Dôk ti krah đang tiu pla pluă kphê êbeh 1 ha dôk mtah da, ayŏng Hoàng Văn Thủy, thôn Bằng Sơn, să Êa Pô, kdriêk Čư̆ Jŭt, čar Dak Nông hơ̆k kdơ̆k lač kơ bruă gŏ sang ñu nao hgŭm hlăm hdră pla mjing tiu doh. 5 thŭn hgŭm, ñu dưi mjuăt bi hriăm lu hdră mnêc pla mjing lehanăn đang tiu gŏ sang ñu ară anei dưi pla hluê hnơ̆ng čuăn Viet GAP. Nao hgŭm hlăm hdră anei, ñu mâo Êpul hgŭm, anôk bruă duh mkra đru kơ hbâo pruê, êa drao răng mgang mnơ̆ng pla mjing, dŭm mta mnơ̆ng yua mkăn. Kyua anăn, dŭm thŭn êgao, đang tiu gŏ sang ñu djăp nanao hnơ̆ng čuăn kơ klei doh êƀăt. Mbĭt hŏng klei đĭ jing h’ĭt kjăp mơ̆ng đang war, boh tŭ hdră duh mkra ăt tŭ dưn, hlăk grăp ton mnơ̆ng lŏ mâo thiăm mơ̆ng 1,5 – 3 êklăk prăk mkă hŏng ênoh blei mơ̆ng wăl anôk mnia mblei.

“Boh tŭ mâo ƀiă klei mnơ̆ng ngă, klei djiê pral djiê êmưt ƀiă mơh, thâo klei bi knăl dŭm mta mnơ̆ng ngă ti ana tiu lehanăn hdră kriê dlăng. Ana ăt mâo boh mnga lu hĭn, anôk bruă ăt đru kơ hbâo pruê, êa drao. Ênoh čhĭ tiu doh mta A mâo klei pah mni 1.500 prăk/kg, bi A0 mâo 3.000 prăk/kg.”

            Ăt ƀuh boh tŭ mơ̆ng hdră pla mjing kluôm, mnuih pla mdiê ti să Dak Drông, kdriêk Čư̆ Jŭt, čar Dak Nông mkŏ mjing leh êpul hgŭm bruă Nông Phú. Đỗ Hàn Phú, Khua êpul hgŭm bruă brei thâo, bruă nao hgŭm đru kơ mnuih ƀuôn sang bi mlih hdră pla mjing lehanăn dưi yua mjeh mdiê tŭ jăk, hdră pla mjing tŭ kdlưn hĭn. Mơ̆ng anăn, hnơ̆ng mâo boh tŭ, prăk mnga ăt lu hĭn lehanăn ƀĭng ngă lŏ hma amâo lŏ mđing uêñ kơ ênoh čhĭ, phung ghan mnia kpĭ ênoh. Păt čiăng hnơ̆ng mdiê tŭ jăk mkăp amâo djăp kơ anôk bruă duh mkra. Pla mjing hluê hdră kluôm jing boh kdrŭt kơ bruă pla mdiê ti dŭm krĭng taih kbưi lehanăn tă hdră čiăng pŏk mlar bruă pla, hrui blei mnơ̆ng lŏ hma, amâo djŏ knŏng mdiê.

“Êlâo hĭn, mnuih ƀuôn sang srăng ƀuh mnơ̆ng pô dưi hrui blei hŏng ênoh đĭ hĭn, amâo huĭ phung ghan mnia kpĭ ênoh. Dưi lač, ƀĭng ngă lŏ hma mâo klei thâo săng, dưi mkra mđĭ bruă pla, mbĭt hŏng klei đru, si tô hmô mkăp mjeh, đru kơ hbâo pruê doh”.

            Đỗ Duy Nam, K’iăng khua adŭ bruă Lŏ hma mđĭ kyar krĭng ƀuôn sang kdriêk Čư̆ Jŭt, čar Dak Nông brei thâo, bruă mđĭ kyar hdră pla mjing kluôm đru mguôp mđĭ hnơ̆ng tŭ bruă lŏ hma ti kdriêk. Dŭm êpul hgŭm bruă mñă klă leh bruă klam jing kdrông mkŏ plah wah ƀĭng ngă lŏ hma hŏng anôk bruă duh mkra lehanăn knŭk kna. Lu mta mnơ̆ng ară anei mkăp djŏ hŏng hnơ̆ng čuăn mơ̆ng dŭm ala čar blei msĕ si Mi, Japon lehanăn dŭm ala čar Ơrôp.

“Bruă hluê ngă hdră bi hgŭm ba wĭt leh boh tŭ dưn. Tal sa, hnơ̆ng tŭ jăk mnơ̆ng dhơ̆ng hluê hdră bi hgŭm anei dŭm gŏ êsei, mnuih hgŭm dưi mâo mmông mjuăt bi hriăm, mđĭ klei thâo lehanăn ngă bruă djŏ mta čuăn mơ̆ng anôk bruă bi hgŭm. Đru mđĭ klei thâo kơ mnuih ƀuôn sang, mơ̆ng anăn mđĭ kyar hnơ̆ng tŭ mnơ̆ng lŏ hma”.

Aduôn Nguyễn Thị Tình, K’iăng khua knơ̆ng bruă Lŏ hma mđĭ mkyar krĭng ƀuôn sang čar Dak Nông, brei thâo hŏng klei găl kơ lăn ala, yan adiê lehanăn ênhă, čar bi mklă bruă lŏ hma jing sa hlăm dŭm hdră duh mkra phŭn. Čiăng mđĭ lar dŭm klei găl mâo, bruă mkŏ mkra krĭng pla mnơ̆ng lŏ hma tŭ jăk mguôp hdră bi hgŭm dôk mâo čar mđing dlăng:

“Mơ̆ng bruă Đảng truh kơ bruă sang čư̆ êa mâo leh lu klei gĭt gai kơ bruă anei. Hlăm hdră mkŏ dăp mnơ̆ng lŏ hma ăt bi mklă bruă mjing krĭng pla h’ĭt kjăp, mkăp kơ bruă mkra mjing, ba čhĭ kơ tač êngao hlăm êdei anăp. Klă sĭt čiăng dưi mjing krĭng pla brei mâo klei bi hgŭm lehanăn rơ̆ng hnơ̆ng tŭ jăk, thâo klă phŭn agha anôk pla mjing, arăng srăng thâo ti anôk pla, hlei pô pla, hluê hdră rơ̆ng klei êđăp ênang mơ̆. Kyua anăn, gŏ êsei ngă bruă ti dŭm krĭng anăn brei mâo klei bi hgŭm hlăm hdră pla, dlăng kriê”.

Hdră bi hgŭm pla mjing dôk đru mguôp mđĭ boh tŭ yuôm mnơ̆ng lŏ hma ti čar Dak Nông, tur knơ̆ng mơ̆ng hdră anei jing dŭm êpul hgŭm bruă. Năng m’ak, leh êbeh 10 thŭn hluê ngă Hdră bhiăn Êpul hgŭm bruă ti čar Dak Nông, dŭm êpul bruă đĭ kyar leh kjăp ktang. Truh ară anei, kluôm čar Dak Nông mâo leh 230 êpul hgŭm bruă hŏng 18 êbâo čô hgŭm. Anei jing kdrông mkŏ tŭ dưn plah wah ƀĭng ngă lŏ hma lehanăn knŭk kna, anôk bruă duh mkra. Hluê klei tĭng dlăng mơ̆ng Anôk bruă sang čư̆ êa čar Dak Nông, dŭm êpul hgŭm bruă dôk maoa lu klei bi mlih, ƀrư̆ hruê ƀrư̆ pŏk mlar, đĭ kyar, đru mjing krĭng lŏ hma ba yua kdrăp mrâo, bi mlih krĭng ƀuôn sang./.