Dôk ti hma hlăk mâo lu anôk kđang, Aduôn Hà Thị Thốt, alŭ Quảng Tiến, să Quảng Sơn, kdriêk Dak Glŏng, čar Dak Nông dôk uêñ mĭn hlăk êbeh 3ha lăn pla tiu huĭ srăng klưh hroh hlăm knơ̆ng kdơ̆ng êa Dak N’Ting… Aduôn brei thâo, ñu ngă hma tinei lu thŭn leh ka tuôm mâo klei snei ôh. Dua thŭn hŏng anei, leh mkra knơ̆ng kdơ̆ng êa Dak N’ting snăn mphŭn mâo klei klưh roh lehanăn thŭn anei mâo kjham hĭn. Aduôn Thốt akâo kơ bruă sang čư̆ êa mâo hdră bi h’ĭt klei hdĭp mnuih ƀuôn sang hlăm krĭng hmăi djŏ.

 “Pưk sang, lăn ala pô tinei huĭ srăng klưh hroh jih, sang kđang mơh, huĭ srăng luič sang, luič pưk hma. Ară anei, amâo lŏ mâo sang dôk. Čang hmăng bruă sang čư̆ êa mđing brei kơ anôk dôk, pưk hma si srăng ngă, čiăng kơ hmei h’ĭt ai tiê”.

Nguyễn Văn Nghĩa, Khua anôk bruă kriê dlăng dŭm hdră duh bi liê rŭ mdơ̆ng čar Dak Nông brei thâo, knơ̆ng kdơ̆ng êa Dak N’ting mâo hnơ̆ng dưi mgơ̆ng 1,2 êklăk m³ mâo Anôk bruă sang čư̆ êa čar Dak Nông bi mklă hlăm thŭn 2018, hŏng ênoh bi liê giăm 137 êklai prăk. Ară anei, hdră anei dôk bi leh, anôk bruă rŭ mdơ̆ng dôk ngă hră m’ar djŏ tuôm čiăng ba jao kơ alŭ wăl. Khă snăn, adiê hjan sui, hruê 1/8, knơ̆ng kdơ̆ng êa Dak N’ting mâo klei klưh hroh, kđang prŏng. Pưk sang dŭm gŏ êsei dôk giăm knơ̆ng kdơ̆ng êa anei kđang. Čiăng rơ̆ng klei êđăp ênang, êpul djŏ tuôm mbĕ leh 34 gŏ êsei. Anôk bruă ngă mkra mâo leh hdră msir mghaih klei anei, boh nik ti dŭm anôk klưh hroh lăn ti nah điâo čư̆ lehanăn nah hnuă knơ̆ng kdơ̆ng êa. Khă snăn, truh ară anei, ti alŭ wăl ăt dôk hjan prŏng, hnơ̆ng êa ti knơ̆ng kdơ̆ng êa đĭ kyua anăn bruă ba nao maĭ mŏk mkra tuôm hŏng lu klei dleh dlan, huĭ hyưt:

 “Leh mâo klei truh, anôk bruă mâo hdră čăm sa kdrêč piano (sa kdrêč anôk êa mlai) čiăng mtrŭn hnơ̆ng êa ƀiădah leh ksiêm dlăng snăn ară anei hnơ̆ng êa dôk mlai huĭ hyưt êdi kyua anăn ka jhŏng ngă ôh. Bi hdră anei hmei tĭng leh, ară anei dôk ksiêm dlăng nanao knơ̆ng kdơ̆ng êa anei, tơdah rơ̆ng klei êđăp ênang hmei srăng ngă mtam”.

Nao ksiêm dlăng knơ̆ng kdơ̆ng êa Dak N’ting, K’iăng khua Phŭn bruă Lŏ hma mđĭ kyar krĭng ƀuôn sang Nguyễn Hoàng Hiệp, K’iăng khua gĭt gai hdră gang mkhư̆, mdrơ̆ng hŏng klei truh jŭ jhat mơ̆ng yan adiê bi mklă, klei klưh hroh lăn tinei dôk mâo kjham êdi. Hŏng klei adiê hjan dôk mâo msĕ ară anei, huĭ srăng mâo êbeh 1êklăk m3 lăn klưh hroh ngă mčah knơ̆ng kdơ̆ng êa. Mơ̆ng klei tĭng dlăng, K’iăng khua phŭn bruă Nguyễn Hoàng Hiệp lač, brei mâo hdră msir mghaih boh klei anei. Khă snăn, hruê mmông brei kơ phung ngă mkra knŏng dôk ƀiă kñăm “Đru dŏng” knơ̆ng kdơ̆ng êa anei, hlăk dơ̆ng lŏ mâo sa gưl hjan prŏng ti alŭ wăl hlăm knhal jih mlan 8 anei:

 “Čiăng krơ̆ng knơ̆ng kdơ̆ng êa anei brei mâo hdră lehanăn ngă pral. Sa jing msir mghaih klei klưh hroh, dua jing bi hrŏ hnơ̆ng êa. Đăo knăl hlăm 15 hruê ti anăp srăng mâo sa gưl hjan amâo prŏng ôh snăn 15 hruê ti anăp srăng dưi ngă. Ƀiădah knhal jih mlan 8 srăng mâo sa gưl hjan prŏng mơ̆ng 10 – 15 hruê dleh dlan snăk. Tơdah hjan gưl anei msĕ hŏng êlâo, lăn srăng klưh hroh jih mtam”.

 Mơ̆ng hdră ksiêm dlăng klei êa lip lêč, dŭm anôk klưh hroh lăn lehanăn knơ̆ng kdơ̆ng êa ti Dak Nông, K’iăng khua phŭn bruă Lŏ hma mđĭ kyar krĭng ƀuôn sang Nguyễn Hoàng Hiệp, bi mklă, klei truh mơ̆ng yan adiê ngă ti Dak Nông dôk mâo dleh dưi ksiêm dlăng. Dŭm hdră jhat rai kyua yan adiê ngă msĕ si knơ̆ng kdơ̆ng êa, êlan klông, dưi lui êdei dŭm hdră đru kčĕ ngă mkra mrâo kñăm pral nao msir mghaih lehanăn ba yua. Čar Dak Nông brei ba yua klei bhiăn msir mghaih kluôm hŏng dŭm anôk bruă nah gŭ, knơ̆ng kdơ̆ng êa jhat rai brei tui duah mta phŭn klă klơ̆ng leh kơnăn msir mghaih. Hŏng knơ̆ng kdơ̆ng êa jhat rai, klưh hroh lăn, kđang, čar Dak Nông brei tĭng dlăng klă nik kơ boh klei knơ̆ng kdơ̆ng êa srăng mčah lehanăn hmăi truh kơ krĭng nah tluôn. Mơ̆ng anăn, brei hnưm mâo hdră rơ̆ng klei êđăp ênang ngăn drăp, mnuih ƀuôn sang, brei tĭng dlăng kjăp čiăng mâo hdră mdrơ̆ng mtam:

 “Klei mđing mrô sa hlăm dŭm boh klei anei jing rơ̆ng kjăp klei êđăp ênang kơ mnuih ƀuôn sang, ngăn drăp êlâo hĭn. Kâo brei tĭng dlăng klă nik huĭ knơ̆ng kdơ̆ng êa anei mčah, gơ̆ sĭt drei amâo čang hmăng lehanăn kâo kăn čiăng klei anei srăng mâo mơh. Tơdah tăm mčah, 2 êklăk m3 srăng nao hlăm krĭng nah tluôn si srăng jing, snăn drei tĭng dlăng êlan đoh mơ̆ng êa anei truh kơ tĭng nah tluôn. Tơdah mâo klei anei, brei drei mâo hdră mbĕ mnuih ƀuôn sang, hưn mthâo klă klơ̆ng kơ digơ̆”./.