Môi hâi tơdế khế 5, a kơ-[ăng tơbâ Kơpong ton nah dêi tơnêi têa, tíu ki pơxiâm tối tơbleăng po troăng Trường Sơn – troăng Hồ Chí Minh a pơlê Xoài, pơlê kong krâm Gia Nghĩa, kong pơlê Dak Nông, hlo tiah mơngế lêng dế ‘măn reăng [ă chôu nhăng tơbâ mâu vâi pú ki pâ nhuo#m hiăng prôk lêk akố tung mâu khế ki po troăng.

Ngế mố đo#i hơnăm hiăng krâ mê cho pôa Lê Trúc Phương, cho kăn [o# đoân C200 tíu cheăng ki châ pơcháu bro tơdjêp troăng la ngiâ Peăng Kơnho\ng – Peăng Hdroh. Chôu pâ mâu hâi kơtăn kố 60 hơnăm, drêng pôa [ă mâu vâi pú ối tung tíu cheăng B90 trâm dêi rơpó a tíu kố, péa pâ troăng têa mâ lo.

Tâ tá hneăng hôp

Pôa tối, tơdroăng ki chiâ, kui, po troăng Trường Sơn a kơpong Tây Nguyên drêng mê nah cho môi tơdroăng cheăng la ngiâ ki kal kố la pá ó khât. Drêng châ Tơnêi têa pơcháu hnoăng cheăng, tơná pôa [ă tíu cheăng tôu tuăn khât, la [ă\ ivá mơ-eăm xua kum peăng hdroh nho\ng o, xua tơdroăng ki rơhêng vâ môi tuăn tơnêi têa, tơkâ luâ mâu hâi ‘’kâ a ngo, koi tung kong’’ troh drêng tíu cheăng sap ing 2 troăng peăng Kơnho\ng – peăng Hdroh trâm dêi rơpó po troăng la ngiâ cho môi tơdroăng ki ôh tá la lâi kâi piu.

‘’Drêng châ hlo [ă trâm tơpui tơno dêi rơpó, á [ă mâu vâi pú á tá ‘nâi inâi, bu ‘nâi ngế pú ki mê cho a B90, á cheăng a C200 mê troh dêi rơpó, ai ngế pú ki ‘nâ ối krôu. Plâ măng têk on achê kroăng hơ’muăn tối tâi tơdroăng ki kố troh tơdroăng ki tá, peăng kơnho\ng kơ-êng ‘na tơdroăng peăng hdroh, peăng hdroh kơ-êng tơdroăng peăng Kơnho\ng, péa pâ tơpui tơno [ă dêi rơpó plâ măng.

Ki xiâm cho hnoăng cheăng râ kơpêng pơcháu hiăng pêi klêi vâ sap ing mê tơpui tơno, riân ngăn, pơtối tơku\m po troăng mơjiâng mâu troăng kơnâng tơdrăng vâ tơdah xo mâu lêng sap ing peăng kơnho\ng mot ngi hdroh’’.

Mâu mố đo#i hơnăm hiăng krâ, droh rơtăm pleăng dêi hnoăng cheăng tung rôh po troăng Trường Sơn

Tăng troh [ă vâi pú 60 hơnăm hdrối nah, pôa Lê Trúc Phương djâ troăng ngin rơtế lăm troh pôu pôa Lương Văn Ca, xuân cho mố đo#i hneăng hdrối ối tung đoân B90, dế rêh ối a pơlê kong krâm Gia Nghĩa. Nôkố, ivá dêi pôa Lương Văn Ca ‘mrâm pháu tro a ko hiăng pro pôa drêng pâ, drêng ôh, hên măng drêng châi ôh tá châ koi la drêng trâm mâu vâi pú ton nah tơdroăng tơbâ ‘na hâi po troăng ton nah pro pôa ôh tá kâi piu.

Pôa Ca kể: Hdrối thế tối tơbleăng [ă đoân C200, đoân B90 tung tơdroăng a tíu ki nếo, tơviah, tíu kăch măng tá hâi ai, kong prâi Tây Nguyên drêng mê nah mot tung rơnó mêi, têa kroăng tâk đik [ă hiu têi. Tơdroăng ki pơkâ troăng vâ tơkâ luâ kong xơpá khât xua ôh tá ai tơmeăm to\ng kum, pêi [ă tơdroăng ki rơkê ple\ng dêi tơná tê.

Mâu khu pêi hnoăng cheăng athế tơru\m [ă mâu pơlê, cheăm rêm ngế kuăn pơlê, athế tí tăng xêh kế kâ tung pơla pêi cheăng. Châ [lêi trâng cho kơnôm ing vâi krâ nho\ng o tung pơlê hiăng kum ăm kế kâ, tíu ối, djâ troăng mê troăng kơnâng tung la ngiâ nếo po tro troăng, tơniăn [ă ‘nâng ‘nâi hâi khế.

‘’Tâi tâng mâu tơdroăng ki xơpá vâ châ tơniăn krê xua tiô rơkong Pôa Hồ hnê, ôh tá xâu tơdroăng ki hlâ rong, xơpá, tơ’nôm [ă tơdroăng ki veăng kum dêi vâi krâ nho\ng o hdroâng kuăn ngo, vâi djâ troăng, to\ng kum ‘na tơmeăm kâ, tuăn hiâm. Tâng ôh tá ai hdroâng kuăn ngo ti lâi á kâi rêh, ‘nâi djâ troăng, mot tung kong, tâk ngo vâ prôk’’.

Xuân môi tiah mâu vâi pú ki ê dêi tơná, pôa Nguyễn Văn Khanh, xuân cho kăn [o# ki to\ng kum kong pơlê Quảng Đức ton nah nôkố cho kong pơlê Dak Nông tối: Drêng mê nah, rế athế mơjiâng khu lêng, rế po troăng, mơhnhôk kuăn pơlê tơru\m pro tiah lâi rak vế krá troăng kơnâng, vâ ing mê ai troăng pơto chơ kế tơmeăm tơplâ kế kâ, ‘mrâm pháu, pơkeăng xúa ăm peăng Hdroh châ tơdrăng.

Pêi pro hnoăng cheăng ki xiâm vâ to\ng kum kế tơmeăm ăm peăng Hdroh nho\ng o, mâu lêng athế tơkâ luâ mâu tơdroăng xơpá, kơklêa, tro xâ tí tăng rup, la kăn [o#, lêng djâ troăng xuân ối kơhnâ prôk tơkâ luâ kong tăng po troăng, mơjiâng tíu cheăng dêi kăch măng, rế hía rế mơjiâng kơnâng pơto chơ ăm tung tơdroăng la ngiâ nếo.

‘’Prôk a troăng gá pá ó khât, plâ hâi tro kuăn oâ hdrong, tri trôu pâk. Khế 9/1960, pôa Trần Văn Thời cho môi ngế kăn [o# hơnăm ối nếo dêi Đoân B90 tơkâ luâ têa kroăng vâ tối tơbleăng peăng pá tá mê tro têa mơhiu hlâ. Ing mê, kuăn ‘ne\ng hlo troăng le\m kố cho tơdroăng ki pá puât dêi pâ, pôa prôk hdrối nah, hnoăng cheăng dêi Đảng, dêi Pôa Hồ, kuăn pơlê pin hiăng mơjiâng mê mơ-eăm rak vế’’.

Tơdroăng ton nah ôh tá kâi piu, tơdroăng ki hlâ rong dêi mâu ngế lêng po troăng Trường Sơn tối tơdjuôm [ă mâu ngế lêng pêi dêi hnoăng cheăng djâ troăng kơnâng tung la ngiâ Peăng Kơnho\ng – Peăng Hdroh hâi ki mê nah hiăng chiâng tơdroăng ton nah. Khế hơnăm hiăng tơkâ luâ, tơdroăng ton nah khên tơnôu, hnoăng cheăng [lêi trâng dêi troăng Trường Sơn – Troăng Hồ Chí Minh, a hâi tối tơbleăng po troăng xuân đi đo cho ivá mơ-eăm, ó rơdêi, tuăn hiâm tơru\m, tuăn ngoâ rơkê, tuăn hiâm khên tơnôu ‘’pâ troăng Trường Sơn to\ng xo tơnêi têa’’.

Hâi kố, troăng Trường Sơn – Troăng Hồ Chí Minh tơdjêp 1 to ngo mâu kong pơlê Tây Nguyên [ă peăng Mâ hâi lo pá Hdroh, hiăng [ă dế pro chiâng ivá rêh ối nếo ăm kơpong tơnêi Tây Nguyên khên tơnôu.

Mâu hâi tơdế khế 5 hơnăm ki mê nah, Hôp tơpui tơno râ tơnêi têa ‘’Troăng Trường Sơn - Hồ Chí Minh pơtih ki mơ-eăm môi tuăn dêi tơnêi têa ‘’hiăng tơku\m po a Dak Nông, pá môi hdroh nếo tối: Troăng kố cho vâ hriâm tuăn mơ-eăm tơnôu krá kâk, mơhno hiâm mơno ki khên tơnôu, ki rơkê dêi tâi tâng kuăn pơlê kum Peăng Hdroh tơnêi têa châ tơleăng le\m lâp tơnêi têa tơru\m môi…

Vâ  pó vâi krâ nho\ng o [ă pú hmâ hlê ple\ng nhên ki pơxúa dêi troăng Trường Sơn kơ’nâi 60 hơnăm tơnêi têa ru\m môi, ngin ai kơ êng Thươ\ng tưo\ng Nguyễn Trọng Nghĩa, kăn pho\ pơkuâ Khu xiâm kal kí lêng Việt Nam. 

Ô Thươ\ng tươ\ng, xua ti lâi tung rôh tơbâ 60 hơnăm troăng Trường Sơn- troăng Hồ Chí Minh, pin rah xo Dak Nông cho tíu ki tơku\m po hneăng Hôp râ Tơnêi têa tơpui ‘na Troăng Trường Sơn - Troăng Hồ Chí Minh?

Thươ\ng tươ\ng Nguyễn Trọng Nghĩa: Tơbâ 60 hơnăm po troăng Trường Sơn, Troăng Hồ Chí Minh, tiô hnê mơhno dêi Khu kăn Tíu xiâm Đảng, mâu khu xiâm kơvâ cheăng ing tơdroăng hnê mơhno dêi Khu kăn cheăng tơdroăng kal kí Tíu xiâm [ă ing tơru\m krá kâk pơla Khu xiâm pơkuâ ngăn lêng ki xiâm cho Khu xiâm Kal kí lêng Việt Nam [ă Khu xiâm kơvâ cheăng [ă kong pơlê, malối cho mâu kong pơlê ki ai troăng kân Hồ Chí Minh tơkâ luâ hiăng tơku\m po pêi hên tơdroăng cheăng vâ pêi pro mâu tơdroăng ki pơxúa mê.

Tung mê, ai po hneăng hôp râ Tơnêi têa, troăng Hồ Chí Minh, cho pơtih vâ tối ki kơdo mơ-eăm púi vâ tơniăn lâp tơnêi têa tơru\m môi dêi tơnêi têa pin. Xua ti lâi tung tâi tâng mâu tơdroăng pêi pro ki pin rah xo Dak Nông pro tíu ki vâ po hneăng hôp xua [ă Dak Nông cho môi tíu ki xiâm, hlối cho tíu ki tơdjêp pơla Tây Nguyên, peăng Kơnho\ng mot a Tây nguyên, [ă peăng Hdroh Tây nguyên [ă peăng Mâ hâi lo ‘na Hdroh tơnêi têa [ă Tơbăng kroăng Cửu Long.

Tung rôh tơplâ nah, Dak Nông xuân cho môi tíu tung tơru\m krá kâk tung mâu rôh tơ plâ [ă kong têa Lếo [ă Kul. Malối klêi pêi pro tiô troăng hơlâ hnê mơhno dêi Đảng [ă dêi Khu kăn Đảng lêng Tíu xiâm hnê tơdrêng mê mâu lêng tá peăng Kơnho\ng po troăng kong cho troăng ku\n Hồ Chí Minh vâ mot a peăng Hdroh tơnêi têa [ă peăng Hdroh tơnêi têa rah mâu kăn [o# vâ tơdjêp pơtối pro troăng ki xiâm vâ tơdjêp troh a troăng kong ki ku\n cho troăng Hồ Chí Minh, [ă vâ tối tiah kố tíu ki tơhrâ troh dêi tơdroăng rôh ton nah cho pơ’lăng a Dak Nông dêi pin, kố cho tơdroăng ki tơru\m ai pơxúa [ă Khu ngăn ‘na tơdroăng kal kí xiâm Tơnêi têa, khu xiâm pơkuâ ngăn lêng [ă khu kăn Đảng kong pơlê Dak Nông rơtế tơru\m [ă hlối tơku\m po hôp tơpui tơno cho pơxúa ‘nâng.

Ôthươ\ng tươ\ng, tiah mê hneăng hôp hiăng pro mơnhên mâu tơdroăng kal ki klâi?

Thươ\ng tươ\ng Nguyễn Trọng Nghĩa: Tơkéa vâ tối, mâu tơdroăng pêi pro, mâu tơdroăng kal ki ton nah mê Đảng, malối cho Khu kăn pơkuâ hnê ngăn Đảng cho kal tơmâng. Pin hiăng hên hdroh tơku\m po mâu tơdroăng cheăng drêng troh tơbâ hâi leh kân tiô khôi hmâ dêi mô đo#i Trường Sơn, la hơnăm kố cho leh tơbâ 60 hơnơnăm â pá môi hdroh nếo pin mơhno troăng hơlâ pơkuâ, hnê mơhno cho tro khât dêi Đảng pin, malối cho troăng hơlâ ‘na lêng, ‘na tơplâ dêi kuăn pơlê ‘na nge# thua#t lêng, nge# thua#t tơku\m po dêi mâu lêng. Tung mê, ki xiâm má môi cho pơtối rak vế tuăn mơ-eăm [ă hiâm mơno pâ nhoăm tơnêi têa dêi mâu lêng [ă kuăn pơlê pin.

Tơkéa vâ tối, môi tiah tơdroăng pơxá dêi hneăng hôp tơpui tơno, Troăng Hồ Chí Minh tơkéa vâ tối cho ki púi vâ châ tơniăn, púi vâ châ tơru\m lâp tơnêi têa, púi vâ hơniâp le\m, mơhno môi troăng hơlâ khên tơnôu kăch măng [ă hiâm mơno pâ tơnêi têa khât dêi mâu lêng [ă kuăn pơlê châ mơhno [ă tơdroăng ki châ [lêi trâng dêi troăng Hồ Chí Minh tung plâ 16 hơnăm tơplâ xâ Mih to\ng kum dêi tơnêi têa.

Ê, ing mê po hneăng Hôp tơpui tơno hiăng pơxúa môi tiah lâi [ă tơnêi têa, hdroâng mơngế, malối cho tung rơxông nếo?

Thươ\ng tươ\ng Nguyễn Trọng Nghĩa: Pin kô pơtối pro nhên tâ ki hnê mơhno rơkê dêi Đảng, mơnhên tâ nge# thuât ‘na tơku\m po xúa mâu lêng, malối cho pơtối rak vế nge# thua#t tơplâ dêi kuăn pơlê tung rơxông nếo. {ă troăng Hồ Chí Minh mê pin kô hlo tiah kố mê cho môi troăng hơlâ pơkâ ki tro vâ pin ăm [ă prôk chơ chiân tơmeăm ivá mơngế vâ chiân ăm tíu tơplâ peăng Hdroh, pro chiâng ai rơxông ki nếo, khu rơdêi ki nếo vâ pin pêi klêi tơdroăng mơhnhôk tơplâ xâ Mih to\ng kum tơnêi têa ki dế trâm pá puât la khên tơnôu dêi hdroâng mơngế pin.

Ing po hneăng hôp mê vâ pin pơtối hnê hriâm mơno pâ nhoăm tơnêi têa, ivá ki rơdêi tơru\m môi tuăn hdroâng mơngê. Ing po hneăng hôp kố, kô pơtối rak vế pêi pro tiô troăng hơlâ ing mâu pâ pôa ngoh nâ pin ki prôk hdrối vâ pơtối mơjiâng khu lêng kring gak tơkăng kong tâi tâng kuăn pơlê [ă pro xiâm ki tơplâ tung kuăn pơlê tung tơdroăng rêh ối rơxông nôkố.

Mơnê kơ thươ\ng tươ\ng!

Gương prế Katarina Nga tơplôu [ă tơbleăng