Ktưn hưn jing hdră mđung asăp blŭ mnuih djuê ƀiă tal êlâo mơ̆ng Sang mđung asăp blŭ Việt Nam dưi mđung ti krĭng Lăn Dăp Kngư leh hruê lăn čar hluh hlir, Phung čih mkra hdră mđung asăp blŭ klei Êđê “mâo klei găl” čiăng yăl dliê kơ hdră čih mkra hdră mđung asăp “đưm đă” hĭn. Pô čih mkra – Pô mđung asăp blŭ klei Êđê Y-Khem Niê jing pô mă bruă sui hĭn (mŭt mă bruă hlăm anôk bruă mơ̆ng thŭn 1994) lŏ wĭt yăl dliê: Leh anôk bruă jưh ti krĭng Lăn Dăp Kngư dưi mkŏ mjing, mnơ̆ng yuă kăn mâo ênŭm lei, anôk mă bruă mañ mơ̆ng anôk bruă Dliê knŭk kna mkuôm Yŏk Đôn jing anôk hơăi mang (ti sang mrô 60 êlan Nguyễn Chí Thanh, ară anei jing êlan Nguyễn Tất Thành). Bruă čih mkra hdră knang kluôm kơ Sang mđung asăp – mđung rup čar Dak Lak. Pô čih mkra Y-Khem Niê hdơr nanao kơ klei “3 hlăm 1”, anăn jing jhưng mă bruă ăt jing jhưng huă ƀơ̆ng, leh huă ăt đih mdei ti jhưng anăn. Dleh dlan msĕ sơnăn, ƀiădah ayŏng adei bi mguôp, bi khăp hdơ̆ng pô.

“Hdră mđung asăp blŭ klei Êđê truh kơ ară anei mâo leh 30 thŭn. Êlâo dih, ti anôk hmei mă bruă srăng mdei leh anăn huă ƀơ̆ng tinăn, truh kơ mmăt, mâo phung ayŏng adei kbưi hlŏng dôk đăm ti anôk mă bruă. Biădah hlăm jih jang klei kƀah, klei dleh dlan anăn phung ayŏng adei thâo bi mguôp, bi khăp leh anăn mâo klei đru mơ̆ng phung mă bruă ti sang mđup rup – mđung asăp blŭ čar Dak Lak ktrâo atăt hlăm klei mă bruă knuă. Jih jang kyua klei khăp hŏng bruă mă, hrăm mbĭt bi đru, bi hriăm hdơ̆ng pô hlăm klei thâo bi khăp, klei hmăng hmưi dưi mđung asăp blŭ djuê ana pô.”

Bi kơ hdră čih mkra, klei mrâo leh anăn hdră (klei Yuăn) mâo êpul phung čih klei mrâo hiu čih leh anăn mă mơ̆ng dŭm klei mrâo gưl dlông leh anăn alŭ wăl mơ̆ng anăn lŏ mơĭt kơ êpul mblang kčoh hŏng masin kčoh boh hră (amâodah čih hŏng kngan). Leh mblang, phung mđung asăp lŏ đĭ êdeh wai jơ̆ng nao ti Sang mđung rup mđung asăp blŭ čar Dak Lak (êlan Độc Lập, ară anei jing êlan Lê Duẫn – tlă anăp hŏng Sang rang mdah dăp pioh hbuê ênuk čar Dak Lak), mâo Y-Tuyn Kmăn wĭt dlăng klei Êđê êlâo kơ mŭt hlăm adŭ mă asăp. Hlăm wưng anăn, kdrăp yua hlăm adŭ mă asăp mơ̆ng Sang mđung rup mđung asăp čar Dak Lak jing mnơ̆ng hơăi mang, kƀah mnuih mă bruă, bruă mă asăp mđung kluôm hŏng thep Magie – kdrăp analod.

Phung mđung asăp mrâo mă bruă, răk soh lu, mdar wĭt mdar nao lu blư̆ čiăng khăt hĕ anôk soh, kyuanăn luč lu mmông dưi bi leh hdră mđung asăp klei mrâo. Leh sơnăn, phung mđung asăp srăng guôn phung mkra hdră mơ̆ng sang mđung asăp čar leh êlâo kơh truh kơ gưl pô, kyuanăn lu mmông truh kơ krah mlam dưi bi leh hdră klei mrâo. Phung mđung asăp lŏ đĭ êdeh wai jơ̆ng ti êlan kngư đĭ čư̆  amâo mâo mnuih, êjai ƀuôn sang pĭt đih jih leh.

Hruê găn hruê, amâo mâo uêñ kơ hjan hlĭm, mđiă ktang, dŭm hruê mlan “Huă mưn dôk mañ” sui kyua čiăng rơ̆ng leh anăn mđĭ kyar hdră mđung asăp blŭ klei Êđê truh kơ Anôk bruă jưh ti krĭng Lăn Dăp Kngư mâo anôk bruă kdrưh kơăm ti klah 4 êlan Lý Thường Kiệt – Phan Bội Châu. Leh anăn truh ti thŭn 2004, mâo klei uêñ mĭn mơ̆ng khua gĭt gai Sang mđung asăp blŭ Việt Nam leh anăn čar Dak Lak, Anôk bruă Sang mđung asăp blŭ Việt Nam jưh ti krĭng Lăn Dăp Kngư dưi rŭ mdơ̆ng mrâo “jăk hĭn, prŏng siam hĭn” ti sang mrô 19A êlan Lê Duẫn, ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt msĕ ară anei.

Gưl tal êlâo mơ̆ng Hdră mđung asăp blŭ klei Êđê ară anei leh jih thŭn mă bruă msĕ si: Y - Ler Niê, H’Ngơi, Y-Thoan, H'Wiăk, H'Nga Êban, Ksor Roza, H'Mrư Ayŭn. Y-Khem Niê yơh jing pô knhal tuč hlăm phung gưl êlâo lŏ dơ̆ng mtô kơ phung mda asei bŏ hŏng klei mbruă, thâo khăp kơ bruă mă, anăn jing H’Zawut Ƀuôn Yă, H’Nêč Êñuôl, Y-Ƀel Êban, čiăng kơ Hdră mđung asăp blŭ klei Êđê mơ̆ng Sang mđung asăp blŭ Việt Nam lŏ dơ̆ng phiơr dlông, nao kbưi hĭn.

Ktưn hưn jing hdră mđung asăp blŭ klei blŭ mnuih djuê ƀiă tal êlâo dưi mđung asăp ti krĭng Lăn Dăp Kngư leh hruê mâo klei êngiê. Pô čih mkra klei mrâo H’Zawut Ƀuôn Yă mâo nanao klei gĭr, klei mbruă hlăm klei mă bruă. Mbĭt hŏng bruă mblang, mđung asăp ti adŭ mă asăp, amai H’Zawut Ƀuôn Yă lŏ jêñ jêñ nao truh kơ ƀuôn sang, bi tuôm hŏng mnuih ƀuôn sang čiăng kah mbha dŭm klei hâo hưn hlăm klei hdĭp.

Jing sa čô čih mkra, mđung asăp blŭ mda asei klei Êđê, kâo ktưn hưn leh anăn mpŭ kyua phung ayŏng amai nao êlâo hlăm hdră mđung asăp blŭ klei Êđê. Mphŭn dô diñu kƀah djăp mta mnơ̆ng, dleh dlan amâo mâo mnơ̆ng yua, ƀiădah hŏng ai tiê gĭr, klei khăp čiăng kơ bruă, diñu atăt hdră truh kơ ară anei. Hmei jing phung čih mkra, mđung asăp mda asei srăng hriăm lu hĭn dŭm klei thâo hlăm mbah hla pŏk yang ƀuôn, leh anăn hmei jing gưl phung mda asei ênuk 4.0 ăt mâo klei gĭr mkra mlih hdră mđung bi djŏ guôp hŏng klei đĭ kyar yang ƀuôn, sitôhmô mâo lu asăp blŭ mă mơ̆ng mnuih ƀuôn sang bi êdah kơ ala ƀuôn, klei hdĭp mda leh anăn klei hmăng hmưi mơ̆ng mnuih ƀuôn sang čiăng mâo Đảng, knŭk kna uêñ mĭn hĭn.”

Bi hdơr 30 thŭn mkŏ mjing leh anăn đĭ kyar, phung čih klei mrâo mđung asăp blŭ mnuih djuê ƀiă mơ̆ng Sang mđung asăp blŭ Việt Nam jưh ti krĭng Lăn Dăp Kngư mâo wưng lŏ wĭt bi hdơr knhuah gru hing ang mơ̆ng Sang mđung asăp blŭ Việt Nam, ktưn hưn hŏng dŭm boh tŭ dưn dưi mâo leh mơ̆ng anôk bruă Sang mđung asăp blŭ Việt Nam jưh ti krĭng Lăn Dăp Kngư. Mơ̆ng anăn êpul êya phung khua gĭt gai, phung mkra hdră, phung čih klei mrâo, phung mđung asăp leh anăn mnuih mă bruă mơ̆ng anôk bruă ƀrư̆ hruê ƀrư̆ gĭr hlăm grăp bruă pô mă, kñăm bi djăp ênŭm klei čiăng hmư̆ mơ̆ng phung ƀĭng hmư̆, bi djăp ênŭm hnơ̆ng čuăn bruă klam hlăm wưng mrâo.