Djă kngan atăt anak hiu dlăng đang kphê hlăm yan mnga kphê dôk čuh blang kô̆ ti sa anôk hiu čhưn ênguê tui ksiêm kơ bruă lŏ hma ti Dak Lak, amai Nguyễn Thị Phương Phương, ti ƀuôn prŏng Đà Lạt, čar Lâm Đồng dôk dưn klei ƀâo mngưi dhưt mơ̆ng mnga kphê, ktrâo kơ anak dlăng dŭm drei hnuê dôk mă êa mmih ti mnga kphê. Amai Phương brei thâo, kâo tuôm jing mnuih pla kphê mơh kyua anăn grăp blư̆ truh yan mnga kphê čuh blang msĕ snei, dŭm klei bi hdơr kơ hruê mlan hđăp msĕ si lŏ ƀrơ̆k mdih hlăm kâo.

 “Đang kphê dôk čuh blang lu mnga lehanăn mâo mnâo ƀâo mngưi snăn klei bi êdah kơ sa yan djŏ boh mnga, trei mđao dơ̆ng truh kyua anăn kâo ƀuh mơak êdi. Sang kâo amâo lŏ mâo hma ôh kyua anăn ară anei mâo anak điêt kâo kreh atăt phung anak hriê tinei, mâo mnga, mâo kphê čiăng kơ phung anak dlăng, dưi tui ksiêm, dưi thâo kơ knhuah dhar kreh ăt msĕ mơh ai êwa hdĭp ti lăn dap kngư”.

Hŏng yan adiê êđăp drưm mbĭt hŏng kphê, lu mta mnơ̆ng pla ti Dak Lak lehanăn lăn dap kngư ăt kčah mta, bi ktưn čuh blang mnga, mlan 3 jing leh “Yan hnuê hiu mă êa mmih”. Ba yua klei găl mâo anei, lu êpul êya ngă bruă hiu čhưn ênguê ti alŭ wăl mkŏ mkra leh dŭm tuôr hiu čhưn ênguê mguôp hŏng hdră tui ksiêm, nao dlăng knhuah dhar kreh lehanăn hrăm mbĭt hŏng wăl anôk ngă bruă mơ̆ng ƀĭng ngă lŏ hma. Mbĭt hŏng kphê, dŭm krĭng lăn mnga êa mơak, anôk hiu čhưn ênguê siam mơ̆ng Dak Lak mjing leh lu gru kruăk hlăm ai tiê phung tuê hiu čhưn ênguê. Lò Hải Phan, ti ƀuôn prŏng Sơn La, čar Sơn La brei thâo:

        “Hdră anei mkŏ mjing 5 mlam 4 hruê, nao ti dŭm krĭng hiu čhưn phŭn, dŭm knhuah gru hƀuê ênuk ti ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt, nao ti Ƀuôn Đon, Drai Anur. Kâo ƀuh jăk êdi, grăp anôk truh mâo sơaĭ klei mdê, mnơ̆ng ƀơ̆ng jăk mơh”.

Bi Nguyễn Đình Hùng, mơ̆ng ƀuôn prŏng phŭn Hà Nội brei thâo snei:

        “Truh ti Dak Lak kâo nao čuă dlăng leh Sang kriê pioh mnơ̆ng Dak Lak, Ƀuôn Kphê Trung Nguyên, krĭng hiu čhưn ênguê Kŏ Tam, ênao êa Lăk. Kâo ƀuh jăk êdi, yan adiê tinei êđăp, mnuih ƀuôn sang khăp kơ tuê. Dŭm drei êman jăk êdi dlăng”.

        Ti ktuê êlan tui ksiêm kơ lăn adiê, phung tuê hiu čhưn ênguê ăt dưi tui ksiêm kơ knhuah dhar kreh mnuih ƀuôn sang djuê ƀiă hdĭp tinei. Ti dŭm anôk hiu čhưn ênguê êpul êya, hiu čhưn dlăng kơ dhar kreh, boh tŭ yuôm mơ̆ng grăp djuê ana mâo hưn mthâo, jing sa hdră jak iêu lu tuê hiu čhưn. Trần Thị Kim Ánh, khua anôk bruă hiu čhưn ênguê ti kdriêk Ƀuôn Đon brei thâo:

 “Mbĭt hŏng dŭm hdră djŏ tuôm hŏng êman, lŏ mkŏ mjing klei bi lông waih mtan Kazak ti krông Serepôk, mbĭt hŏng hdră hiu čhưn dlăng, tui ksiêm mnơ̆ng ƀơ̆ng huă mơ̆ng mnuih ƀuôn sang djuê ƀiă tinei, boh nik mơ̆ng mnuih djuê ana Lao, Êđê lẹhanăn Mnông, mâo lu êdi ti să Krông Ana.

      Mlan 3 yan mnga, yan hnuê nao mă êa hnuê, ăt jing yan knăm mơak lehanăn bi hdơr hruê mtlaih êngiê, kyua anăn hdră hiu čhưn ênguê Dak Lak hĭn mơh mčhĭt mơuăt. Hŏng klei tŭ jing êgao kơ klei čang hmăng, Knăm mơak Kphê Ƀuôn Ama Thuôt tal 9 lehanăn dŭm hdră bi hdơr 50 thŭn hruê mblah tŭ dưi Ƀuôn Ama Thuôt, mtlaih êngiê čar Dak Lak, đru mguôp yuôm bhăn, đru kơ Dak Lak jak iêu 700 êbâo čô tuê hiu čhưn hlăm 3 mlan gưl 1 thŭn 2025, ênoh hrui wĭt mơ̆ng bruă hiu čhưn ênguê mâo 600 êklai prăk, đĭ giăm 2 blư̆ mkă hŏng wưng anei thŭn êlâo. Hluê si Nguyễn Thụy Phương Hiếu, Kơiăng khua Knơ̆ng bruă Dhar kreh, mjuăt ktang asei mlei lehanăn hiu čhưn ênguê Dak Lak, boh tŭ anei brei ƀuh, hdră hiu čhưn ênguê Dak Lak brei ba yua tŭ dưn dŭm klei găl mâo mơ̆ng alŭ wăl.

 “Dŭm anôk bruă atăt tuê hiu čhưn ênguê bi hgŭm hŏng Knơ̆ng bruă Dhar kreh, Mjuăt ktang asei mlei lehanăn Hiu čhưn ênguê hlăm bruă bi mklă anôk hiu čhưn, hlăm grăp hdră brei mkŏ mjing lu mta hiu čhưn mkăp kơ lu mnuih. Mta mrâo thŭn anei jing hdră tui ksiêm kơ knhuah gru dhar kreh čiăng hưn mthâo, bi mni kơ knhuah gru ti alŭ wăl, đru kơ phung tuê dưi tui ksiêm lu hĭn. Êngao kơ bruă bi mguôp dŭm hdră hiu čhưn ênguê, phung tuê lŏ dưi tui ksiêm kơ lu knhuah gru ti Dak Lak”.

        Yan mnga kphê čuh blang kô̆ bhung bŏ čư̆ dliê mjing leh wăl anôk lăn adiê jăk siam êdi lŏ đru mjing gru kruăk čiăng jak iêu phung tuê hiu čhưn ênguê truh ti Dak Lak. Anei ăt jing klei găl čiăng kơ alŭ wăl jing anôk truh jăk jĭn, đru mtrŭt mđĭ kyar bruă hiu chưn ênguê, đru mđĭ kyar bruă duh mkra lehanăn hưn mthâo kơ krĭng lăn anei truh hŏng phung tuê hiu čhưn ênguê hlăm lehanăn êngao ala čar./.