Mâo hlăm wăl anôk mnia mblei ka bŏ 5 thŭn, ƀiădah dŭm mta mnơ̆ng mkra mơ̆ng lir ti Anôk bruă duh mkra mnia mblei Hoa Mặt Trời Farm, ti să Êa Ning, kdriêk Čư̆ Kuiñ, čar Dak Lak mâo leh lu anôk bruă ti dŭm ƀuôn prŏng, mâo ênoh mnuih blei yua hơĭt kjăp hlăm wăl anôk mnia mblei điện tử. Ayŏng Đặng Đình Luân, khua anôk bruă brei thâo, mbĭt hŏng mta mnơ̆ng mrâo, klei ba yua kdrăp mrâo hlăm hdră pla mjing, mtrŭt mđĭ bruă hưn mthâo mnơ̆ng dhơ̆ng hlăm hla pŏk web ala ƀuôn lehanăn mnia mblei điện tử đru leh kơ dŭm anôk bruă duh mkra hưn mthâo pral lehanăn tŭ dưn hĭn mnơ̆ng pô.

 “Kdrăp mrô ară anei đru leh kơ anôk bruă duh mkra điêt lehanăn phung duh bi liê mphŭn čô̆ kơ bruă mâo ƀiă prăk bi liê čiăng ênưih hưn mthâo hŏng mnuih blei yua, hruê mmông, hnơ̆ng ngă bruă ăt pral mơh. Kyua ară anei, bruă hâo hưn hlăm êlan hla pŏk web ala ƀuôn mâo lu mnuih thâo, phung blei yua mâo lu gưl thŭn, klei čiăng lu mơh.

       Ăt ba yua klei găl mơ̆ng hdră mlih mrô lehanăn hdră mnia mblei hlăm kdrăp mrâo, Trương Hoàng Ký, ti ƀuôn hgŭm Êa Tam, ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt, čar Dak Lak, mphŭn čô̆ kơ bruă pla mmao đông trùng hạ thảo brei ƀuh, anei jing hdră mnia mblei jăk găl, bi hrŏ ênoh bi liê, djŏ guôp hŏng mnuih mphŭn čô̆ kơ bruă mâo ƀiă prăk duh bi liê.

 “Klei găl hlăm hdră čhĭ mnia hlăm hla pŏk web ala ƀuôn jing dưi čhĭ hŏng hnơ̆ng lu, phung blei yua thâo lu mơh. Pô hưn mthâo lehanăn ba mdah dŭm pŏk rup čŏng pô mă, hưn mthâo hlăm hla pŏk web anăn.

       Boh sĭt ară anei, hdră mlih mrô ti dŭm anôk bruă duh mkra amâo djŏ knŏng ngă bruă duh mkra – pla mjing, hrui blei mnơ̆ng dhơ̆ng ƀiădah lŏ jing klei bi mlih hlăm hdră kriê dlăng lehanăn hluê ngă hdră mă bruă. Hluê si Hoàng Thị Thanh Thủy, Khua Anôk bruă đru kčĕ kơ jia Saf, ti ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt, klei dleh dlan mơ̆ng anôk bruă duh mkra hlăm hdră bi mlih mrô jing klei kơ anak mnuih, phung thâo kơ hdră bi mlih mrô. Tơdah thâo kơ hdră lehanăn ba yua djŏ snăn hdră bi mlih mrô srăng ba wĭt boh tŭ dưn, mđĭ hnư hrui wĭt kơ anôk bruă duh mkra.

 “Bi mlih mrô ăt msĕ mơh mlih mrâo hlăm hdră kriê dlăng anôk bruă duh mkra, ba yua dŭm phần mềm mrâo, msir mghaih mrô mơ̆ng dŭm anôk bruă duh mkra tơdah ba yua srăng mjing klei găl, boh tŭ kơ mnuih, mnơ̆ng dhơ̆ng. Bruă ba yua kdrăp mrâo anei dưi hluê ngă mtam hlăm klei hdĭp, msĕ si ba yua hlăm hdră tĭng tla prăk hŏng klei pral, tĭng tla jia anôk bruă duh mkra hŏng klei ênŭm lehanăn klă mngač.

        Bi mlih mrô hlăm anôk bruă duh mkra jing sa hlăm dŭm mta phŭn mơ̆ng hdră mđĭ kyar bruă duh mkra mrô ti Dak Lak. Hŏng giăm 13 êbâo anôk bruă duh mkra dôk ngă bruă, čar mâo mta kñăm hlăm thŭn anei srăng mâo hlăm brô 50% anôk bruă duh mkra ba yua kdrăp mrô, 100% anôk bruă duh mkra ba yua hră tĭng tla điện tử.

         Nguyễn Tuấn Hà, Kơiăng khua Anôk bruă sang čư̆ êa čar Dak Lak brei thâo, čiăng mtrŭt mđĭ kyar hdră mphŭn čô̆ kơ bruă ti alŭ wăl, čar mâo leh lu hdră msir kñăm mtrŭt mđĭ hdră anei hluê hdră mlih mrô, hlăm anăn mâo bruă mđĭ hdră duh bi liê hlăm kdrăp mrô, mđĭ kyar anôk bruă bi mlih mrô ala čar.

 “Čar srăng mkŏ mkra anôk bruă mrô (big data) hluê ngă klei gĭt gai mơ̆ng Knŭk kna lehanăn Phŭn bruă Hâo hưn mtô mblang. Anei jing sa hlăm dŭm klei găl brei mâo čiăng mđĭ hdră mlih mrô hlăm bruă duh mkra, hlăm ala ƀuôn lehanăn hŏng anak mnuih. Anei jing klei čiăng klă sĭt, jing boh kdrŭt mrâo kơ hdră mđĭ kyar, klei dôk čiăng mơ̆ng tar rŏng lăn lehanăn brei drei ngă.

        Bruă ba yua kdrăp mrô hlăk lehanăn dôk ba wĭt boh tŭ kơ dŭm anôk bruă duh mkra mphŭn čô̆ kơ bruă ti Dak Lak hlăm hdră ba yua lehanăn bi mnia mblei hluê hdră điện tử. Hŏng hdră mđĭ kyar hlăm ênuk gưl 4.0, anôk bruă duh mkra dưi ba yua dŭm hdră msir bi mlih mrô čiăng bi hrŏ hruê mmông, pral bi mlih hluê kdrăp mrô lehanăn wăl anôk mnia mblei, mjing boh kdrŭt mđĭ kyar hơĭt kjăp./.