Lâm Đồng: Ai ktang mrâo ti krĭng djuê ƀiă Gung Ré
Thứ ba, 08:19, 25/07/2023 VOV Tây Nguyên VOV Tây Nguyên
VOV4.Êđê- Să Gŭng Rĕ, kdriêk Di Linh, čar Lâm Đồng mâo giăm mkrah wah jing mnuih djuê ƀiă. Kyua klei mlih ktang hlăm knhuah mĭn, bruă ngă, mbĭt hŏng klei uêñ mĭn duh bi liê, klei đru mơ̆ng Đảng leh anăn knŭk kna, dŭm thŭn êgao, klei hdĭp mnuih ƀuôn sang tinei amâo mâo mdei klei mlih hlăm grăp hruê.

Atăt anei ba hmei nao ti êlan bê tông mngač siam, găn čư̆ dlông hŏng êa mtah liă lia mơ̆ng đang kphê, ana kroh mtah siam, amai Ka Lèm, mnuih K’Ho, ti ƀuôn Đăng Rách, să Gung Ré, kdriêk Di Linh, čar Lâm Đồng brei thâo, kyua êlan klông kbưi, kdrăp mnơ̆ng dŭ mdiăng ênưih, ƀuôn kbưi dưi ba giăm hŏng krĭng wăl krah anăn klei hdĭp bruă duh mkra mnuih ƀuôn sang đĭ kyar hĭn lu mkă hŏng êlâo. Grăp boh sang kreh kriăng mă bruă, amâo lŏ mâo klei mĭn dôk čang guôn ôh kơ klei Đảng leh anăn Knŭk kna đru.

Đảng, Knŭk kna mđing đru kơ amai adei mniê, hlăm anăn mâo phung mniê mnuih djuê ƀiă hlăm bruă mkra mjing čiăng ƀrư̆ hruê đĭ kyar. Thâo hdră ngă bruă čiăng mđĭ klei hdĭp mda gŏ sang, ƀuôn sang đru lăm lui klei ư̆ êpa ƀun ƀin hŏng klei kjăp. Bi mni kơ Đảng, knŭk kna mđing kơ klei hdĭp mnuih djuê ƀiă, ktrâo lač hdră ngă bruă čiăng mđĭ klei hdĭp mda gŏ sang leh anăn ƀuôn sang.

Să Gung ré êbeh 4000 ha lăn lŏ hma, hlăm anăn mâo 1.600ha kphê, êbeh 200 ha mdiê lŏ jing 2 ana pla mjing phŭn. Hlăm dŭm thŭn êgao, Gung Ré lŏ mđĭ kyar dŭm êtuh ha ana boh kroh mkăn msĕ si ƀơr, durian, măkka, čêñ hruê leh anăn lu ênhă djam tam mkăn. Kyua mđing bi mlih ana pla mjing hlue hdră mđĭ mnơ̆ng dhơ̆ng, ba dŭm mta mjeh ana pla mjing mrâo mâo hnơ̆ng jăk leh anăn prăk hrui wĭt hlăm sa ênhă pla mjing mơ̆ng Gung Ré mâo kah knar giăm 150 êklăk prăk/ha/thŭn, đĭ 30 êklăk prăk/ha mkă hŏng 2 thŭn êlâo. Ênoh gŏ êsei ƀun hrŏ adôk 5%.

Hlue si K’Keo, Khua dlăng bruă Đảng alŭ Hàng Làng, klei hdĭp mnuih ƀuôn sang bi mlih jing kyua mđing dlăng bi liê mơ̆ng Đảng leh anăn Knŭk kna kơ djăp mta bruă.

Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa să mđing dlăng, knuă druh nao hlăm ƀuôn sang čiăng êmuh hrăm, mđĭ ai, ktrâo lač mkŏ mjing klei đru kơ mnuih ƀiôn sang thâo hdră duh ƀơ̆ng ngă bruă, čiăng mđĭ klei thâo săng mnuih ƀuôn sang mkă hŏng êlâo. Mnuih ƀuôn sang bi mni kơ Đảng, Knŭk kna, boh nik jing knuă druh alŭ wăl siă suôr ktrâo lač kơ mnuih ƀuôn sang mă bruă mkra mjing čiăng dưi mâo msĕ si hruê anei.

Trịnh Văn Dũng,  Khua Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa să Gung Ré brei thâo, să mâo êbeh 1.600 gŏ êsei, giăm 7000 čô, hlăm anăn mâo mnuih djuê ƀiă êbeh 45%. Hŏng klei mđing dlăng mơ̆ng Đảng leh anăn Knŭk kna hlăm bruă pŏk ngă lu hdră êlan, hdră bruă bi liê kơ krĭng mnuih djuê biă, hdră êlan bi hgŭm, hrăm mbĭt, sa ai mơ̆ng jih bruă kđi čar leh anăn mnuih ƀuôn sang mjing ai ktang, đru să grăp knhuang hgao klei dleh dlan, kƀĭn mđĭ kyar bruă duh mkra leh anăn hơĭt kjăp kđi čar. Thŭn 2016, Gung Ré dưi yap jing să djăp hnơ̆ng čuăn krĭng ƀuôn sang mrâo. Trịnh Văn Dũng, bi mklă:

 “Jih bruă kđi čar ngă bruă hâo hưn, mtrŭt phung êdam êra, phung hlăm êpul hrăm mbĭt hŏng mnuih ƀuôn sang lar gru hmô, hdră ngă mnêč, mbruă čiăng mjing mta kñăm leh anăn bi lar. Mă bruă klam phŭn jing mnuih ƀuôn sang, phung ngă leh anăn dưn anăn mnuih ƀuôn sang mâo klei bi mlih jăk. Dŭm gru hmô mđĭ kyar bruă lŏ hma, mkra mjing lŏ hma, bi mlih ana pla mjing, ba yua klei kreh knhâo dưi pŏk ngă tŭ dưn. Truh ară anei prăk hrui wĭt mnuih ƀuôn sang đĭ mơ̆ng 38 - 48 êklăk prăk/mnuih/thŭn. Anăn jing dŭm klei bi mlih klă mngač, klei hdĭp mda mnuih ƀuôn sang dưi rơ̆ng, hơĭt duh bi liê mđĭ kyar bruă duh mkra gŏ sang”.

Ară anei, Gung Ré tal êlâo mkŏ mjing dŭm hdră mkra mjing leh anăn ba čhĭ mnơ̆ng dhơ̆ng lŏ hma. Ti alŭ wăl ăt mâo dŭm gru hmô rông kan, mđĭ kyar êpul êmô mă kđeh, hnơ̆ng jăk ba prăk hrui wĭt kjăp. Boh nik, să dôk mđĭ kyar bruă duh mkra ti gŭ êyui dliê, hiu čhưn ênguê êpul êya mguôp hŏng klei jăk siam mnuih K’Ho. Mơ̆ng tur knơ̆ng jih bruă kđi čar leh anăn mnuih ƀuôn sang, đăo knang Gung Ré srăng truh hdră kñăm să krĭng ƀuôn sang mrâo hnơ̆ng jăk hlăm thŭn 2024./.

VOV Tây Nguyên

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC