Kơpeăng kŏng pơtối pêi rak ngăn ivá mo lĕm pơlê Gia Lai
Thứ tư, 05:00, 07/01/2026 Tơplôu: Gương/Công Bắc/VOV Tây Nguyên Tơplôu: Gương/Công Bắc/VOV Tây Nguyên
VOV.Xơ Đăng - Mâu tơdroăng cheăng khăm pơlât, rak ngăn ivá châ chăn kuăn pơlê a mâu pơlê cheăm kơpong hơngế hơngo, kơpong hdrông kuăn ngo ki iâ mơngế dêi kong pơlê Gai Lai hiăng ƀă dế châ pơtối mơdêk hnoăng cheăng ki xiâm dêi “hnoăng cheăng” tung rak ngăn, rak vế ivá châ chăn dêi kuăn pơlê. Rêm hngêi pơkeăng cheăm, rêm ngế ki pêi cheăng a thôn pơlê cho “khu ki veăng mơdêk ivá cheăng” dêi kơvâ khăm pơlât, gum ăm tơdroăng rak ngăn ivá châ chăn dêi kuăn pơlê châ tơniăn hên tâ, gum kuăn pơlê châ đi đo khăm pơlât hlâu tâ, kơdroh ăm mâu hngêi pơkeăng a kơpêng hâ ho.

Pôa Y Du kuăn ngo Bơhnéa, cho ngế pêi cheăng pơlât ngăn mơngế châi tamo pơlê Đê Kốp - Đuol,  cheăm ‘Mang Yang, kong pơlê Gia Lai. Rêm măng tĭng, pôa lăm pôu mâu rơpŏng tung pơlê vâ hnê ăm vâi krâ nhŏng o hbrâ mơdât pơreăng, rêh kâ ối lĕm, kơhnâ mơgrúa lĕm hyôh kong prâi, khăm ngăn ivá mơngế hiăng krâ, vâi kơdrâi dế mơ-êa kuăn ngá ƀă tơmâng khât hâi pơkâ pâk mơdât pơreăng ăm vâi hdrêng.

Tiô pôa Y Du, ki tơƀrê tơdroăng cheăng ‘na khăm pơlât dêi thôn pơlê ăm hlo nhên. Hdrối nah, kuăn pơlê tâng tamo vâi lăm rôe xêh pơkeăng ôu, drêng hiăng tamo râ vâi nếo lăm pôu khăm pơlât a hngêi pơkeăng. Nôkố hiăng tơ-ê, kuăn pơlê hiăng ‘nâi tăng hngêi pơkeăng drêng tâ dêi ivá ôh tá mo, ‘nâi lăm pâk pơkeăng mơdât pơreăng tiô rơnó ăm vâi hdrêng, vâi kơdrâi dế mơ-êa hiăng ‘nâi khăm ngăn kuăn ngá tiô rơnó a hngêi pơkeăng vâ ‘nâi kuăn ngá tung klêa ti lâi.

 “Hngêi pơkeăng cheăm nôkố hiăng châ mơjiâng pro lĕm tơniăn tâ hdrối nah hên. Vâi krâ nhŏng o a pơlê nôkố hiăng hlê tơdroăng ki lâi lĕm tâ, rêm rôh châi tamo, a hiăng  troh lăm khăm klêi mê tối tơdroăng khăm a hngêi pơkeăng klêi mê drêng châi tamo kuăn pơlê xuân troh lăm khăm, pơlât châ tơƀrê tâ”.

Mâu tơdroăng cheăng pêi dêi ngế ngăn pơkeăng pơlê thôn pơlê môi tiah pôa Y Du cho kông tơdjêp ngế ki mơhno hnê tối ‘na tơdroăng thế kuăn pơlê lăm khăm pơlât, cho ngế ki hnê tối ‘na rak ngăn ivá,  tơpui hnê ƀă nâl kuăn ngo tơná mê kuăn pơlê rĕng hlê tâ”.

A Hngêi pơkeăng pơlât kơxô̆ 3 cheăm Gào, jâ Định Thị Cất, Phŏ pơkuâ hngêi pơkeăng cheăm ăm ‘nâi mâu hơnăm achê kố, tơdroăng cheăng khăm pơlât tung cheăm hiăng hlo tơƀrê tâ hdrối. Tơdroăng hnê kuăn pơlê rak vế ivá châ hnê tối đi đo, tơkŭm ƀă mâu rôh hôp thôn, tơdroăng cheăng tung pơlê, ing mê, kuăn pơlê rế hlê tâ. Cho cheăm ki ai lối 65% kơxô̆ pơ’leăng mâ kuăn pơlê cho kuăn ngo, kơxô̆ kuăn pơlê veăng rôe ƀaoh hiêm khăm pơlât tâk tơrêm hơnăm ƀă nôkố hiăng vâ chê 90%.

Kố cho môi tơdroăng ăm hlo hâk mơnê khât,  xua ai ƀaoh hiêm, kuăn pơlê kô hmiân tuăn tâ drêng lăm khăm pơlât, châ kơdroh liăn  nâp pơlât a hngêi pơkeăng teăng tơdroăng ki pơlât dêi a hngêi. Tiô jâ Cất, hngêi pơkeăng cheăm hiăng veăng kum kơdroh hên mâu ngế ki lăm pơlât a hngêi pơkeăng râ kơpêng ki ôh tá ‘nhó râ, kum kơdroh kơxô̆ liăn ki ‘no prôk lăm pơlât, hâi chôu prôk pơlât ăm kuăn pơlê ki ối a kơpong hơngế hơngo kơtiê xơpá.

“Rak ngăn ivá rôh apoăng ăm kuăn pơlê mê ki tơbrê má môi cho pâk pơkeăng po rơdâ mơdât pơreăng, nôkố kuăn pơlê hiăng hlê mê tơdroăng pâk mơdât pơreăng po rơdâ rế hên ngế pâk Tơdroăng hbrâ mơdât pơreăng, hnê tối ăm kuăn pơlê ‘na ai kuăn preăng kuăn iâ pê pro tro. Má pái nếo, cho tơdroăng hbrâ mơdât pơreăng, kăn ƀô̆ lăm troh a pơlê cheăm hnê ăm kuăn pơlê, kuăn pơlê vâ môi tuăn, vâi hiăng hlê ‘’.

Pôa Nguyễn Đăng Quang, Kăn hnê ngăn Vi ƀan kuăn pơlê cheăm Gào, kong pơlê Gia Lai ăm ‘nâi, klêi pêi pro rế lĕm mâu kăn kong pơlê 2 râ, tah lôi râ tơring, tơ’mot tơdjuôm cheăm, cheăm chiâng rơdâ, kơxô̆ kuăn pơlê krâm luâ tâ 3-4 hdrôh. Tơdroăng mơdêk ‘no liăn pêi cheăng, mơdêk hnê ăm rế hlê tơdroăng cheăng, hnê ăm kăn ƀô̆ ƀok thái pơkeăng mâu ngế cheăng ngăn pơkeăng pơlât a thôn pơlê thăm rế kal tâ vâ tơniăn ivá rak ngăn apoăng ăm kuăn pơlê tung tơdroăng rêh ối nôkố.

Malối, kal thế ai luât pơkâ tŏng gum liăn khế tơ’nôm ăm mâu ngế pêi cheăng ngăn pơkeăng a thôn pơlê - mâu ngế pêi cheăng khăm pơlât ivá kuăn pơlê a mâu pơlê. Pôa Nguyễn Đăng Quang tối:

 “Púi Đảng, Tơnêi têa tơmâng khât tơdroăng khăm pơlât a cheăm, thôn pơlê, malối cho tơ’nôm liăn khế ăm mâu ngế cheăng ngăn pơkeăng pơlât vâ vâi hmiân tuăn pêi cheăng. Vâ tơniăn tơdroăng cheăng, ai tiô púi vâ rak ngăn khăm pơlât apoăng. Xua mê, hnoăng cheăng dêi mâu kăn cheăm kân păng ‘nâng, prôk lăm hơngế tâ há”,

Tơkéa vâ tối, tơdroăng cheăng khăm pơlât a cheăm, ‘na khăm pơlât tung kuăn pơlê  Gia Lai hiăng ƀă dế pơtối rak hnoăng cheăng ki kal tung rak ngăn ivá apoăng, hbrâ mơdât pơreăng, hnê tối ăm kuăn pơlê hlê plĕng, kơdroh hngăm hngo ‘na châi tamo, kơdroh pơlât hên ngế ăm hngêi pơkeăng râ kơpêng hlối djâ tơdroăng khăm pơlât achê ƀă kuăn pơlê.

Tung pơla túa pêi cheăng mâu kăn cheăm kong pơlê hiăng pơ’lêh hên, cheăm hlối kân rơdâ, kuăn pơlê krâm há, vâ hngêi pơkeăng cheăm pơtối rak vế pêi tro hnoăng cheăng ki kal, mê Tơnêi têa thế pơtối tơmâng khât, xo hên mơngế pêi cheăng ‘na khăm pơlât ‘no liăn rôe pơkeăng tơmeăm khăm pơlât hlối hnê ăm mâu ki ngăn pơkeăng hriâm tơ’nôm vâ rế rơkê.

 

Tơplôu: Gương/Công Bắc/VOV Tây Nguyên

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC