Yan hla luh mlan 8 thŭn anăn, Hoàng Ngọc knŏng mrâo 9 thŭn. Alŭ Kim Long, să Tân Trào, kdriêk Sơn Dương, čar Tuyên Quang mơ̆ng ñu jing anôk mkŏ mjing klei kƀĭn prŏng Quốc Dân mơ̆ng hruê 16 – 17/8/1945 leh anăn mâo klei bi klă krŭ kdơ̆ng kluôm sua wĭt klei êngiê hlăm kluôm lăn čar. Jing sa čô hđeh hgŭm hlăm bruă dŏng mtaih lăn čar, êkei điêt Hoàng Ngọc mbĭt hŏng mnuih ƀuôn sang Kim Long nao tŭ drông klei kƀĭn kluôm leh anăn ktuê dlăng knăm ruê̆ kahan mơ̆ng êpul lĭng kahan krŭ kdơ̆ng ti gŭ ana mnŭt Tân Trào. 78 thŭn găn hgao, ƀiădah hŏng ñu, bi hdơr hruê krŭ kdơ̆ng kuôm ăt msĕ si dôk kluôm dhuôm hlăm klei mĭn.

 “Êjai nao hơêč hmưi kơ klei Kƀĭn kluôm, Awa hriê lač jăk kyua klei sa ai mơ̆ng mnuih ƀuôn sang Kim Long hmei kơ bruă krŭ kdơ̆ng. Ƀuh phung hđeh hmei dôk ti anăp, mmông anăn knap mñai êdi, hmei asei êwang, čhum ao tĭ rưč, Awa ruêh kŏ 2 čô hđeh, hlăm anăn mâo kâo. Awa lač hŏng Klei kƀĭn kluôm jing si drei srăng ngă čiăng kơ phung hđeh điết anei mâo êsei huă, djam ƀơ̆ng, čhum ao čŭt hơô, dưi nao sang hră mơar…Tlam hruê anăn, dôk dăp pruê̆ ti gŭ ana mnŭt anei, leh mmuñ klei mmuñ “Tiến quân ca”, awa Võ Nguyên Giáp dlăng asăp mtrŭn lĭng kahan mrô 1. Leh dlăng awa dôk dơ̆ng leh anăn răk klei bi klă, jih jang bi ur kwang čư̆ dliê, awa mnah 3 asăr boh phao jing klei gĭt gai, leh anăn êpul lĭng kahan ksŭng nao ti čar Thái Nguyên”.

Pô čih klei yăl dliê Nông Viết Toại, thŭn anei 97 thŭn ƀiă leh anăn ăt dôk hdơr, mgei ai tiê êjai lŏ hdơr kơ dŭm hruê mnuih ƀuôn sang kdriêk Ngân Sơn, čar Bắc Kạn ƀuôn sang ñu krŭ kdơ̆ng sua mă klei dưi kiă kriê. Gưl tal êlâo ñu leh anăn mnuih ƀuôn sang Ngân Sơn ƀuh êpul lĭng kahan mơ̆ng Cao Bằng, găn kdriêk pô leh anăn nao sua wĭt klei êngiê ti dŭm krĭng Chợ Rã, Chợ Đồn, Phủ Thông leh anăn dŭm kdriêk krĭng dap. Mơ̆ng hruê 20/8 – 22/8, kahan krŭ kdơ̆ng leh anăn mnuih ƀuôn sang Bắc Kạn nao ksŭng mblah ti wăl krah, mâo mă dŭm anôk bruă leh anăn bi klă lăm lui klei ktư̆ juă, lăm lui klei kiă kriê jing knuă phung Japon. Hruê 23/8, Bắc Kạn dưi sua wĭt klei êngiê kluôm. Pô čih klei yăl dliê Nông Viết Toại hdơr nanao kơ êa êwa trŭn kơ êlan klông, mit ting mơ̆ng mnuih ƀuôn sang dŭm alŭ, ƀuôn, hlăm anăn mâo kdriêk Ngân Sơn ƀuôn sang ñu:

 “Êjai anăn kâo jing sa čô knuă druh êpul hâo hưn bi kdơ̆ng hŏng Japon mơ̆ng của châu Ngân Sơn, Bắc Kạn, thơ̆ng kơ klei mmuñ. Phung ayŏng hlăm êpul anăn mtô kơ kâo dŭm kdrêč klei mmuñ đŭt đuč, knŏng 5 -10 pruê̆ ciăng yăl dliê kơ klei rai luč mơ̆ng phat sit Japon…mmuñ hrăm mbĭt sa ai asăn asei, hrăm mbĭt nao phă anăp, hmar êbat hriê hmao hla čhiăm gru…sơnăn yơh dŭm klei mmuñ”…

Việt Bắc, kđông rông ba klei krŭ kdơ̆ng, anôk mâo bruă klam hdră êlan kơ bruă kđi čar, lĭng kahan, kyuanăn wăt kơ Prăng, phat sit Japon kñăm kơ bruă mkŏ mjing klei kiă kriê. Lu thŭn tŭ klei ktư̆ juă, plah mmiă, phung pô lăn mbĭt hŏng klei ngă măk ƀai, bruă krŭ kdơ̆ng tinei ăt dôk hlơr nanao hŏng klei sa ai mơ̆ng mnuih ƀuôn sang. Pô čih klei yăl dliê Nông Viết Toại lŏ dơ̆ng klei yăl dliê:

 “Mmông anăn pô dôk kƀah ƀiădah ăt đru mguôp, klei bi mguôp anăn amâo mâo klei mgô̆ ôh, čŏng pô jih. Hưn sa blư̆ tlam hlŏng mâo mtam. Braih, ktơr amâodah čhum ao, jep čŭt, mâo sang bi mguôp 4 -5 đĭng braih, mâo sang amâo mâo bi mguôp mkrah đĭng amâodah bi mguôp hŏng ktơr, mdŏ mâo mdŏ mguôp. Klei krŭ mdơ̆ng msĕ sơnăn klă sĭt leh anăn čŏng pô êdi”.

Hŏng klei sa ai mơ̆ng mnuih ƀuôn sang dŭm djuê ana Việt Bắc, ti gŭ klei gĭt gai mơ̆ng mặt trận Việt Minh, mơ̆ng hruê 14/8 truh kơ 24, 25/8, mnuih ƀuôn sang dŭm alŭ wăl mơ̆ng gưl să truh kơ kdriêk dŭm čar Tuyên Quang, Thái Nguyên, Bắc Kạn, Cao Bằng… bi sa ai krŭ kdơ̆ng sua wĭt klei kiă kriê. Leh dŭm êbâo thŭn mtao mtŭng, giăm 80 thŭn tŭ klei ngă hlŭn, mnuih ƀuôn sang dưi ngă pô lăn čar. Võ Trọng Côn, 87 thŭn ti ƀuôn hgŭm Hợp Giang, ƀuôn prŏng Cao Bằng, čar Cao Bằng wĭt bi hdơr.

 “Hruê krŭ kdơ̆ng mlan 8 jing hruê knăm yuôm bhăn, jing hruê mơak mñai, mơ̆ng phung hđeh truh kơ phung mduôn mâo ai tiê čŭt čhum ao mrâo. Mơ̆ng hruê krŭ kdơ̆ng tŭ jing, lăn čar mâo klei êngiê, mnuih ƀuôn sang hdĭp hlăm klei êngiê, ƀrư̆ hruê ƀrư̆ đăo knang kơ klei gĭt gai mơ̆ng Đảng, awa Hồ, hdơr nanao klei đru mguôp mơ̆ng Awa Hồ, khua gĭt gai djuê ana, pô bi k’kieng ala čar Việt Nam êngiê”.

 78 thŭn găn hgao, ƀuôn sang Việt Bắc ară anei mâo leh rup mrâo, kdrưh kơăm hĭn, mrâo mrang hĭn, klei hdĭp mnuih ƀuôn sang mlih hlăm grăp hruê. Mnuih ƀuôn sang dŭm djuê ana krĭng kdrăn mblah Việt Bắc mâo klei dưi myưng mơang êjai mâo klei đru mguôp prŏng, mkŏ mjing klei tŭ jing mơ̆ng klei krŭ kdơ̆ng mlan 8, mbĭt hŏng dŭm klei krŭ kdơ̆ng mơ̆ng djuê ana. Năng hŏng klei đăo knang mơ̆ng Awa Hồ: Klei đru kdơ̆ng mơ̆ng kyua Việt Bắc tŭ jing, klei bi blah   mơ̆ng Việt Bắc mâo klei dưi./.