Dưn yua kdrăp mrâo mrang sinh học mkŏ mjing bruă lŏ hma kjăp hlăm ênuk mrâo
Thứ hai, 00:00, 28/10/2024 VOV1 VOV1
VOV4.Êđê- Bi mlih mtah hlăm bruă lŏ hma dôk jing hdră sa anăn kñăm mdrơ̆ng hŏng klei bi mlih yan adiê, răng mgang wăl hdĭp mda leh anăn mdrơ̆ng kjăp. Hlăm anăn, bruă ba yua tŭ dưn klei ksiêm hriăm kơ mnơ̆ng pla mjing jing mta phŭn, đru pŏk mlar klei čang hmăng prŏng prĭn kơ bruă lŏ hma. Mơ̆ng anăn, kñăm mđĭ kyar sa bruă duh mkra mtah, hơĭt kjăp, rơ̆ng djăp mnơ̆ng ƀơ̆ng huă kơ lăn čar leh anăn mnơ̆ng ƀơ̆ng huă dlông rŏng lăn.

Hlăm wang 10 thŭn êgao, Đồng Tháp jing sa hlăm dŭm alŭ wăl nao êlâo ti krĭng dap mnai krông Cửu Long hlăm klei mkŏ wĭt bruă lŏ hma. Hluê anăn, dưi mâo lu boh tŭ êdah êdi hlăm klei ksiêm duah, dưn yua kdrăp sinh học hlăm boh sĭt. Hlăm bruă lŏ hma, bruă dưi yua kdrăp sinh học đru bi hơĭt leh anăn mđĭ hnơ̆ng tŭ jăk ana pla mjing, mnơ̆ng rông leh anăn mâo mjeh mrâo tŭ dưn, đru kơ bruă hluê ngă hdră êlan mkŏ wĭt bruă lŏ hma.

Amai Nguyễn Phượng Hằng ti să Long Hưng, kdriêk Lấp Vò jing sa hlăm dŭm čô tŭ jing kdlưn hĭn hŏng klei bi hmô grep mô. Klei bi hmô anei đru kơ amai hrui wĭt giăm 200 êklăk prăk grăp thŭn. Hluê si amai Hằng, êngao kơ dŭm klei găl mâo, lăn ala, hdră mnêč kriê dlăng…ana mjeh jăk đru bi klă hnơ̆ng tŭ jăk boh mnga bruă lŏ hma. Ƀiădah, ngă lu blư̆ rah pla, ana pla mjing toh hroh, luč hĕ klei jing phŭn. Kyuanăn yơh, grep mô jing hdră êlan đru mđĭ hmar ênoh mjeh ana pla mjing, rơ̆ng amâo mâo mnơ̆ng ngă, djă pioh klei jăk mơ̆ng mjeh phŭn.

Bi hŏng ana pla mjing, pô rah pla lu blư̆ ngă kơ mjeh toh hroh, luič hĕ klei jăk phŭn. Amâodah lŏ klei lai, grep ăt bi luč klei jăk phŭn. Pô ngă hŏng hdră grep mô lŏ krŭ wĭt klei jăk phŭn ana pla mjing, mkŏ mjing phŭn mjeh amâo mâo mnơ̆ng ngă, čăt đĭ jăk. Êjai anăn, ana pla mjing đĭ hriê siam hlăm anôk pla mjing kyua mâo ai dưi bi kdơ̆ng.

Ti krĭng dap mnai krông Cửu Long, bruă mđĭ kyar mjeh hŏng dưn yua kdrăp sinh học dưi bi mâo lu mta mjeh đĭ kyar hŏng ai dưi bi kdơ̆ng hŏng klei mnơ̆ng ngă, đru mđĭ hnơ̆ng tŭ jăk, đru mđĭ hnơ̆ng leh anăn klei tŭ jăk mnơ̆ng dhơ̆ng.

Dlăng kluôm, nai prĭn Đỗ Tiến Phát, khua adŭ bruă kdrăp mrâo tế bào ana pla mjing, anôk bruă sinh học dôk hlăm anôk bruă hàn lâm klei kreh knhâo leh anăn mrâo mrang Việt Nam brei thâo, mđĭ kyar sinh học jing hdră êlâo êdei, jing boh kdrŭt yuôm bhăn čiăng ngă klei mlih mrâo klei bi hmô đĭ kyar. Kdrăp sinh học ana pla mjing, boh nik jing hdră mkra mlih gen hlăm ana pla mjing đru mkŏ mjing lu mta mjeh dưi bi mdrơ̆ng hŏng klei không kƀah êa, bi kdơ̆ng hŏng klei mnơ̆ng ngă… Nai prĭn Đỗ Tiến Phát lač klă, dưn yua kdrăp mrâo mrang sinh học jing êlan ba boh mnga bruă lŏ hma Việt Nam dôk kjăp hlăm anôk mnia mblei tar rŏng lăn:

 “Anôk bruă sinh học hmei ăt ngă bruă hŏng hdră mkra mlih gen, truh kơ ară anei mâo leh klei tŭ jing hlăm đa đa mjeh mdê mdê. Mâo dŭm klei tŭ mjing hlăm ana pla mjing, mnơ̆ng rông leh anăn vi sinh vật. Hlăm hlô mnơ̆ng leh anăn vi sinh vật mâo leh boh tŭ phŭn kčưm. Bi hlăm ana kyâo mâo lu boh tŭ jing hlăm bruă ksiêm duah leh anăn grep mô mjeh ana pla mjing. Hmei dưn yua tŭ jing hdră mnêč anei čiăng ksiêm duah gen hlăm lu mta ana pla mjing yuôm ti Việt Nam. Mbĭt anăn ksiêm duah kñăm bi klă hmar klei mkra mlih gen.

Hŏng ala čar drei, ti dŭm krĭng mâo klei găl hlăm bruă lŏ hma, dŭm thŭn êgao, kdrăp sinh học dưi dưn tŭ dưn hlăm bruă kriê pioh boh mnga bruă lŏ hma leh hrui pĕ, bi hrŏ klei luč liê leh anăn mđĭ ênoh mnia mblei. Êngao kơnăn, dŭm hdră êlan vi sinh dưi hluê ngă kluôm, đru bi hơĭt hnơ̆ng tŭ jăk lăn leh anăn bi hrŏ yua hbâo angre, mơ̆ng anăn mđĭ klei kjăp mơ̆ng bruă pla mjing.

Ti ala čar drei, leh mdiê lŏ, ktơr jing mnơ̆ng ƀơ̆ng yuôm bhăn hlăm bruă pla mjing. Mlan 4 thŭn 2015, mjeh ktơr mlih gen gưl tal êlâo truh hŏng kngan ƀĭng ngă lŏ hma, bi klă thŭn tal êlâo pla mjeh ktơr anei, leh Phŭn bruă lŏ hma leh anăn mđĭ kyar krĭng ƀuôn sang mâo klei bi klă kơ mjeh ktơr mlih gen ti Việt Nam. Boh tŭ dưn leh 10 thŭn pla mjeh ktơr anei brei ƀuh bruă klam leh anăn ai dưi ktrâo atăt mơ̆ng klei mrâo mrang sinh học hlăm bruă lŏ hma. Tĭng mkă ênhă pla ktơr mlih gen mơ̆ng thŭn 2015 – 2022 jing êbeh 700.000ha.

VOV1

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC