Dơ̆ng mơ̆ng klei soh čhuai lŏ wĭt hŏng ƀuôn sang Lŏ bi hdơr... Dŭm hrue čhuai êlan
Thứ năm, 11:03, 20/02/2025 VOV TAYNGUYEN VOV TAYNGUYEN
VOV4.Êđê- Lăn Dap Kngư - Lăn dap kngư hŏng anak mnuih bŏ hŏng klei khăp leh anăn klei ktưn hưn kơ knhuah gru djuê ana pô. Ƀiădah ti Lăn Dap Kngư ăt mâo leh lu mnuih ƀuôn sang ti dŭm ƀuôn êlan lĕ hlăm klei arăng mplư mơ̆ng phung bi kdơ̆ng “Klei đăo mrâo mrang jăk Đê ga”. Mjhua hŏng klei dleh dlan bruă duh mkra leh anăn klei kƀah thâo săng mơ̆ng mnuih ƀuôn sang, êpul anei hiu mtô kơ klei soh čhuai, hiu mplư mnuih ƀuôn sang hlue êlan bi kdơ̆ng hŏng knŭk kna, ngă bi kah mbha djuê ana. Phung tŭ leh klei arăng mplư tla ênoh yuôm snăk jing luč thŭn mlan klei êngiê leh anăn klei kruh gŏ sang.
Khădah snăn, phung soh čhuaih anăn mâo klei găl mkra mlih klei soh pô, lŏ duah klei đăo knang, mkŏ mjing klei hdĭp.

 Ti kpur h’uh mđao hlăm gŏ sang, ti ƀuôn Mrông Yô̆ 1, să Ia Ka, kdriêk Chư Păh, čar Gia Lai, Rơ Châm Byat ăt dôk hêñ mklâo ka jăk jhŏng yăl dliê ôh kơ klei čhuai êlan. Thŭn 2001, ñu tuôm hŏng phung bi kdơ̆ng mčŭt mčhur tui hluê diñu pia "jing klei đăo Đê Ga". hlăk anăn ka thâo săng ôh anei jing sa êpul soh hŏng klei bhiăn knŭk kna, truă rup hlăm klei đăo, ngă dŭm klei bi kdơ̆ng hŏng knŭk kna. Êjai anăn ñu ăt dôk bư̆ ban, snăn phung anăn kreh blŭ nanao hŏng dŭm klei blŭ m'êa čiăng mplư mplêč, lačdah dah tui hlue diñu srăng mâo sang bi kƀĭn hjăn pô, dưi mđĭ bruă hlăm phung khua kiă kriê, mâo lăn ala prŏng hĭn:

“Diñu lač mâo ala tač êngao srăng đru đăm huĭ ôh, păn djă klei đăo Đê Ga pô. Mmông anăn, ñu jao kơ pô 4 boh ƀuôn, leh thâo săng anăn jing soh. Pô bi kdơ̆ng hĕ hŏng knŭk kna, bi kdơ̆ng hŏng bruă sang čư̆ êa, bi kdơ̆ng hŏng knuă druh.. anăn jing pô klei amâo mâo djŏ ôh. Arăng mjuăt bi hriăm leh pô lu blư̆ snăn pô amâo lŏ hmư̆ ôh”.

Tơdah msĕ si Rơ Châm Byat pral dưi thâo ƀuh klei sdoh čhuai pô, snăn hŏng Siu Un (59 thŭn), dôk ti ƀuôn Tân Điệp 1, să Ia Ake, kdriêk Phú Thiện, klam boh mơ̆ng anăn jing prŏng êdi, lehanăn hnưih mơh. Jing sa hlăm phung knơ̆ng mơ̆ng êpul “klei đăo Đề Ga” ti Gia Lai, Siu Un lĕ hlăm klei krư̆ kđăl truh  16 thŭn, kyua dŭm bruă ngă ba klei amâo mâo jăk kơ knŭk kna.

Akŏ wưng thŭn 2000, Siu Un tuôm jing leh mnuih dôk hlăm ênoh phung knơ̆ng mơ̆ng klei đăo Đê Ga ti čar Gia Lai. Siu Un djă akŏ FULRO hlăm krĭng, jing mnuih knơ̆ng hlăm phung ngă klei bi rŭng ti Ayun Pa hlăk thŭn 2001 kñăm čiăng bi kdơ̆ng lačdah mnuih djuê lar plah mmiă lăn ala mnuih djuê ƀiă”, mâo klei mĭn čiăng mkŏ mjing “knŭk kna Đê Ga êngiê”, bi kluh nao truh kơ sang să ngă klei kpĭ kơ bruă sang čư̆ êa. Siu Un arăng mă hlăk mlan 2/2001, lehanăn phat mkra kđi soh ñu krư̆ truh 16 thŭn kyua klei soh “Mă kơ̆ng mnuih soh hŏng klei bhiăn, ngă klei bi rŭng yang ƀuôn, lehanăn bi rai klei êđăp ênang”. Siu Un lŏ bi hdơr:

“Grăp hruê dôk guôn hjăn, dôk guôn mnuih hriê dŏng đru, Kyuadah pô jing mnuih djă akŏ, kơ jih sa boh kdriêk brei hdơr kơ pô, hriê dŏng pô, thâo ti anôk pô dôk sĭt nik tĭng kơ dih srăng thâo. Leh kơ anăn, hlăm mlan 10/2001 dơ̆ng phat mkra. Arăng krư̆ hmei hjăn, ăt mâo klei mĭn dôk guôn, ăt mâo klei čang hmăng… truh thŭn tal 5 snăn kâo jih klei čang hmăng leh”.

Dŭm thŭn mlan dôk hlăm mnă, amâo mâo djŏ knŏng hjăn Siu Un ƀiădah lŏ jing klei ênguôt hnĭng kơ gŏ sang, găp djuê, mô ñu jing Ksor H’Loi, hjăn păn rông anak điêt, dôk hlăm klei kƀah wư djăp mta . klei ngă kơ Ksor H’Loi ruă ai tiê hĭn êdi anăn jing klei êpul klei đăo Đê Ga mplư. Amâo mâo sa čô mnuih hlăm diñu hriê čuă Siu Un amâodah đru kơ gŏ sang digơ̆ msĕ si klei diñu ƀuăn leh êlâo dih. Lŏ bi hdơr hlăm dŭm thŭn mlan ênguôt hnĭng anăn, Ksor H’Loi rôč êa ală:

“Kkiêng anak êkei mrâo 2 snăn ung nao mŭt hlăm mnă, lui hjăn kâo kơ sang. Phung ank dôk điêt, ung nao mnă amâo lŏ thâo bĭt si êlan rông anak ôh. Anak mniê prŏng dôk hriăm adŭ 6 truh adŭ 9 knŏng mâo mă sa  hlâo čhum ao đuič. Ñu ênguôt! Knŭk kna lehanăn phung knuă druh mđĭ ai đăm rŭng răng ôh rông anak pô bi jăk yơh. Ară anei ung kâo wĭt hŏng gŏ sang leh. Anak prŏng kâo lač; Ơ ama, ama tuôm čhuai êlan leh hŏng knŭk kna, hŏng bruă sang čư̆ êa, snăn ară anei ama lŏ ngă djăp mta buă jăk yơh”.

Hlăm dŭm thŭn 2001, 2004, 2008 ti lăn dap kngư lehanăn čar Gia Lai  lĕ hlăm klei bi mčŭt mčhur hlăm kngan phung bi roh, mơ̆ng ala tač êngao, mâo klei pia jing “Klei đăo Đề Ga” ktŭng ba mnuih ƀuôn sang ngă klei bi rŭng, ba leh lu mnuih ƀuôn sang ăl čôñ.

Mnêč mơ̆ng êpul anei jing duah mčeh luar kơ hdră êlan mơ̆ng knŭk kna, ngă klei bi kah ana mbha djuê, rah klei bi roh hlăm ai tiê. klei diñu ngă knŏng ba klei ênguôt, klei ruă ai tiê hlăm dŭm êbâo gŏ sang găp djuê, mnuih lĕ hlăm klei soh anei, đua klam jih boh mơ̆ng bruă pô ngă. lehanăn boh sĭt, digơ̆ jing mnuih lĕ hlăm klei arăng mplư, mâo mnuih dôk nah tluôn mđur mplư./.

VOV TAYNGUYEN

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC