Áp xe ksâo jing mơ̆ng klei bi mđuič, bŏk, bi kbŭm ênah hlăm ksâo kbiă hriê mơ̆ng kman. Hlăm anăn, kreh tuôm lu hĭn kbiă hriê mơ̆ng kman, kman ngă bi bŭn bi klŏ êrah, kman huĭ kơ êwa… klei bŏk ŭr ruă kbiă hriê mơ̆ng kman… mâo hlăm brô êbeh 30% klei kreh tuôm hŏng áp xe ksâo hlăm phung mniê leh ba tian, lehanăn êjai dôk brei anak mam, boh nik hŏng phung mniê kkiêng anak lung tal êlâo, kyua ka thâo ôh si klei bi mam anak djŏ hdră, ka thâo ôh klei bi mdoh kuôp ksâo, ênưih ngă truh kơ klei bŏk ksâo kyua êa ksâo sŭn ênưih truh kơ áp xe. Êngao anăn, phung mniê jing êmŏng đei, mâo ksâo prŏng, amâodah tuôm hŏng phung mniê alah bi mgoh asei mlei, ăt ênưih mơh tuôm hŏng klei ruă anei. Klei dleh tuôm hĭn,  áp xe ksâo jing sa klei bi knăl kơ klei ruă bŏk brŭ ksâo.

Áp xe ksâo amâo mâo djŏ knŏng ruă, ƀiădah ngă hmăi amâo mâo jăk hŏng klei suaih pral phung amĭ leh kkiêng, mbĭt anăn ngă kơ hnơ̆ng jăk êa ksâo hrŏ mơh. Lu mnuih mâo klei ruă áp xe ksâo truh kjham, tơdah amâo mâo pral ba mdrao, mdrao amâo mâo djŏ hdră, snăn ênưih tuôm hŏng klei kman ngă jih asei mlei, ngă jhat kơ boh ƀleh, bi brŭ, lehanăn đuĕ nao kơ klei ruă bŏk brŭ, dleh dưi lŏ mdrao yơh. Ti sang êa drao kkiêng, Sang êa drao krĭng lăn dap kngư, kah knar hlăm grăp hrue anôk mdrao anei mâo tŭ jum hlăm brô mơ̆ng 20 - 30 čô mnuih nao kkiêng, hlăm anăn mâo truh 10% kreh mâo klei bi bŏk ruă áp xe ksâo.

Amai L.T.L dôk ti alŭ 4, să Hòa Thuận, ƀuôn peŏng Buôn Ma Thuột, čar Daklak mrâo kkiêng anak tal êlâo dua hrue kăm, lehanăn hlăk dôk bi mam anak hŏng êa ksâo amĭ. Dŭm hrue tal êlâo ñu ƀuh hlăm ksâo bŏk, ŭr lehanăn ruă, đĭ hlơr lehanăn êngoh, dleh dlan hlăm klei bi mam anak, rueh hlăm ksâo mâo klei bi bŭn klŏ khăng hlăm ksâo. Klei ruă anăn knư̆ hrue knư̆ ktang, snăn ñu nao băng kơ sang êa drao, brei đih ti sang êa drao kkiêng, hlăm sang êa drao prŏng krĭng lăn dap kngư, mdrao mgŭn, amai L.T.L lač:

 Klei bi knăl tal êlâo jing rueh ƀuh ƀuh bi bŭn khăng, anak mam amâo mâo kbiă êa ksâo, ruă lehanăn dăl ksâo. Ti sang kâo mưn mnuih răng kriê wăt anak điêt, mâo mát xa vú, sut kuôp ksâo êlâo kơ brei anak mam, ƀiădah ăt bi mđuič, ruă áp xe, kâo amâo mâo thâo ôh si ngă mâo hĕ snăn”.

Sa hlăm dŭm boh phŭn mâo klei ruă bi mđuič bi bŭn ruă hlăm ksâo, ngă dăl êa ksâo dleh kbiă, tal êlâo jing kyyua amĭ bi mam anak ka djŏ hdră, ai hđeh mam ƀuôp ka ktang, mam êdu… ngă truh kơ klei kbiă êa ksâo amĭ amâo mâo jăk ôh. Êngao anăn, klei lŏ brei anak mam êa ksâo kơ tač, ăt jing pô phŭn ngă kơ amĭ mrâo kkiêng truh kơ klei ruă áp xe vú kyuadah amĭ mrâo kkiêng amâo mâo brei ôh anak pô mrâo kkiêng mam jih êa ksâo hlăm ksâo, nanao snăn hlŏng ngă dăl êlan êa ksâo kbiă, ksâo rañ, bŏk ruă, ênưih truh kơ klei ruă áp xe ksâo. Ksâo ênưih truh kơ áp xe kbiă hriê mơ̆ng: Tơdah kuôp ksâo amĭ mâo hĕ gru êka, amĭ h’ô ao ksâo kniă đei, amâodah kreh ƀă anak liêo ti anăp, thâodah tuôm hŏng klei stress klei mĭn nanao leh kkiêng; amâo mâo jêñ jêñ bi mdoh ksâo, kuôp ksâo, amĭ kkiêng anak tal êlâo, kkiêng anak leh truh hrue kăm tal 41...

Boh sĭt, mâo lu phung amĭ tuôm hŏng klei dăl êa ksâo kreh mâo klei mưn mdrao hjăn jing hlue klei bhiăn djuê ana, ƀiădah aê mdrao trŭn kơ bruă mdrao chuyên khoa I Phạm Ngọc Thắng, k’iăng khua sang kkiêng, hlăm sang êa drao krĭgn lăn dap kngư, lač, ciăng răng kriê kjăp klei suaih pral amĭ mrâo kkiêng, jăk hĭng nao băng kơ sang êa drao krĭng lăn dap kngư pioh mkă dlăng mdrao mgŭn amĭ mrâo kkiêng , mdrao bi djŏ, huĭdah lĕ hlăm klei amâo mâo jăk, amâodah ênưih lŏ lĕ hlăm klei ruă. Aê mdrao Trần Ngọc Thắng lač:

Tơdah tuôm hŏng áp xe ksâo, mnuih ruă nao mbăng kơ sang êa drao anôk truăn kơ bruă mdrao mgŭn. Bi hŏng amĭ dôk bi mam anak, klei mdrao mgŭn lĕ hlăm klei dleh, kyuadah ksâo wưng anei rañ jêñ jêñ, kbiă lu êa ksâo pioh kơ anak mam. Si srăng ngă čiăng bi mdoh nanao ksâo đăm lĕ hlăm klei áp xe, rơ̆ng kơ amĭ mâo nanao asei mlei doh, lehanăn mâo êa ksâo jăk kơ anak mam, kyuanăn yơh jăk hĭn nao băng kơ sang êa drao mdrao mgŭn bi jăk.

Tui si klei phung aê mdrao mtă mtăn, čiăng dưi gang mkhư̆ klei ruă áp xe kâo, phung amĭ dưi rông anak jăk hŏng êa ksâo pô, brei mtam anak mam leh kkiêng, lehanăn bi hriăm anak thâo bluôp kuôp ksâo djŏ hdră, dôk lehanăn đih bi djŏ êjai dôk bi mam anak, ciăng kơ anak mâo ƀuôp bi jeh êa ksâo mơ̆ng ksâo amĭ, lehanăn lŏ brei anak mam ksâo adih lĕ. Răng đăm bi êka ôh kuôp ksâo, jing êlan ênưih ngă kơ kman mŭt, ngă bi bŏk mđuič ksâo, ênưih truh kơ áp xe ksâo. Brei anak mam nanao hlŏng truh kơ bŏ 24 mlan. Tơdah čiăng bi mtah êa ksâo, bi hrŏ ƀrư̆ ƀrư̆ ênoh bi mam. Bi tơdah mâo klei bi knăl dăl êa ksâo, bi bŏk mđuič ruă êka, snăn bi nao mkă dlăng lehanăn mdrao mgŭn mtam đăm truh kơ klei ruă áp xe ksâo ôh./.

                Bŏk bi ênah ksâo tơdah amâo mâo hmao ƀuh leh anăn hmao mdrao mgŭn, amâo mdrao jih hnơ̆ng srăng lŏ ngă klei ruă lŏ mâo, bŏk ênha čŏng mčah amâodah bŏk ênah brŭ ksâo. Ksâo amâo lŏ mâo êa ksâo, đa đa truh kơ ƀrŭ ksâo. Čiăng lŏ thâo klă hĭn kơ klei ruă leh anăn hdră gang mkhư̆, êpul phung čih klei mrâo mâo klei blŭ hrăm hŏng Aê mdrao chuyên khoa I Trần Thị Thuỳ - anôk mdrao kơ mniê ƀă k’kiêng anak, sang êa drao prŏng Lăn Dap Kngư:

Ơ aê mdrao, si klei bi êdah mơ̆ng klei bŏk bi ênah êlan êa ksâo?

Aê mdrao Thuỳ wĭt lač: Bŏk bi ênah êlan êa ksâo jing klei mâo ênah hlăm lam êlan êa ksâo. Anei jing klei kreh mâo hŏng phung amĭ rông anak hŏng êa ksâo pô. Mta phŭn ngă klei bŏk bi ênah hlăm êlan êa ksâo jing kyua kman tụ cầu vàng lehanăn liên cầu khuẩn, phung kreh mâo klei anei jing phung mniê bŏk êlan êa ksâo êjai rông anak amâo dah phung am ĭ toh hroh ai bi kdơ̆ng hŏng klei ruă. Klei bi êdah mơ̆ng klei bŏk bi ênah hlăm êlan êa ksâo anăn jing: Pô ruă đĭ êngoh, ti ksâo mâo anôk bŏk hrah, ruă, ruêh ƀuh mtam anôk bŏk ti ksâo lehanăn dua nah păl ak mâo asăr bŏk đ’điêt. Klei ruă anei mâo lu ti phung amĭ rông anak hŏng êa ksâo amĭ lehanăn ăt mâo mơh hŏng phung amĭ rông anak amâo mam êa ksâo pô. Tui hluê hŏng klei pral hmao ƀuh lehanăn msir mghaih snăn pô ruă amâo guôn blač mdrao, bi tơdah anôk bŏk bi ênah lui sui đei snăn brei nao blač mdrao čiăng mă jih ênah kbiă ti tač.

Si hdră msir mghaih, mdrao klei bŏk bi ênah hlăm êlan êa ksâo ară anei ơ aê mdrao?

Aê mdrao Thuỳ wĭt lač: Tơdah mnuih ruă nao ti sang êa drao ka mâo ôh klei bi ênah, knŏng bŏk lehanăn ngă dăl êlan êa ksâo snăn brei pô ruă anei gĭr kpit bi kbiă jih êa ksâo, kpit dluih, yua thiăm êa drao kháng sinh khư̆ klei đĭ bŏk bi ênah. Tơdah mâo ênah srăng msir mghaih anei: Anôk bŏk bi ênah prŏng mơ̆ng 0 – 3cm srăng mă jih ênah lehanăn mnăm kháng sinh kñăm bi hrŏ klei bŏk lehanăn ruă mbĭt anăn mtă kơ phung amĭ ăt rông anak hŏng êa ksâo pô. Bi anôk bŏk bi ênah prŏng mơ̆ng 3-5 cm amâo dah prŏng hĭn 5 cm aê mdrao srăng blač mdrao lehanăn rao jih anôk bŏk bi ênah lehanăn rao nanao truh kơ jih anôk bi ênah.

Si hdră phung mniê rông anak hŏng êa ksâo amĭ pô srăng ngă čiăng bi hrŏ klei bŏk bi ênah hlăm êlan êa ksâo, ơ aê mdrao?

Aê mdrao Thuỳ wĭt lač:  Tal sa jing phung amĭ brei ƀơ̆ng mnăm djăp ênŭm mnơ̆ng tŭ jăk hlăm wưng rông anak hŏng êa ksâo pô lehanăn brei anak mam hlăm 6 mlan tal êlâo. Bi mdoh nanao kngan, ksâo êlâo lehanăn leh anak mam. Brei hđeh mam djŏ hdră, bi hrŏ klei hđeh mam ktang đei ngă êka ksâo. Bi mlih tĭng hđeh mam, amâo mam sa tĭng ôh. Bi mưng hđeh mam trei, mam jih êa ksâo tĭng nei snăn kơh lŏ mam tĭng nah dih. Kpĭt lehanăn ƀuôp jih êa ksâo tơdah ksâo khăng kyua êa ksâo hlăm lam. Êngao anăn, hơĭt ai tiê amâo huĭ, amâo mâo pĭt êla kyua anei ăt jing mta phŭn ngă bŏk êlan êa ksâo ngă truh klei bi ênah. Tơdah phung amĭ kkiêng anak gưl tal êlâo, truh hruê tal 3 amâo dah tal 5 kơh mâo êa ksâo, kyua anăn phung amĭ srăng ƀuh asei mlei đĭ êngoh, bi ê’ăt, 2 nah ksâo khăng, mmông anei brei kpit dluih srăng đru kơ êlan êa ksâo amâo dăl./.

Lač jăk kơ Aê mdrao!