Knăm mơak Kphê Ƀuôn Ama Thuôt tal 9 dưi bi mklă lehanăn mđĭ leh kơhưm mơ̆ng kphê Việt Nam hlăm wăl anôk mnia mblei tar rŏng lăn. Leh 50 thŭn mtlaih êngiê, ênhă kphê mơ̆ng Dak Lak dưi krơ̆ng hơĭt kjăp êbeh 200 êbâo ha, hnơ̆ng mâo grăp thŭn êbeh 540 êbâo ton, truh êbeh 30% hnơ̆ng mâo kphê kluôm ala čar. Kphê mơ̆ng čar Dak Lak ba čhĭ leh kơ dŭm êtuh ala čar lehanăn krĭng lăn hlăm tar rŏng lăn. Thŭn 2024, kphê Dak Lak đru mguôp hlăm hnơ̆ng 1,3 êklăk ton lehanăn ênoh hrui mâo êbeh 5 êklai USD hdră ba čhĭ kphê kơ ala tač êngao mơ̆ng ala čar.

Kơiăng khua knŭk kna Trần Hồng Hà mñă klă: Knăm mơak Kphê Ƀuôn Ama Thuôt tal anei jing hdră yuôm bhăn, dưi mkŏ mjing djŏ hŏng knăm bi hdơr 50 thŭn Hruê mblah tŭ dưi Ƀuôn Ama Thuôt  (10/3/1975 – 10/3/2025) – hdră mblah mphŭn pŏk kơ Hdră kdơ̆ng mblah kluôm lehanăn krŭ kdơ̆ng tŭ jing yan mnga thŭn 1975, mtlaih êngiê kwar Dhŭng, hluh lir lăn čar. Knăm mơak Kphê amâo djŏ knŏng jing knăm bi mni kơ asăr kphê Việt Nam, ƀiădah lŏ jing klei bi kƀĭn trông hnơ̆ng prŏng, anôk dŭm ala čar pla lehanăn blei yua kphê bi mƀĭn, hrăm mbĭt kah mbha klei trah dlăng kơ klei anăp hơĭt kjăp kơ anôk bruă kphê.

Thŭn 2024, gưl tal êlâo hdră ba čhĭ kphê kơ ala tač êngao mơ̆ng Việt Nam mâo êbeh 5 êklai USD, lŏ dơ̆ng bi mklă kơhưm jing anôk mkăp kphe elu êdi tar rŏng lăn, êdei kơ Brazil. Hlăk êjai anăn, Dak Lăk “Ƀuôn prŏng pla kphê phŭn mơ̆ng Việt Nam” đru mguôp hlăm brô 18% ênoh prăk mnia mblei hŏng ala tač êngao, anăn knăl lehanăn klei ktrâo lač krĭng lăn pla “Kphê Ƀuôn Ama Thuôt” hing ang lehanăn mâo ti êbeh 100 ala čar lehanăn krĭng lăn hlăm tar rŏng lăn.

Kơiăng khua knŭk kna Trần Hồng Hà mtă: Hlăm wưng ti anăp, dŭm Phŭn, dhar bruă, alŭ wăl, dŭm anôk bruă, Êpul hgŭm kphê – cacao Việt Nam, dŭm anôk bruă pla, mkra mjing, mnia mblei kphê hrăm mbĭt kah mbha hnơ̆ng mkă tĭng, hdră êlan ngă bruă, bi hgŭm kjăp čiăng mkŏ mjing krĭng pla mâo hnơ̆ng tŭ jăk, bi kbiă êwa jhat ƀiă. Ba yua kdrăp kreh knhâo, mrâo mrang hlăm bruă mkra, bi hrŏ klei hmăi truh kơ wăl hdĭp mda. Mkŏ mjing hdră bi hgŭm hơĭt kjăp hluê hdră bi hgŭm kluôm plah wah ƀĭng ngă lŏ hma, êpul hgŭm bruă, anôk bruă duh mkra hlăm bruă mkra mjing lehanăn ba čhĭ kơ ala tač êngao čiăng bi hơĭt ênoh lehanăn mđĭ hnư hrui wĭt kơ mnuih pla kphê.

Mbĭt hŏng anăn, dŭm anôk bruă duh mkra brei mđĭ hdră duh bi liê hlăm kdrăp mrô čiăng rơ̆ng klei kpă mngač, mkŏ mjing hdră kriê dlăng hơĭt kjăp mơ̆ng bruă pla truh kơ mkra mjing lehanăn ba čhĭ kơ ala tač êngao. Kơiăng khua knŭk kna Trần Hồng Hà mñă, brei mđing dlăng hĭn kơ hdră hưn mthâo anăn knăl Kphê Việt Nam.

 “Phŭn bruă Tuh tia mnia mblei, bruă hŏng tač êngao, bruă êlan phiơr, hiu čhưn ênguê brei mđing kơ bruă mtrŭt mđĭ, pŏk mlar wăl anôk mnia mblei hlăm lehanăn êngao ala čar; hưn mthâo dŭm mta kphê Việt Nam ti dŭm hdră hŏng tač êngao, anôk hiu čhưn ênguê hing ang; mbĭt anăn dŭm anôk bruă duh mkra brei mkŏ mkra hdră hưn mthâo, marketing, bi mklă anăn knăl djŏ guôp hŏng klei thâo, pŏk mlar hdră mkăp ti dŭm wăl anôk mnia mblei mâo klei găl, mđĭ kyar hdră mnia mblei điện tử, bi lu jơr hdră blei yua.

Ti knăm mơak anei, khua kiă kriê Phŭn bruă Dhar kreh, Mjuăt ktang asei mlei lehanăn Hiu čhưn ênguê jao leh Klei bi mklă “Klei thâo hlăm hdră pla lehanăn mkra mjing Kphê” jing Knhuah gru dhar kreh amâo êdah klă ala čar. Ăt ti hdră anei, mnuih ƀuôn sang lehanăn phung tuê hiu čhưn ênguê dưi dlăng leh hdră kdŏ mmuñ “Ƀuôn Ama Thuôt – Anôk truh mơ̆ng kphê tar rŏng lăn”. Jih jang čiăng bi êdah ktuê êlan kpưn đĭ kơ klei tŭ jing lehanăn mñă klă kơhưm mơ̆ng kphê Ƀuôn Ama Thuôt hlăm wăl anôk mnia mblei tar rŏng lăn. Trương Thanh Bình ti kdriêk Krông ƀŭk, čar Dak Lak brei thâo snei:

 “Knăm mơak dưi mprăp lehanăn duh bi liê jăk êdi, dưi mkŏ mjing hŏng hnơ̆ng prŏng êdi mkă hŏng dŭm thŭn êlâo. Anei ăt jing knhuang nao yuôm bhăn čang hmăng kphê Ƀuôn Ama Thuôt srăng đĭ kyar hĭn”.

Hlăm hdră knăm mơak Kphê Ƀuôn Ama Thuôt tal 9 thŭn 2025, mâo giăm 500 anôk mkăp kphê amâo mă prăk ti djăp anôk, mơ̆ng dŭm anôk čhĭ ti djiêu êlan, truh kơ dŭm anôk čhĭ kphê p’prŏng dưi duh bi liê djăp kdrăp mnơ̆ng mơ̆ng anăn knăl Kphê hing ang. Kphê jing leh knhuah dhar kreh siam hlăm klei bhiăn drông tuê mơ̆ng mnuih Dak Lak hlăk mđing truh kơ bruă mkŏ mjing ƀuôn prŏng kphê tar rŏng lăn.

Nao mnăm kphê amâo mâo mă prăk mơ̆ng lu anôk bruă kphê ti êlan Phan Đình Giót, ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt, Nguyễn Văn Chất hơ̆k mơak brei thâo, hiu čhưn yan mnga mơ̆ng čar Nghệ An truh ti Dak Lak thŭn anei “Jăk êdi” msĕ si kčŏk Kphê Ƀuôn Ama Thuôt.

 “Snei jăk êdi dlăng, amâo mâo anôk kƀah ôh, mơ̆ng pô mgăt êdeh taxi truh kơ mnuih mă bruă, kăp atăt, tŭ drông jăk êdi. Kâo hriê tinei 3 hruê leh, kâo ƀuh jăk êdi. Anei jing krĭng phŭn pla kphê, mnăm kphê gơ̆ jăk êdi, aguah anei kâo nao hiu blei giăm 1 êklăk prăk kphê čiăng mđup brei kơ ƀĭng găp pô.

Knăm mơak Kphê Ƀuôn Ama Thuôt tal 9 thŭn 2025 dưi yap jing knăm mơak prŏng lehanăn siam êdi mơ̆ng êlâo truh kơ ară anei hlăk dưi mkŏ mjing trĭp hŏng wưng Dak Lak mkŏ mjing knăm bi hdơr 50 thŭn Hruê mtlaih êngiê Ƀuôn Ama Thuôt, kruăk ktuê êlan kdrưh kơăm lehanăn lu klei tŭ jing mơ̆ng čar. Hlăk êjai anăn, klei hâo hưn kơ ênoh kphê ăt “Đĭ” dăl hlăm jih thŭn êgao, hŏng ênoh đĭ lu êdi hlăm hƀuê ênuk (êbeh 5.350USD/ton, bi knar hlăm brô 131 êklăk prăk/ton (hlăm hruê 10/3), ngă kơ lu mnuih ƀuôn sang ti krĭng pla kphê anei hĭn mơh hơ̆k mơak.

Knăm mơak Kphê Ƀuôn Ama Thuôt tal 9 thŭn 2025 hŏng 17 hdră phŭn lehanăn dŭm hdră mkăn jing wưng bi mni kơ anôk bruă kphê, ba klei tui ksiêm jăk êdi kơ mnâo mnañ lehanăn dhar kreh kphê, mbĭt anăn pŏk klei găl bi hgŭm, mđĭ kyar, mñă klă “Ƀuôn Ama Thuôt jing anôk truh mơ̆ng Kphê tar rŏng lăn”./.