Knơ̆ng bruă dliê kmrơ̆ng Dhŭng Lăn Dap Kngư dôk kriê dlăng 27.277 ha dliê ti hlăm wăl kriê dlăng mơ̆ng 3 să Quảng Trực, Quảng Tâm, leh anăn Dak Ngo kdriêk Tuy Đức. Djŏ tuôm kơ dliê leh anăn lăn tinei, lu phung knuă druh gĭt gai bruă sang čư̆ êa gưl să, kdriêk tŭ klei bi kmhal, lăm lui mơ̆ng đảng, boh nik mâo mnuih arăng krư̆ hlăm mnă. Êbeh 3.320 ha dliê kyua knơ̆ng bruă kriê dlăng arăng ksĭng mmiă, ba yua soh hŏng hdră bhiăn. Čiăng msir mgaih klei anei hŏng klei djŏ jing sa klei dleh dlan. Kyua boh sĭt plah wah djuê ƀiă tinăn mtam, mnuih djuê ƀiă mơ̆ng nah Dưr bi rai ksĭng mmiă lăn dliê, mâo ƀiă mnuih ngă klei mnia blei čiăng duah klei găl. Diñu duah hdră mnêč čiăng bi kdung, boh nik bi kdơ̆ng hŏng hdră hrui mă lăn dliê arăng ksĭng mmiă. Nguyễn Văn Bình – Khua Knơ̆ng bruă dliê kmrơ̆ng Dhŭng Lăn Dap Kngư brei thâo:

“Klei bhiăn hdră êlan drei snăn ñu dôk mtŭk mtŭk, ka klă mngač. Kyua anăn ñu dôk mâo klei kƀah hlăm anăn. Leh anăn mnuih ƀuôn sang snăn, klei thâo mnuih ƀuôn sang, đa hmư̆ klei arăng mčhur, snăn mâo lu bruă…”

 Hlăm kdrêč dliê mơ̆ng Knơ̆ng bruă Dhŭng Lăn Dap Kngư bi mklă 365 gŏ êsei mnuih ƀuôn sang ksĭng mmiă 2.400 ha čiăng pla ana duh mkra leh anăn mdơ̆ng sang dôk. Klei mdê hjăn jing tinei lŏ mâo êbeh 329 anôk, hŏng giăm 1 êbâo ha jing đang ana pla mjing amâo klă ôh hlei pô ngă khua. Mơ̆ng thŭn 2018 truh ară anei, knơ̆ng bruă ngă leh 12 hdră bruă kơrŭ wĭt, mđĭ kyar dliê hŏng hdră bi siñê hră kuôl kă hŏng 263 gŏ êsei, ênhă 680 ha. Snăn, knŏng êbeh 20% hlăm ênoh 3.320 ha lăn arăng ksing mmiă mơ̆ng knơ̆ng bruă anei dưi msir mgaih hŏng bruă bi siñê klei duh bi liê mkra mjing lŏ hma- dliê kmrơ̆ng leh anăn phăn jao đang pla mjing. Lač kơ bruă msir mgaih ênoh gŏ êsei bi rai dliê, ksĭng mmiă lăn dliê ngă đang pla mjing, mkŏ mjing sang dôk ti alŭ wăl, Lê Quang Dần, K’iăng Khua Knơ̆ng bruă lŏ hma leh anăn mđĭ kyar krĭng ƀuôn sang čar Dak Nông, lač:

“Kơ bruă anei, čar gĭt gai jih ai tiê čiăng msir mgaih. Mơ̆ng tur knơ̆ng hdră kčah mơ̆ng hdră bhiăn leh anăn klei gĭt gai mơ̆ng Anôk dlăng bruă Đảng, mơ̆ng Anôk bruă duh mkra gưl dlông hlăm gưl ksiêm dlăng kơ boh klei mkra mjing lŏ hma hlăm lăn dliê kmrơ̆ng ti čar. Êngao anăn, čar ăt mâo hdră mtrŭn msir mgaih bruă mâo kơ klei êdu kƀah hlăm bruă lŏ hma, hlăm anăn mâo bruă ksĭng mmiă lăn dliê. Hmei mtă kơ pô dliê, hlăm anăn mâo Knơ̆ng bruă Dhŭng Lăn Dap Kngư ksiêm dlăng mkŏ mjing dŭm hdră msir yua ênhă anei. Mbĭt anăn mâo hdră kčah ba hlăm hdră msir kriê dlăng dliê kjăp, djŏ hdră kčah mơ̆ng hdră bhiăn.”

         Gŏ sang Khưu, ti alŭ 8, să Bù Gia Mập, kdriêk Bù Gia Mập (Bình Phước) ƀiădah dôk mă bruă ti krĭng lăn ară anei jing kdrêč dliê mơ̆ng Knơ̆ng bruă Dhŭng Lăn Dap Kngư (dak Nông). Khưu jing mnuih Stiêng, dôk mniê Mnông leh anăn hdĭp mda tinei dŭm pluh thŭn êgao.

“Hmei hdĭp mda, pla mjing tinei sui thŭn leh. Anak kâo kkiêng tinei leh anăn diñu mâo mô̆ anak leh. Hmei čiăng kơ Knŭk kna, čar Dak Nông leh anăn Bình Phước mjing klei găl čiăng kơ hmei hơĭt klei hdĭp mda mkra mjing. Tơdah nao ti anôk mkăn snăn amâo thâo ôh ya bruă srăng ngă čiăng hdĭp mda.”

          Gŏ sang Điểu Bức (djuê ana M’Nông) ăt ngă pưk hma hlue si hdră pla mjing tinei mơ̆ng thŭn 1996, dŭm đang hma naei jing ăt mơ̆ng amĭ ama ñu êlâo dih lui brei. Thŭn 2012, bruă sang čư̆ êa kdriêk Tuy Đức ruh mgaih anôk anei, jao kơ Knơ̆ng bruă dhŭng Lăn Dap Kngư kriê dlăng. Điểu Bức bao hdĭp mda ti anôk mkăn. Truh thŭn 2016, Điểu Bức hŏng đa đa gŏ sang lŏ wĭt ti krĭng lăn hlăm čuê dliê 1500, 1504 anei lŏ dơ̆ng ngă pưk hma:

“Hmei 69 gŏ êsei tinei jing djuê ana M’Nông, S’Tiêng, thâo mơh hmei tinei amâo djŏ jing dôk jưh ti Dak Nông. Ƀiădah čang hmăng kơ dua čar msir mgaih kơ hmei hơĭt klei hdĭp mda. Lăn ala hmei knŏng mâo krĭng anei. Čang hmăng hmei dưi hơĭt klei hdĭp pla mjing msĕ si pla kñŭl, pla ana mâo ênoh yuôm. Mnuih ƀuôn sang ară anei bi rai dliê, ksĭng mmiă lăn dliê čiăng pla mjing, knŏng mkra mjing hlăm ênhă dliê jao leh”

Sa hdră msir răng mgang dliê mơ̆ng Knơ̆ng bruă Dhŭng Lăn Dap Kngư ba yua mơ̆ng thŭn 2018 hŏng dŭm gŏ êsei tinei jing hlue ngă hdră pla dliê mă kyâo. Klă klơ̆ng bi siñê bi hgŭm hŏng êpul gŏ êsei anei, pla 107 ha ti čuê dliê 1500 leh anăn 1504. Knơ̆ng bruă ăt mưn 9 čô mnuih hlăm gŏ sang anei răng mgang 500 ha dliê hrông bi knông hŏng dliê diñu. Grăp thŭn knơ̆ng bruă tla kơ êpul jing 150 êklăk prăk.

 Bruă bi hgŭm pla dliê mă kyâo leh anăn mưn răng mgang dliê mơ̆ng Knơ̆ng bruă Dhŭng Lăn Dap Kngư ba yua hŏng dŭm gŏ êsei mnuih Stiêng leh anăn M’Nông ti krĭng bi knông dua čar Dak Nông, Bình Phước knŏng jing hdră msir êjai čiăng krơ̆ng dliê. Klei anei amâo dưi bi lar ôh hŏng dŭm pluh êbâo čô mkăn ti Dak Nông. Msir mgaih bi jih klei arăng ksĭng mmiă dliê ngă đang war, mdơ̆ng sang ti čar anei ăt dôk mtŭk mtŭl dleh ruh mgaih./.