Ia Dom jing să knông lăn mâo lu mnuih ƀuôn sang jing mnuih djuê ƀiă mơ̆ng kdriêk Đức Cơ, čar Gia Lai. Wưng êlâo, hlăm leh anăn êdei Tết grăp thŭn sơnăn sơăi, êpul lĭng kahan yang ƀuôn hlăm să leh anăn êpul čŏng răng mgang ti dŭm alŭ ƀuôn nao hgŭm mbĭt hŏng phung knuă druh, lĭng kahan knông lăn nao gak răng, rơ̆ng kơ klei êđăp ênang alŭ wăl knông lăn. Mduôn Rơ Châm Tik, sa čô hgŭm hlăm êpul čŏng răng mgang êlan gơ̆ng knông lăn, ƀuôn Mok Đen, să Ia Dom brei thâo, tết hŏng mnuih ƀuôn sang lŏ mâo thiăm boh tŭ dưn êjai hrăm mbĭt hŏng phung lĭng kahan grat mtah răng mgang êlan knông lăn:
“Kâo mtrŭt mjhar mnuih ƀuôn sang să knông lăn mjĕ mjing hŏng lĭng kahan knông lăn. Hmei hrăm mbĭt bi mguôp hluê ngă hdră răng mgang gơ̆ng knông lăn, jao kơ êpul čŏng răng mgang hmao ƀuh dŭm boh klei ti krĭng knông lăn čiăng hmao hưn mdah hŏng lĭng kahan knông lăn mgaih msir.”
Ti să knông lăn Ea Bung, kdriêk Ea Sup, čar Dak Lak, tết thŭn anei lŏ thiăm klei mơak mñai hĭn êjai bruă duh mkra mâo klei mlih jăk, hnư hrui wĭt kah knar grăp čô dưi mđĭ hĭn leh anăn klei bi mguôp lĭng kahan hŏng mnuih ƀuôn sang ƀrư̆ êlam hĭn. Hoàng Thị Hằng, Khua kiă kriê Êpul hgŭm ƀĭng ngă lŏ hma să Ea Bung brei thâo, klei bi hmô rông kan lă mă kđeh čĭm mơ̆ng phung knuă druh, lĭng kahan knông lăn hưn brei, ktrâo lač kơ dŭm alŭ ƀuôn hluê ngă dưi ba wĭt boh tŭ dưn. Thŭn leh êgao, mnuih ƀuôn sang hlăm să mkŏ mjing leh êpul hgŭm phung ngă lŏ leh anăn mơ̆ng akŏ thŭn mrâo mkŏ mjing êpul hgŭm phung rông kan. Anei jing dŭm tur knơ̆ng čiăng kơ mnuih ƀuôn sang ti krĭng knông lăn Ea Bung mđĭ kyar mnơ̆ng dhơ̆ng tŭ jăk leh anăn tŭ dưn:
“Phung lĭng kahan knông lăn wĭt tinei tă hdră leh anăn mkŏ mjing kơ mnuih ƀuôn sang dŭm klei bi hmô pla mjing, rông mnơ̆ng. Khădah knŏng mtô mjuăt kơ ƀiă mnuih, ƀiădah leh wĭt mnuih ƀuôn sang ăt bi hâo hưn, pŏk phai, dưn yua klei kreh knhâo, hdră mnêč, ngă jăk êdi. Lač klă mnuih ƀuôn sang ƀuh ti dŏ jăk diñu srăng ngă, nao djŏ êlan mnuih ƀuôn sang hơ̆k mơak êdi.”
Tết thŭn anei truh hnưm, kyuanăn gŏ sang aduôn Y Phương, ti ƀuôn Đăk Boi, wăl krah Đăk Glei, kdriêk knông lăn Đăk Glei, čar Kon Tum ăt mtluk mtlak hĭn mkă hŏng grăp thŭn. Leh rŭ jih ênhă hbei ƀlang čhĭ kơ sang măi mkra mjing, gŏ sang lŏ wĭr bi doh pưk sang. Thŭn anei, mơ̆ng ênoh prăk čhĭ boh mnga bruă lŏ hma, gŏ sang aduôn pĕ sa kdrêč lŏ wĭt mia êa mil sang. Dlăng kơ phung hđeh čŭt čhum ao mrâo êran hiu mơak mñai mơ̆ng sang truh kơ kang êlan ngă kơ ai êwa hlăm gŏ sang aduôn Y Phương ti tlam hruê knal jih thŭn lŏ yâo mơak hĭn. Aduôn Y Phương hơ̆k mơak brei thâo, Gŏ sang mprăp ênŭm leh mnơ̆ng ƀơ̆ng êa mnăm, boh nik jing dŭm mta mnơ̆ng ƀơ̆ng jăk yâo mơ̆ng mnuih djuê ana Sơdăng čiăng drông tết, mơak yan mnga.
“Mmông mprăp drông thŭn mrâo ăt jing wưng gŏ sang mrâo leh puôt mdiê, gui mdiê wĭt kơ sang. Mdiê mâo hlăm brô 70 -80 kdô. Drông thŭn mrâo gŏ sang kâo čuh sa drei ŭn, brông điŏ, Leh mprăp dŭm mta mnơ̆ng ƀơ̆ng knhuah gru, ngă yang akâo hơêč hmưi kơ gŏ sang mâo klei suaih pral, mă bruă knuă đĭ kyar. Leh kơnăn, mơak hĭn jing mmông phung êdam êra tông čĭng čhar, kdŏ mmuñ, grăp čô hlăm gŏ sang kkuh kum ênŭm ênap hrăm mbĭt mnăm kpiê čeh, ƀơ̆ng dŭm mta mnơ̆ng ƀơ̆ng jăk yâo”.
Drông thŭn mrâo, ai êwa yan mnga dôk bŏ dlai ti dŭm kđông kahan răng mgang knông lăn krĭng Lăn Dăp Kngư. Hŏng phung knuă druh, lĭng kahan grat mtah, kđông kahan jing sang, knông lăn jing ƀuôn sang, ƀơ̆ng tết ti kđông kahan ăt msĕ ƀơ̆ng tết ti sang. Hŏng dŭm bĕ kngan thâo mbruă mơ̆ng phung knuă druh, lĭng kahan, dŭm klŏ điŏ đŭng pioh ƀơ̆ng wưng tết mâo ênŭm leh. Dŭm mta mnơ̆ng ƀơ̆ng čŏng pô, mâo hlăm đang pla mjing, doh êbăt leh anăn mta mda dưi bi djăp ênŭm klei čiăng ba yua hlăm wưng tết. Thiếu tá Lương Văn Phú, K’iăng khua bruă kđi čar ti kdông kahan knông lăn Dak Tiên, knơ̆ng gĭt gai lĭng kahan knông lăn čar Dak Nông brei thâo, anôk bruă ngă jăk leh bruă bi mlih klei mĭn kơ phung knuă druh, lĭng kahan, brei kơ diñu mâo klei hơĭt mơak yan mnga, drông tết.
“Hlăm ai tiê phung lĭng kahan ară anei mâo klei mơak mñai, leh anăn mprăp ênŭm leh mnơ̆ng dhơ̆ng čiăng rơ̆ng drông tết. Diñu bi klă klei mĭn čiăng hluê ngă grăp bruă klam jao leh.”
Ăt msĕ hŏng lu tết mkăn, Tết Quý Mão 2023 anei mơ̆ng êpul lĭng kahan răng mgang knông lăn dŭm čar krĭng Lăn Dăp Kngư dưi drông tết, mơak yang mnga, mđing hmư̆ djăp boh klei krĭng knông lăn, bi leh jăk bruă klam dưi jao. Ktang giăm tết, bruă ksiêm dlăng mơ̆ng dŭm kđông kahan răng mgang knông lăn dưi ngă hur har hĭn. Bruă klam răng mgang klei dưi kiă kriê ăt dưi hluê ngă jêñ jêñ. Ênoh lĭng kahan gak răng leh anăn mprăp bi leh bruă klam. Bruă gak răng, ksiêm dlăng mnuih, êdeh êdâo mŭt kbiă êlan knông lăn dưi hluê ngă jăk, kñăm đru kơ bruă kriê dlăng, răng mgang êlan knông lăn, gơ̆ng knông lăn leh anăn klei dưi kiă kriê knông lăn ala čar. Thượng tá Phạm Đức Khá, khua bruă kđi čar, kđông kahan răng mgang ƀăng jang knông lăn Dak Ruê, lĭng kahan knông lăn čar Dak Lak brei thâo:
Bruă Đảng čar, khua gĭt gai anôk bruă mâo leh hdră mtrŭn gĭt gai, mkŏ mjing hdră êlan rơ̆ng kơ ênoh lĭng kahan mprăp kơ klei bi blah, tiŏ nao knuă druh, lĭng kahan nao hgŭm hlăm dŭm êpul, pôih kahan ti knông lăn, boh nik jing dŭm anôk kñăm. Si srăng ngă hlăm wưng tết dưi rơ̆ng kjăp hĭn, rơ̆ng klei êđăp ênang êlan knông lăn. Ƀri wưng thŭn mrâo, hơêč hmưi kơ jih jang mnuih ƀuôn sang kluôm ala mâo sa wưng tết kkuh kŭm ênŭm ênap, bi mguôp leh anăn yâo mơak. Bi hŏng hmei, phung lĭng kahan răng mgang knông lăn srăng bi leh jăk bruă klam, bi mguôp, djă kjăp phao ktuang răng mgang kjăp êlan knông lăn ala čar.
Alŭ wăl krĭng Lăn Dăp Kngư mâo 586 km êlan knông lăn, găn 32 să knông lăn hlăm 13 kdriêk mơ̆ng 4 čar jing Kon Tum, Gia Lai, Dak Lak leh anăn Dak Nông. Sa yan mnga lŏ truh, klei hur har, čŏng pô hluê ngă bruă klam mơ̆ng phung knuă druh, lĭng kahan grat mtah đru mguôp leh anăn dôk đru mguôp yuôm bhăn čiăng rơ̆ng klei êđăp ênang, hơĭt kjăp kơ yang ƀuôn krĭng knông lăn. Boh nik hlăm wưng tết anei, klei kjăp mơ̆ng diñu ba wĭt leh klei êđăp ênang čiăng kơ mnuih ƀuôn sang dưi drông tết.
Viết bình luận