Phung tuê hiu čhưn ênguê Việt Nam mđing êdi kơ hdră hiu čhưn hlăm ala čar nao tui ksiêm krĭng čư̆ čhiăng, krĭng lăn dlông hŏng lu hdră hiu čhưn. Sa čô tuê hiu čhưn brei thâo: Hriê tinei mâo lu hdră msĕ si hiu waih mran, mă kan, ñuôm êa mil mnal, pơ̆k mñam, nao dlăng krĭng ƀuôn sang lehanăn tŭk knă mnơ̆ng ƀơ̆ng alŭ wăl. Kâo khăp čiăng êdi.

Phung tuê hiu čhưn ênguê Việt Nam mđing hiu čhưn hlăm ala čar, kyua leh bluh mâo klei ruă Covid 19, klei hiu kbưi ăt hrŏ mơh, ênoh đĭ, klei êđăp ênang mơ̆ng klei ruă tưp ka dưi rơ̆ng kjăp. Klei anei ya ngă hlăm thŭn 2022, wăl anôk hiu čhưn hlăm ala čar mâo lu êdi mnuih khăp čiăng. Kyua ênoh djŏ guôp, mâo lu hdră hiu čhưn, klei ruă dưi ksiêm dlăng mbĭt anăn klei mđing uêñ leh dŭm mlan bi ktlah kyua klei ruă tưp, kyua anăn hdră hiu čhưn hlăm ala čar mâo klei mđing tal êlâo. Anôk bruă hiu čhưn Việt Nam mâo mta kñăm đĭ kyar thŭn 2022 drông 65 êklăk čô tuê hiu čhưn, mâo 60 êklăk čô tuê hlăm ala čar lehanăn 5 êklăk čô tuê ala tač êngao. Truh ară anei, hnơ̆ng tuê hiu čhưn hlăm ala čar êgao leh hdră kčah, hŏng êbeh 101 êklăk čô, đĭ giăm 1,5 blư̆ mkă hŏng hdră kčah. Nguyễn Quý Phương – Khua knơ̆ng bruă atăt tuê hiu čhưn – Anôk bruă hiu čhưn ênguê brei thâo: Lu anôk bruă duh mkra atăt tuê hiu čhưn lehanăn dŭm anôk đih đăm lač mă bruă nanao đrông kyua klei čiăng hiu čhưn đĭ lu. Kyua anăn, čiăng msir mghaih klei anei, êngao mđĭ hnơ̆ng thâo mnuih mă bruă, hmei ăt bi mklă, sa jing bi tai wưng hiu čhưn ênguê lu mnuih, tal 2 jing 1 thŭn drei mâo ƀiă êdi 2 yan hiu čhưn hlăm ala čar.

Khădah wăl anôk hiu čhưn hlăm ala čar mâo lu klei bi mlih jăk siam lẹhanăn jing sa hlăm dŭm ala čar tal êlâo ti krĭng Ngŏ Dhŭng Asi lŏ pŏk ƀăng êdei kơ klei ruă Covid 19 ƀiădah Việt Nam mâo hdră krŭ wĭt bruă anei êmưt hĭn mkă hŏng dŭm ala čar hlăm krĭng. 18,1% jing ênoh ƀiă êdi mkă hŏng hnơ̆ng krŭ wĭt bruă hiu čhưn mơ̆ng 26 truh kơ 31% mơ̆ng dŭm ala čar riêng gah msĕ si Thái Lan, Singapore, Malaysia. Hnơ̆ng tuê ala tač êngao truh ti Việt Nam hlăm thŭn anei mâo 3,5 êklăk čô, knŏng mâo 70% mta kñăm. Dŭm wăl anôk hiu čhưn phŭn mơ̆ng Việt Nam msĕ si China ka pŏk ƀăng mbĭt hŏng klei toh hroh bruă duh mkra jing mta phŭn ngă tuê hiu čhưn mơ̆ng Ơrôp hrŏ. Khă snăn, lu klei “Gun kpăk” mjing klei dleh dlan kơ hdră drông tuê hiu čhưn ala tač êngao. Amâo djŏ ƀiă ôh phung tuê hiu čhưn hlăm ala čar Việt Nam lač dleh dlan hlăm bruă mkra visa, klei ngă hră m’ar mtŭk mtŭl, amâo klă mngač. Amai Sandra, 26 thŭn, mnuih Switz brei thâo: Kâo ƀuh dleh dlan êdi hlăm bruă tui duah hla pŏk web klă klơ̆ng mơ̆ng knŭk kna čiăng akâo upline visa. Visa mâo wưng bhiâo êdi, dleh snăk čiăng hiu čhưn sui ti ala čar Việt Nam lehanăn klei ngă hră m’ar ăt mtŭk mtŭl mơh.

Hdră mtrŭn mơ̆ng Việt Nam klă sĭt mâo lu klei dleh kpăk. Klei anei ba lu klei amâo jăk truh hŏng phung tuê hiu čhưn. Aduôn Đào Thị Nga – Khua adŭ bruă kriê dlăng sang đih đăm Little Charm Hanoi Hostel brei thâo: Bruă tal êlâo, jing klei êmuh mơ̆ng dŭm êbâo čô tuê hiu čhưn ti Việt Nam êdei kơ klei ruă Covid 19 kyua tuôm hŏng klei dleh dlan tơdah čiăng akâo bi kdung hruê ti visa, diñu mâo mkăp êlâo anăn 15 hruê. Tơdah diñu čiăng lŏ dôk ti Việt Nam, snăn brei diñu đuê̆ mơ̆ng ala čar Việt Nam, nao kơ sa ala čar mkăn lehanăn ngă hră m’ar lŏ wĭt kơ Việt Nam. Snăn ba lu klei gun kpăk êdi, ngă kơ diñu luič liê prăk tăk, wưng mdei, hiu čhưn srăng kpăk amâo lŏ m’ak ôh.

Ară anei, Thái Lan amâo yua visa bruă hiu čhưn kơ 65 ala čar, hŏng wưng dôk mơ̆ng 30 truh kơ 45 hruê, đa truh 90 hruê lehanăn dưi mŭt kbiă lu blư̆. Hlăk anăn, Việt Nam knŏng amâo yua visa bruă hiu čhưn kơ 24 ala čar, hŏng wưng dôk 15 hruê lehanăn mŭt kbiă 1 blư̆. Khă snăn, hluê phung thơ̆ng kơ bruă hiu čhưn ênguê, čiăng ruh mtlaih klei dleh dlan hlăm bruă hiu čhưn ênguê snăn bruă ngă hră m’ar ka djăp ênŭm ôh. Brei mâo klei tĭng dlăng kluôm, mâo wăt hdră mtô mblang, hưn mthâo, dŭ mdiăng, atăt tuê hiu čhưn, anôk đih đăm, mnuih mă bruă. Čiăng ruh mtlaih klei gun kpăk hlăm bruă drông phung tuê hiu čhun ala tač êngao, Nguyễn Công Hoan – Khua anôk bruă hâo hưn lehanăn mlih mrô – Êpul hgŭm bruă hiu čhưn ênguê Việt Nam ba mdah leh dŭm hdră msir: Ară anei, tal êlâo brei drei bi lu jơr wăl anôk hiu čhưn, amâo mđing kơ anôk hiu čhưn mơ̆ng hđăp ôh ƀiădah brei pŏk mlar dŭm wăl anôk mrâo, mâo hdră duh mkra h’ĭt kjăp, dưi tĭng tla mơ̆ng phung tuê hiu čhưn. Tal 2 jing dŭm wăl anôk jăk găl hlăm êlan phiơr truh ti Việt Nam. Klei dơ̆ng jing kơ visa. Kyua tơ bi mklă wăl anôk ƀiădah amâo mâo hdră mtrŭt mđĭ, ênoh tuê hiu čhưn truh ti Việt Nam amâo lu ôh.

Hlăm thŭn 2023, Việt Nam mâo mta kñăm drông 10 êklăk čô tuê hiu čhưn ala tač êngao. Čiăng mâo mta kñăm anei, brei drei lăm lui dŭm “Klei amâo jăk” ngă gun kpăk hdră drông tuê. Mbĭt anăn, brei mâo hdră kčah klă klơ̆ng mơ̆ng bruă mkra hdră hiu čhưn, drông truh kơ hdră mtrŭn kluôm, boh nik ruh mtlaih klei gun kpăk prŏng jing klei kơ visa. Bruă msir mghaih klei dleh dlan, thâo ba yua klei găl lehanăn mđĭ kyar bruă hiu čhưn ênguê hlăm ala čar lehanăn ala tač êngao srăng đru mguôp mjing boh kdrŭt kơ hdră mđĭ kyar, mđĭ klei dưi bi ktưn mơ̆ng anôk bruă hiu čhưn ênguê Việt Nam./.