ƀă tơdroăng tơkêa 3, môi tung 9 tơdroăng tơkêa dêi tơdroăng kố, 5 hơnăm hdrối hiăng ‘no liăn lối 223 rơtal, gum vâ chê 6.700 túa pơkâ pêt, pơhlêh tơdroăng cheăng kâ. Tung mê, mâu túa tơrŭm cheăng pêt tiô túa ki kơnía, pro pơxúa pơhlêh hên khât. Ôh ti xê gum kuăn pơlê mơdêk ki hlê plĕng tung pêt ƀă ki kơnía rế tâk, túa pơkâ kố ối gum khu mơdró kâ ai kơpong pêt châ vâi loi, pêt pơkí, uâ pơliê ƀă mơjiâng inâi.

Krê ƀă Y Pôt Niê, Kăn pơkuâ Kŏng ti Tơlo liăn Ê Đê cà phê, tơdroăng kơnía kơphế ki Tơnêi têa tơbleăng pêi a pơlê, ối pro tơ’lêi hlâu ‘na mâu tơdroăng kơnía ‘na tuăn mơno:

“Sap ing nah troh nôkố tá hâi ai hdroâng Rơđế ki lâi pêi tơdroăng tơrŭm ôh. Mê apoăng vâi krâ kuăn pơlê xuân ối xâu, nhôm kơ Pôt. Laga, klêi kơ’nâi tơrŭm ƀă Tơnêi têa, châ tơnêi têa gum ăm môi iâ ƀă á gum môi iâ, mê vâi krâ hiăng tơrŭm ƀă loi hên tâ. Á hlo túa ki kơnía tơrŭm mê akố ôh ti xê to cheăng kâ tơmeăm yă tê mê akố cho ki kơnía ‘na tuăn mơno dêi kuăn mơngế nếo”.

Dak Lak klêi kơ’nâi ‘mot tơkŭm hiăng po rơdâ, chiâng kơpong kong ngo kân rơdâ tơkoh ƀă kăng kong peăng mâ hâi Lâ lo a têa kơxĭ peăng mâ hâi Lo. Kơpong tơnêi dêi lối 50 hdroâng kuăn ngo rơtế rêh ối, xuân cho kơpong pêi chiâk, pêt kơphế, sầu riêng, tiu, kơxu lâp tơnêi têa; báu klâng akố bu ối kơ’nâi Tơbăng kroăng Hồng ƀă Tơbăng kroăng Cửu Long. Xua mê, Pơkâ ki Kuô̆k hô̆i mơ’no Tơdroăng pơkâ tơnêi têa mơnhông cheăng kâ rêh ối pơlê pơla kơpong hdroâng kuăn ngo ƀă kong ngo mơni kô ối mơnhông tơƀrê tâ, tơngah po troăng ăm mâu tơdroăng ki kơnía sap ing kong troh têa kơxĭ.

Pôa Nguyễn Xuân An, ngế xiâm ngăn túa lĕm tro pơlê pơla cheăm Ea Na ăm ‘nâi, cheăm ai tŭm mâu tơdroăng ki Dak Lak, sap ing báu klâng, hdrê pêt ton hơnăm troh ká xi xŏng ƀă dế mơjiâng tơ’nôm mâu túa tơrŭm ki kơnía, vâ mơdêk ki rơkê tung pêt tê mơdró a mâu pơlê cheăm:

“Pakĭng tơrŭm kơphế mê hơnăm kố cheăm hiăng po tơ’nôm túa tơrŭm pêt báu, vâ tơtro ƀă mâu pơlê ki pêt tá báu ƀă kơphế. Ƀă kơxô̆ liăn Tơnêi têa kô gum ăm vâi krâ kuăn pơlê tá kih thuât, phon rơvât ƀă pêt athế tiô pơkâ. Mâu khu mơdró kâ tâng ai ivá veăng kô chêh inâi. Tung tơdroăng kố, kuăn pơlê pêi chiâk thế pêt tiô tro túa pơkâ mê châ khu mơdró kâ roê xo tâi tâng tơmeăm ƀă yă kơnâ tâ kơchơ mơdró roê”.

Tơnêi têa gum liăn, tơnêi têa po lâm hnê ăm kih thuât, tơnêi têa tơrŭm ƀă kuăn pơlê ƀă khu mơdró kâ, mê cho tơƀrê dêi mâu túa pơkâ tơrŭm ki kơnía, môi iâ xo la ai pơxúa tung pêi pro troăng hơlâ tŏng gum dêi Kuô̆k hô̆i ‘na mơnhông cheăng kâ rêh ối pơlê pơla kơpong hdroâng kuăn ngo ƀă kong ngo. Troăng hơlâ châ pơkâ ai khế hơnăm, la tơrŭm dế chiâng tơdroăng pêi ki kal krá tơniăn ƀă po troăng ăm mâu kuăn pơlê pêi chiâk a Tây Nguyên ki mơnhông krá tơniăn ton, phâi hơtôu.