Sa hlăm dŭm anôk bruă duh mkra ba anăp hlăm klei mkra mjing êlam ti Dak Lak jing Knơ̆ng bruă kphê An Thái, thơ̆ng mkra mjing kphê kpŭng, kphê asăr đeh leh anăn kphê bi lŭk hŏng êa ksâo êmô 3 hlăm 1. Anôk bruă duh mkra anei bi liê hlăm kdrăp mnơ̆ng mrâo mrang, bi siñê klei kuôl kă hrui blei mnơ̆ng dhơ̆ng mơ̆ng dŭm êpul hgŭm bruă, mkŏ mjing hdră mkŏ mơ̆ng pla mjing truh kơ mkra mjing, mjing ênoh yuôm kjăp hlăm bruă lŏ hma. Nguyễn Xuân Lợi, Khua Knơ̆ng bruă brei thâo:

“Mđing kơ dŭm hdră msir mkra mjing êlam leh anăn hlăm anăn  ăt mñă klă bruă klam yuôm bhăn mơ̆ng klei bi hgŭm mkŏ, kyua mâo klei bi hgŭm kjăp djŏ guôp snăn mđĭ lar bruă klam čiăng mjing sa ênoh yuôm kơ sa mta mnơ̆ng”.

Hŏng Knơ̆ng bruă Minudo Farm – Care, ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt, čar Dak Lak, mơ̆ng mphŭn mkŏ mjing ruah mđĭ kyar kphê hnơ̆ng jăk, mkra mjing mnơ̆ng dhơ̆ng duh kơ bruă ba čhĭ kơ ala tač êngao. Găn lu klei dleh dlan, truh ară anei, knơ̆ng bruă mâo leh lu klei tŭ jing jăk tơdah mnơ̆ng dhơ̆ng kphê  mâo lu phung blei mơ̆ng Japon duah blei. Lê Đình Tư, Khua Knơ̆ng bruă brei thâo:

 “Anăn jing sa klei bi mlih prŏng hŏng Việt Nam hlăm jih 6 thŭn êgao. Truh ară anei, êngao kơ bruă čhĭ kphê asăr drei mjing leh mnơ̆ng dhơ̆ng phŭn. Ñu mđĭ ênoh yuôm snăk, mđĭ lu hĭn dua blư̆ mkă hŏng čhĭ mnơ̆ng mnia blei leh anăn čhĭ mnơ̆ng pioh mkra mjing, drei mâo lu klei găl čiăng kơ pô gĭr lu hĭn”.

 Giăm anei, anăn knăl kphê MISS EDE ba čhĭ leh kơ ala tač êngao container kphê tal êlâo ti Mi. Dưi ngă klei anei, anôk bruă duh mkra ngă djăp hnơ̆ng čuăn mơ̆ng anôk ba čhĭ dleh mnia blei. Hoàng Danh Hữu, Khua Knơ̆ng bruă mnia blei hdră bruă lŏ hma EDE lač, dŭm anôk bruă duh mkra ti Dak Lak mâo lu klei găl tơdah mâo leh krĭng pla mjing, bruă čiăng ngă rơ̆ng kơ hnơ̆ng jăk mnơ̆ng dhơ̆ng hơĭt kjăp leh anăn dưi mkŏ mjing anăn knăl. Klei anei lŏ đru kơ anôk bruă duh mkra ruh mgaih klei dleh dlan kơ phŭn prăk duh bi liê:

 “Prăk bi liê jing sa mta phŭn yuôm bhăn snăk hŏng jih jang dŭm anôk bruă duh mkra. Khădah snăn klei anăn amâo djŏ jing klei yuôm bhăn hĭn ôh. Kyua, tơdah drei mâo sa klei găl bi ktưn kơ krĭng pla amâodah kơ klei thâo kơ anăn knăl snăn drei dưi yua ñu čiăng iêô mkrum prăk bi liê. Tơdah hnơ̆ng jăk hơĭt leh, krĭng pla mjing hơĭt kjăp dưi bi mklă leh anăn ênoh yuôm anăn knăl klă sĭt mâo phung blei yua thâo. Snăn phung blei srăng tla êlâo kơ jih jang ênoh prăk blei mnơ̆ng, hrô kơ huĭ kơ klei amâo myun êlâo leh anăn dôk guôn phung blei srăng tla êdei. Tơdah drei mâo klei găl anăn snăn srăng amâo knang đei ôh kơ prăk bi liê”.

Čiăng mđĭ êlam mkra mjing, Dak Lak mâo leh lu hdră êlan đru iêô jak phung duh mkra bi liê hlăm bruă anei. Mơ̆ng thŭn 2016 truh ară anei, čar tŭ ư kơ hdră êlan duh bi liê kơ 20 hdră bruă mkra mjing kphê, hŏng ênoh bi liê êbeh 4000 êklai prăk, mâo wăt bruă duh mkra hlăm ala čar leh anăn ala tač êngao. Hjăn thŭn 2024, Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa čar bi mklă Anăn knăl hdră bruă phŭn iêô jak klei bi liê mơ̆ng čar truh thŭn 2025, mâo 36 hdră bruă hlăm dŭm mta, hlăm anăn mâo bruă lŏ hma leh anăn mkra mjing mnơ̆ng dhơ̆ng lŏ hma mâo 8 hdră bruă, ênoh bi liê giăm 1000 êklai prăk. Nguyễn Thiên Văn,  K’iăng Khua Knơ̆ng bruă sang čư̆ êa čar Dak Lak brei thâo:

 “Hmei lŏ dơ̆ng pŏk ngă jăk klei mkra mjing, gĭr ktưn mơ̆ng 15-20% mnơ̆ng dhơ̆ng kphê dưi mkra mjing êlam. Hlăm hdră pŏk ngă, hmei srăng kƀĭn hlăm dŭm anôk bruă tuh tia mkra mjing, čiăng iêô mthưr dŭm anôk bruă iêô jak hlăm bruă mkra mjing ti dŭm wăl mkra mjing ti čar. Mơ̆ng anăn mkra mjing êlam hŏng dŭm anôk bruă mkra mjing lŏ hma ti čar leh anăn ba čhĭ kơ ala tač êngao bi mđĭ ênoh yuôm kơ ƀĭng lŏ hma ăt msĕ mơh kơ dŭm anôk bruă duh mkra, ngă djŏ klei čiăng mđĭ kyar bruă duh mkra ala ƀuôn ti alŭ wăl”.

Jing čar mâo ênhă leh anăn mnơ̆ng dhơ̆ng kphê mrô sa Việt Nam, hŏng 212.000 ha, hnơ̆ng mnơ̆ng dhơ̆ng êbeh 520.000 ton/thŭn, ƀiădah ênoh kphê mkra mjing êlam čiăng duh kơ bruă ba čhĭ kơ ala tač êngao ti Dak Lak adôk kƀah. Prăk bi liê hlăm bruă anei adôk lu snăk. Hdră êlan mâo leh, dŭm êlan mrâo ăt dưi pŏk, đăo knang srăng mâo lu phung duh bi liê ti Dak Lak mđĭ ênoh yuôm mnơ̆ng dhơ̆ng lŏ hma phŭn, đru ngă hdră kñăm đĭ kyar kjăp hlăm wưng kơ anăp./.