Hŏng mnuih Xơ Đăng ti ƀuôn Đắk Giá 1, ƀuôn hgŭm Dục Nông, čar Quảng Ngãi, grăp yan hlăm thŭn mâo sơăi knăm mơ̆ng djuê ana, msĕ si knăm trŭn kơ yan buh pla, knăm mơak huă êsei mrâo, hlŏng truh kơ dŭm knăm ngă yang akâo djăp êa hlĭm hjan… Hlăm sang Roong, ênai čing čhar mbĭt hŏng mnâo điŏ brông, kđeh čĭm ăm, anak mnuih dôk ngă klei bi mguôp hŏng yan adiê, hŏng lăn adiê, hŏng phŭn agha ana hruĕ.

Amĭ kkiêng lehanăn đĭ hriê kơ prŏng hlăm dhar kreh Xơ Đăng, A Khao ti ƀuôn Đắk Giá 1 pral djă pioh lehanăn thâo kưt muiñ, thâo tông čing. Jing leh mnuih mbruă, ñu lŏ dơ̆ng mtô bi hriăm kơ hđeh gưl mrâo hlăm ƀuôn sang.

A Khao brei thâo, hlăk wưng thŭn 1960, mơ̆ng dôk điêt nao sang hră mơar, ñu khăp leh kơ ênhiang kưt muiñ djuê ana pô, mâo msĕ si  ayŏ, rơngê, ting ting… Yang hrue nao hriăm hră, mmăt mlam lŏ hnêč nao hriăm kưt muiñ, hriăm tông čing, brô̆ ting ning... dhar kreh pô hlŏng jiă kjăp hlăm ai tiê klei mĭn A Khao. Lu thŭn leh êgao, pô mbruă A Khao jih ai tiê nao hlăm klei mdah, klei mjĕ mjuk, lŏ mtô bi hriăm tông čing, kdŏ čhuang kơ dŭm boh ƀuôn hlăm alŭ wăl pô lehanăn hlăm anôk mkăn. Mduôn. Khua mduôn A Khao:

“Grăp thŭn kâo kreh hiu nao mdah ti kdriêk  Ngọc Hồi (hđăp), amâodah hlăm dŭm boh ƀuôn mkăn, msĕ si ƀuôn Đăk Blái êlâo kơ diñu nao mdah klei tông čing ti ƀuôn hgŭm, diñu iêo kâo yơh lŏ nao mtô bi hriăm dŭm ênhiang čing lehanăn klei kdŏ čhuang. Thŭn êgao, kâo nao mdah leh lu blư̆ hlăm čar, lehanăn nao mjuăt bi hriăm ti Hà Nội, tinăn kâo lŏ mâo hriăm lu mta klei mơh.”

Pô mbruă A Khao yăl dliê kơ klei pưh mưn hŏng ñu prŏng êdi, amâo mâo djŏ jing hră ƀi mni, amâo mâo djŏ jing hră tŭ yap, ƀiădah jing leh hmư̆ ênai čing dôk kwang hlăm grăp knăm mơak, êjai phung mda asei kreh kriăng lŏ tui hriăm tông čing, hriăm kdŏ čhuang.

Lŏ čuê klei hur har mơ̆ng ama pô mbruă A Phin – jing anak êkei A Khao ăt siă suôr hŏng čing čhar, hŏng jih jang kdrăp pĕ tông djuê ana Xơ Đăng. Tui si ñu, dhar kreh klă sĭt hdĭp, tơdah mâo klei mjuăt bi hriăm, lehanăn mâo klei djă yua nanao hlăm ƀuôn sang. Ară anei, ƀuôn Đắk Giá 1 dôk mâo sa êpul tông čing truh 18 čô mnuih, lehanăn lŏ mjut bi hriăm mâo leh êpul tông čing mda asei.

Hlăm dŭm knăm djuê ana pô msĕ si: “Knăm huă êsei mrâo”, “Hrue mơak klei bi mguôp prŏng jih jang ƀuôn sang”…ăt mâo mkŏ mjign djăp ênŭm klei bhiăn, jing anôk ênai čing kwang, nao mbĭt hŏng klei kdŏ čhuang, mâo kdrăp čŭt hơô djuê ana pô snăn tinăn dhar kreh djuê ana ăt jiă kjăp. Pô mbruă A Phin brei thâo:

“Knhuah gru dhar kreh čing čhar, klei kdŏ čhuang jing yuôm bhăn snăk. Kyua mâo Đảng, Knŭk kna mđing uêñ lŏ bi kơrŭ dhar kreh mơ̆ng aê aduôn pô đưm, amâo mâo luič ram ôh. Boh nik, drei bi kriê pioh dŭm kdrăp pĕ tông mâo čing čhar, kŏk t’rưng, klông pút, ting ning, kŏk angĭn… Ară anei, hmei lŏ dơ̆ng mtrŭt mjhar phung mbruă bi kriê pioh čing čhar, klei kdŏ čhuang, lŏ mkra djăp mta kdrăp pĕ tông. Hmei lŏ mtô bi hriăm kơ phung hđeh gưl mrâo, boh nik phung hđeh hriăm hră mơ̆ng adŭ 7 truh adŭ 9.”

Êjai ênai čing kwang, lehanăn ênhiang kưt muiñ ăt dôk mñê, hlăm anăn phung hđeh ăt dôk mâo klei mjuăt bi hriăm hŏng jih ai tiê hlăm klei hur har, lehanăn mâo klei uêñ klam snăn mnguh mngăt dhar kreh Xơ Đăng ăt srăng dưi kriê pioh, lŏ bi lar lehanăn hdĭp nanao kjăp hŏng yang ƀuôn ti lăn dap kngư liă liă anei./.