Hơnăm 2022, ngoh Nguyễn Thanh Đức a cheăm Sông Lũy, kong pơlê Lâm Đồng, pơxiâm pêi cheăng tiô túa păn kơdjiăn tơkŭm ƀă  păn păn paraut vâ tê mơdró. Ngoh tối: túa ki kố xúa ki pơxúa dêi tơnêi dêi rơpŏng hngêi, pơxúa tơdroăng kal vâ dêi khu mơdró ƀă veăng pơ’lêh pêt loăng plâi, păn mơnăn pro pơxúa, pêi cheăng tơƀrê....

Pơxiâm pêi cheăng ƀă túa păn kơdjiăn, rôh apoăng ngoh Đức hâi hlê păn kuăn kuâ ki nếo kố mê xuân trâm hên tơdroăng xơpá. Hlo hên ngế vâ rôe kơdjiăn, la ôh tá ai kơdjiăn vâ tê mê ngoh hiăng khên ‘no liăn tơ’nôm rôe ‘na tơmeăm khoăng pro kơdroăng, hriâm kih thuâ̆t, tăng ‘nâi plĕng vâ păn ƀă hlối pro hdrê, ai kơdjiăn tê ăm kơchơ mơdró hên tâ.

Ngoh Đức ăm ‘nâi, kơxô̆ liăn apoăng ‘no rêm kơdroăng păn kơdjiăn (2m2/kơdroăng) dâng 300.000 liăn (pro mơnât meăm, lêm ƀaih vâ pro kơdroăng ƀă tíu kơdjiăn kơtâ”). Môi kơdroăng păn kơdjiăn kơ’nâi 35 hâi păn hlối rak ngăn hiăng châ tê. Mơdrăn chĕm ăm kơdjiăn kâ môi tiah mơdrăn chĕm ăm paraut há, kô chiâng ăm kơdjiăn kâ hlối tơ’nôm mâu túa kơchâi: hông hối, hlá pôm ló, rơmôe hlá pôm loăng, nhâ kơbâng... rêm hâi ăm kơdjiăn kâ 2 xôh (kơxo ƀă kơxê).

Kơdjiăn pin păn krúa, iâ tro pơreăng, ‘no hrê liăn bú iâ. Vâ kơdjiăn rĕng xông kân, kơdroăng păn kơdjiăn thế xĭng lĕm, bâ phuâng, pôi tá kơchoh ƀă tơdroăng păn xo hlá priât răng pro lơ tơdrong tâ kơtâ í... Ngoh Nguyễn Thanh Đức hơ’muăn:

“Kơ’nâi ai pơreăng COVID-19 a vêh hlối Sài Gòn nếo, vâ ai hlâu kơdroăng vâ păn kơdjiăn a hngêi păn xap ing hdrối nah, á ‘no liăn pro rơdâ tơ’nôm kơdroăng vâ păn paraut, xo êak paraut vâ choi a ‘noăng kơchâi rơpê, klêi mê kêi kơchâi rơpê ăm kơdjiăn ƀă paraut kâ”.

Drêng túa păn kơdjiăn châ pơxúa, ngoh Đức hiăng ‘no liăn tơ’nôm pro kơdroăng păn paraut. Ngoh Đức tối, păn paraut gá vâ ối a kơdroăng păn krúa, tíu păn thế bâ phuâng, ôh tá kơchoh vâ pôi tá ai pơreăng. ‘Na mơdrăn chĕm ăm paraut kâ thế ăm kâ rêm hâi ƀă kâ tro chôu, tâng ôh kô tơdjâk troh rôh ki paraut vâ ai kơtâ. Sap ing gá xêi ta troh ai kơtâ bú dâng 50 hâi ƀă hâi khế ai kơtâ dâng 7-8 khế  hiăng chiâng pơ’lêh păn khu ki nếo.

Pơhlêh chĕm kâ tâk ki pro ƀă kơmăi, ngoh xúa kơdjiăn ƀă tơkŭm pêt kơchâi vâ ai mơdrăn chĕm ăm paraut kâ. Chêm Paraut  dêi ngoh tê a kơchơ yă 12.000 liăn/to kơnâ tâ paraut ki păn ƀă kơmăi yă 8.000 liăn/to. Ngoh Nguyễn Thanh Đức tối:

“Vâ păn paraut ki vâ tê ăm châ liăn hên, mê pin păn kơ’nêi, tơdjuôm ăm kâ mâu mơdrăn ki lĕm drêh mê: ăm kâ jơpê, pôm, plâi ƀă hên ki ê... vâ paraut rĕng kân ai hơ’nêh hên; klêi mê tơ’nôm ăm kâ mâu kuăn kiâ ki a hngêi hiăng ai hlâu cho kơdjiăn ki păn, ăm paraut kâ tơ’nôm vâ ai hơ’nêh. Mê hơ’nêh paraut á kô phá tâ ƀă paraut ki păn tung hlâm tiô túa păn ƀă kơmăi kơmok ki hmâ ing nah”.

Túa păn dêi ngoh Nguyễn Thanh Đức hiăng pro pơxúa pê lo liăn tơniăn, ƀă dế chôa lâng châ po rơdâ a cheăm Sông Lũy, kong pơlê Lâm Đồng. Ngoh Nguyễn Mạnh Tường Huy, Kăn hnê ngăn Đoân Droh rơtăm cheăm Sông Lũy, ăm ‘nâi, pakĭng mơhnhôk mâu hơnăm ối nếo mơnhông, po rơdâ túa păn paraut, tung la ngiâ, cheăm kô pơtối hnê túa păn ki nếo, ai pơxúa troh mâu hơnăm ối nếo ƀă kuăn pơlê ki pêi chiâk.

“Túa păn kố hiăng pơxiâm păn châ 2 hơnăm, ngoh Đức xo hdrê ing cheăm ki ê djâ păn ƀă kơ’nâi mê păn ăm ai kuăn, rak ngăn păn tơdjuôm ƀă pêt kơchâi vâ hlối tê. Tâi tâng cho mơdró online. Kố cho túa păn ki nếo ƀă tơdroăng ki vâ hlê túa păn ki lĕm tro xuân môi tiah rak ngăn thế krâu khât. Kố cho túa păn apoăng, tung la ngiâ kô mơhnhôk hên ngế po rơdâ túa păn tiah kô kum ăm mâu vâi pú đoân viên, droh rơtăm mâu hơnăm ối nếo ki ai tuăn tơmiât vâ rơtế ƀă dêi rơpó pêi cheăng hlối mơnhông pro kro mơdrŏng tơxâng ƀă ivá tơná”.

Păn kơdjiăn tơkŭm ƀă păn paraut hlâu păn, hlối ôh tá kal ‘no hên liăn, tơtro ăm mâu hơnăm ối nếo kơpong tung thôn. Ngoh Nguyễn Thanh Đức ối a cheăm Sông Lũy, kong pơlê Lâm Đồng đi đo vâ hnê kih thuât xuân môi tiah tê ăm hdrê, ăm ngế ki lâi vâ pơxiâm pêi cheăng păn kuăn kiâ ki “tơviah” kố.