Yan bhang jing wưng mă bosit lu hĭn, ƀiădah hlăm wưng ară anei sang măi alumin Nhân Cơ ti kdriêk Dak R’lâp, čar Dak Nông dôk ti anăp klei mdei ngă bruă kyua kƀah anôk kuai mă leh anăn amâo mâo rơ̆ng kơ ênao mgơ̆ng lŭ čhŏ. Nguyễn Bá Phong, K’iăng khua kiă kriê knơ̆ng bruă Ksuêh Dak Nông – TKV brei thâo, kpăk hŏng bruă ruh mgaih anôk ala hlăm djăp mta bruă, mơ̆ng anôk mă quặng truh kơ anôk ngă bruă mrô 3 mơ̆ng ênao kdơ̆ng lŭ hrah leh anăn ênao kdơ̆ng lŭ čhŏ ti anôk rao mrô 2. Ti anôk kuai mă wưng thŭn 2020 – 2022, khădah tla leh prăk kơ mnuih ƀuôn sang mơ̆ng 2 thŭn êlâo, ƀiădah truh kơ ară anei ăt dôk giăm 17ha mơ̆ng 20 gŏ sang ka jao ôh anôk ala. Êjai anăn, anôk mă bosit wưng thŭn 2023-2024 mâo ênhă hlăm brô 180ha ăt ka mkŏ mjing ôh hdră êlan čiu tla, đru kơ anôk dôk mrâo. Năng mjêč ară anei jing anôk ngă ênao kdơ̆ng lŭ mrô 2, tơdah amâo mâo leh hlăm mlan 4 kơ anăp, sang măi srăng mâo klei huĭ hyưt mdei ngă bruă:

“Mâo 64 gŏ sang hlăm ênhă anăn ăt dôk 30 gŏ sang, hlăm anăn mâo 7 gŏ sang ka mâo ôh prăk čiu tla. Truh kơ ară anei, hluê si anôk bruă mđĭ kyar lăn ala mơ̆ng kdriêk mâo leh klei hâo hưn ruh mgaih anôk ala gưl tal 3. Tơdah čiăng kuai mă srăng mâo ênao kdơ̆ng, bi kơ ênao hluê si klei tĭng mkă mlan 4 kơ anăp srăng ba yua yơh. Tơdah amâo mâo dưi ngă, êa čhŏ ti anôk srăng ba, sang măi mâo quặng kăn dưi mkra mjing lei”.

Alŭ wăl kpăk hlăm bruă ruh mgaih anôk ala đru kơ bruă kuai mă bosit ti čar Dak Nông ară anei jing să Nghĩa Thắng, kdriêk Dak R’Lâp. Đoàn Huy Cường, khua bruă sang čư êa să brei thâo, dŭm thŭn êlâo, bruă anei ăt mâo klei găn, kyuanăn prăk čiu tla ăt lu hĭn mơh. Ƀiădah, hlăm 2 thŭn hŏng anei, ênoh lăn đĭ yuôm ngă kơ ênoh čiu tla amâo mâo hmao tiŏ, ngă kơ bruă tla čiu, ruh mgaih anôk ala tuôm hŏng lu klei dleh dlan:

“Lăn êlâo dih mâo ênoh čiu tla lu dưi lŏ brei lăn anôk mkăn, êbeh dưi mkra sang, blei êdeh, blei dŏ anei dŏ dih. Ƀiădah ară anei, mâo dŭm gŏ sang lăn truh kơ 1ha knŏng čiu mă 1 êklai, nao anôk mkăn amâo lŏ tloh blei lăn msĕ sơnăn ôh, mơ̆ng anăn mnuih ƀuôn sang amâo mâo lŏ tŭ ư ôh.”

            Ti anăp dŭm boh klei bluh mâo ti anôk mă alumin, mlan 10/2022, bruă sang čư êa čar Dak Nông mâo leh klei bi klă mrô 1644, mkŏ mjing êpul ngă bruă čiăng mgaih msir klei dleh dlan kpăk gun hlăm klei ngă bruă, hlăm anăn mâo knơ̆ng bruă ksuêh Dak Nông – TKV. Êpul gơ̆ng bruă ƀuôn sang čar Dak Nông hlăm klei kƀĭn thơ̆ng kơ klei čih ti knhal jih thŭn 2022 bi klă leh hdră duh bi liê 6 anôk lŏ wĭt dôk ti kdriêk Dak R’lâp. Dŭm knơ̆ng, dhar bruă djŏ tuôm mbĭt hŏng bruă sang čư êa alŭ wăl leh anăn anôk bruă djŏ tuôm mâo lu klei hâo hưn, mtrŭt mjhar mnuih ƀuôn sang ba jao anôk ala đru kơ bruă mă bosit, mbĭt anăn đru kčĕ dưn yua jih hnơ̆ng dŭm hdră êlan đru kơ mnuih ƀuôn sang. Bruă sang čư êa čar Dak Nông gĭt gai bruă sang čư êa kdriêk Dak R’Lâp ksiêm dlăng, bi klă, dăp anôk dôk mrâo kơ dŭm gŏ sang, mkŏ mjing sang dôk êjai, sang mưn čiăng kơ mnuih ƀuôn sang ba jao anôk ala. Hŏng dŭm gŏ sang mâo ênŭm leh klei čiu tla, mtrŭt mjhar nanao ƀiădah amâo mâo jăo, kdriêk srăng bi kjăp hră mơar, mâo hdră mă hŏng klei mgô̆. Bi kơ hdră hŏng ênhă lăn kuaih mă bosit wưng thŭn 2023 – 2024, Nguyễn Quang Tứ, khua bruă sang čư êa kdriêk Dak R’Lâp brei thâo:

“240 gŏ sang anei mĭn tĭng srăng ngă hlăm 2 gưl, lu êdi truh kơ gưl 3 jing dŭm gŏ sang dleh dlan hĭn. Gưl tal 1 srăng tĭng mkă hŏng knơ̆ng bruă srăng čiu tla êlâo kơ 37 gŏ sang, ka yap ôh 40 gŏ sang čiăng lŏ wĭt dôk mrâo, sơnăn srăng mâo 32ha đru kơ bruă mkra mjing. Bi kơ hruê mmông hluê si hdră kčah jing hruê 31/2/2023 srăng bi klă hdră êlan čiu tla kơ mnuih ƀuôn sang čiăng mâo anôk ala.

Nao ksiêm dlăng klă anăp anôk ngă bruă leh anăn gĭt gai mmông măb ruă ti knơ̆ng bruă ksuêh Dak Nông – TKV, Lê Trọng Yên, k’iăng khua bruă sang čư êa čar Dak Nông, gĭt gai dŭm knơ̆ng bruă, dhar bruă, alŭ wăl srăng ngă bruă ktang phĭt, hluê ngă dŭm bruă klam mjêč, mgaih msir klei gun kpăk ti dŭm anôk mă bosit riă alumin Nhân Cơ.

“Rơ̆ng bi kna boh tŭ plah wah knŭk kna, mnuih ƀuôn sang leh anăn knơ̆ng bruă, khua kiă kriê dŭm knơ̆ng, dhar bruă srăng bi mguôp, đua klam ti anăp bruă Đảng čar, ti anăp bruă sang čư êa čar tơdah bruă amâo mâo êran. Leh anăn srăng bi mguôp kjăp hŏng bruă sang čư êa alŭ wăl, bruă kđi čar leh anăn knơ̆ng bruă ksuêh čiăng mgaih msir dŭm klei dleh dlan, kpăk gun hŏng hdră mâo leh.

            Hdră alumin Nhân Cơ, ti kdriêk Dak L’Lâp, čar Dak Nông mâo hnơ̆ng mkra mjing 650.000 tôn alumin hlăm sa thŭn. Bi leh mơ̆ng thŭn 2017, amâodjŏ knŏng đru mguôp kơ ngăn prăk čar Dak Nông giăm 400 êklai prăk grăp thŭn, hdră anei lŏ mtrŭt mđĭ klei đĭ kyar bruă duh mkra. Mơ̆ng hdră anei, sa krĭng boh tuh tai ksuêh ƀrư̆ ƀrư̆ dưi mkŏ mjing, hŏng sang măi ksiêk mbha ksuêh hŏng electric dôk rŭ mjing, 2 wăl anôk tuh tia dôk hluê ngă…Klei găl mâo lu bosit, mơ̆ng klei tŭ jing mơ̆ng hdră alumin Nhân Cơ, Dak Nông bi klă mta kñăm lŏ dơ̆ng mđĭ kyar tal êlâo hĭn bruă anei jing sa kmeh gơ̆ng bruă duh mkra, mkŏ mjing mơ̆ng hnưm čiăng jing anôk bruă tuh tua ksuêh ala čar. Khădah sơnăn, ƀiădah ti anăp dŭm klei dleh dlan ară anei, čiăng kơ bruă sang čư êa dŭm gưl čar Dak Nông čiăng hmar ruh mgaih, mgaih msir jăk čiăng ñĕ kơ klei kpăk kơ bruă tuh tia phŭn ti alŭ wăl./.