Mâu hâi ki kố, a hên ƀăng klâng a cheăm Tuy An Đông, cheăm Hòa Thịnh, bêng Phú Yên, mâu tíu hdró dêi kong mê têa kân lân lu xuân u ối: tơnêi trâp tâp kơđu, xok nhâ hiu kreăng a mâu hno têa, hên mâu hno têa tro tơhnâp, tơ’nhiê. Ki tôu tuăn tâ cho tíu ki mơ’no têa tá hâi khuih tah mâu tơnêi trâp tung pơla rơnó mơdâ pêt báu hiăng hrá tâ ƀă hâi khế pêi.

Jâ Trần Thị Rạn, kuăn pơlê bêng Phú Yên ăm ‘nâi, tiô hâi khế rơnó mơdâ, tơdroăng ki mơdâ hdrê hiăng hrá tâ mâu hơnăm hdrối, la xua têa kân lân lu hiăng mơhiu, pro tơ’nhiê tâi tâng mâu kế tơmeăm liăn ngân ‘măn kơdĭng dêi kuăn pơlê, mê rêm ngế ôh tá ‘nâi pro tiah lâi pơxiâm pêi ing mơdâ pêt nếo ƀă túa ki lâi.

“Hơnăm kố, rôh kố pêi xuân ôh tá ai hdrê mơdâ, têa lân tâi, báu xuân tro têa lân tâi, phái têa ối lân, ki klâi xuân lân tâi. Nôkố bu kơnôm to Tơnêi têa gum ăm hdrê báu ăm á vâ mơdâ”.

Ôh ti xê to kal hdrê báu, hên tíu a ƀăng klâng pêt báu Tuy Hòa, ƀăng klâng ối trâm tơdroăng ki ôh tá ai têa klêi kơ’nâi kong mêi têa kân lân lu. Pôa Nguyễn Văn Khoa, thôn 4, cheăm Tuy An Đông ăm ‘nâi, rơchoâ Tam Giang – cho tíu ki mơ’no têa xiâm ăm kơpong ki tro tơhnah, pro tơdroăng mơdâ pêt báu chiâng ôh tá mơdâ.

“Tơdroăng ki mơdâ pêt báu nôkố cho rơchoâ Tam Giang tro tơ’nhiê, tối tơdjuôm vâi krâ kuăn pơlê ôh tá chiâng vâ pêi klâng xua ôh ti ai têa. Lâp cheăm ai troh vâ chê 1 rơpâu ha klâng ôh tá ai têa; mâu hno, long rơchoâ khăng khoăng, ôh ti ai têa. Kuăn pơlê rơhêng vâ rĕng ‘mêng pro mâu long rơchoâ vâ châ mơdâ pêt báu. Tâng rơchoâ ôh tá pro mê kô ôh tá châ pêi klâng”.

Rôh kong mê khía mơhot rôh má 13 plong mot hlối ƀă kong mê têa kân lân lu a mơ’nui khế 11 kố nah hiăng tơ’nhiê hên tơmeăm khoăng môi tiah hno, long têa ki xiâm dêi kơpong peăng mâ hâi Lo kong pơlê Dak Lak. Tiô pôa Nguyễn Văn Chiến, Phŏ pơkuâ Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó môi tung khu Thủy Nông Đồng Cam, tâi tâng mâu long rơchoâ Đồng Cam ƀă rơchoâ Tam Giang pơrá tro tơdjâk tơdrêng troh dâng 19 rơpâu ha báu dêi kơpong peăng mâ hâi Lo kong pơlê. Hlo tơdroăng mê, Kŏng ti hiăng pơtroh hên mâu ngế cheăng, tơrŭm ƀă tíu pêi cheăng rĕng ‘mêng rơnêu mâu hno rơchoâ long têa ki tơ’nhiê a tâi tâng tíu.

“Troh nôkố, tâi tâng mâu kế tơmeăm ki tro tơ’nhiê hiăng tơbleăng pro, ‘mêng rơnêu. Kŏng ti xuân môi tiah Khu pơkuâ ngăn pro ‘mêng peăng mâ hâi Lo dêi kong pơlê hiăng pơtroh mâu ngế pêi cheăng pro, mâu tíu pêi cheăng khu ki xo pro tơbleăng pro mâu khu pơkuâ rêm râ ƀă khu ki ối tung kŏng ti pơkuâ ngăn, rĕng pro klêi, vâ mơ’no têa tôh tơmeăm tung cheăng kâ hdrối hâi lơ 31 khế 12”.

Kăn pơkuâ mâu cheăm bêng a Dak Lak xuân dế mơ-eăm “ƀă hâi khế rơnó pêi”. Tung pơla mâu cheăm dế rơtế ƀă kuăn pơlê riân ngăn mâu kế tơmeăm ki tro tơ’nhiê, tơkŭm gô̆m văng mơgrúa lĕm mâu kơpong ki ai tơnêi rơlêa, tâp kơđu mê mâu tíu pêi cheăng pêi ‘na kih thuât ối tung Khu ngăn chiâk deăng – Hyôh kong prâi dế tơkŭm ‘mêng pro mâu hno rơchoâ long têa ki tơ’nhiê. ‘Na báu hdrê, jâ Đặng Thị Thủy, Phŏ pơkuâ Khu ngăn Chiâk deăng ƀă Hyôh kong prâi kong pơlê Dak Lak ăm ‘nâi:

“Mâu hdrê báu vâ mơdâ rơnó Xeăng Tôu ăm kuăn pơlê nôkố châ rak tơniăn tŭm báu hdrê ki ‘măn kơdĭng dêi tơnêi têa, sap ing mâu troăng hơlâ tŏng gum dêi Tơnêi têa ƀă tơdroăng ki tơlo gum dêi mâu khu mơdró kâ, khu ai hiâm mơno hơ-ui. Xua mê, kuăn pơlê hmiân tuăn pêi pôi tá tôu tuăn ‘na hdrê báu vâ mơdâ pêt”.

Hlo tiah kố, klêi kơ’nâi khía mơhot têa kân, xơpá kân má môi dêi rơnó mơdâ pêt báu Tuy Hòa, kong pơlê Dak Lak ôh ti xê ối to a tơdroăng ki tro lŭp dêi ƀăng klâng, mê cho tơdroăng ki tơkôm krá tơniăn tung tơdroăng ‘mâi mơnhông ‘mêng pro hno long rơchoâ ƀă tŏng gum hdrê báu. Tơdroăng ki kuăn pơlê tơkôm rôh kố cho ai têa a hno, hdrê báu teăm châ tŏng gum vâ rĕng mơdâ, vâ klâng mơdâ pêt báu Tuy Hòa, kong pơlê Dak Lak vêh ngiât klêi kơ’nâi mâu hâi kong trâm kong mê khía mơhot têa kân lân lu.