Lơh jat Jơnau sồr sồ 35 bơh Bộ Chính trị dê, nam lài, jơh 5 Đảng bộ tàm tiah Tây Nguyên neh bơyai lơh geh cồng nha Pơrjum dờng cau ala mat tơngai lơh broă bơh nam 2020 tus nam 2025, lơh jat niam jơnau sồr, gàr niam cồng nha. Pơrjum dờng ală Đảng bộ ală càr tàm tiah Tây Nguyên neh tơnguh bơta ring dùl nùs, bồ tơngoh jak, lơh loh tu\ niam kung bè bơta lòng nàng ai tơlik gùng dà, kơ nòl broă, ală bơta tam gơl bè broă rơndap lơh, ală broă lơh dipal, geh bơta pràn lam lơh jat ngan ngồn tàm 5 nam tus.

Broă lơh rơcang Sră nggal yal pơrjum dờng bơh ală càr tàm tiah Tây Nguyên dê geh rơcang niam, jơh nùs, wil tơl, tơrgùm jơh bồ tơngoh jak bơh kuang bàng, đảng viên, ală rơnàng làng bol, ală mpồl lơh broă chính trị - mpồl bơtìan, ală cau khoa học dê. Broă lơh kuang bàng Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, Bí thư, Phó Bí thư, Ủy ban sền sơ wì, Chủ nhiệm Ủy ban Sền sơ wì Tỉnh ủy bơh ală càr dê geh lam lơh bơt bơtàu khoa học, di mờ jơnau sồr, di mờ bơta krơi is bơh broă kuang bàng tơl tiah dê. Cồng nha te\ khà jat di mờ broă rơndap lơh kuang bàng, lơh jat niam jơnau sồr bè bơta niam, khà, rơndap tap sèng. Khà ủy viên Ban Chấp hành gơmù jat jơnau sồr mơya kung gam gàr niam broă rơndap tap sèng mờ bơta niam.

2. Thủ tướng Chính phủ ồng Nguyễn Xuân Phúc cri bơyai mờ làng bol lơh broă sa tàm càr Dak Lak

Nam 2020, tàm [òn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dak Lak, Phủ tướng Chính phủ ồng Nguyễn Xuân Phúc neh cri bơyai tơn mờ làng bol lơh broă sa  tus bơh ală càr,[òn dờng tiah tàm gùl lơgar mờ Tây Nguyên. Mờ tơngu me: “Lơh ngan bal, sơrlèt mờ bơta tơrlòng, gàr niam broă tơnguh bơta kuơ bơh phan geh bơh broă lơh sa suơn sre lơgar Việt Nam dong kờl broă lơh sa suơn sre pas gơs,làng bol lơh broa sa pas gơs, [òn lơgar chài rơgơi pa”, pơrjum geh broă tus bal bơh kuang đơng lam ală Bộ, gah lơh broă dà lơgar; kuang đơng lam càr Dak Lak bal mờ 300 nă làng bol lơh broă sa geh pơnrơ jăk ala măt rơlao 14 tơlăk hìu làng bol lơh broă sa gùt lơgar tus bal.

Pơrjum geh tơrgùm bơsong ală kal ke tàm broă lơh sa suơn sre, bơ\t bơtàu [òn lơgar pa, tàm hơ\ uă ngan là tàm bơta kòp Covid-19 neh lơh aniai uă ngan tus mờ broă lơh sa, broă kă bro, tăc phan geh lơh bơh broă lơh sa suơn sre mờ lơgar bơdìh, tàm hơ\ uă ngan là tiah tàm gùl lơgar mờ Tây Nguyên. Đơs tàm dơ\ đơng lam pơrjum Phủ tướng Chính phủ ồng Nguyễn Xuân Phúc đơs: Đảng, Dà lơgar sùm sền gròi ngan tus mờ broă tơnguh bơtàu tiah tàm gùl lơgar mờ Tây Nguyên, tàm hơ\ geh gah lơh sa suơn sre, làng bol lơh broă sa, [òn lơgar. Thủ tướng sồr làng bol lơh broă sa tàm Tây Nguyên tơnguh nùs nhơm tam klăc bal, rơcang lài, bơceh lơh tàm broă lơh sa; bơcri priă, ngui khoa học công nghệ tàm broă lơh sa; tơnguh bơta pràn bơh Tây Nguyên dê tàm gah lơh sa mờ phan tam jo\ tơngai, tòm chi sa plai bè tòm cao su, tiêu, kơphe…

3. Ală khà phan bơh lơh sa suơn sre sơn rờp ngan Tây Nguyên dê geh tac tus châu Âu tơ nơ\ EVFTA

Nggùl nhai 9 nam 2020, Gia Lai là dùl tàm ală càr sơn rờp geh ală bơta phan lơh gơs bơh suơn sre, geh: plai màk, kơphe tac tus drà kă bro châu Âu jat Hiệp định kă bro khat gơboh đah Việt Nam mờ Mpồl tam klac châu Âu (EVFTA). Chồl pràn broă tac hờ lơgar ndai phan lơh gơs bơh suơn sre lơgar Việt Nam dê đơs bal mờ tiah Tây Nguyên đơs is tus drà kă bro dunia gam geh sền là gùng dà, broă rơndap lơh kuơmàng ngan bơh Đảng mờ Chính phủ dê tàm broă rơndap tap sèng wơl gah lơh sa suơn sre jat gùng dà bơtàu tơnguh kơ\ kơljap.

Mùl màl, neh geh mờr 300 tấn kơphe bơh Kong ti TNHH Vĩnh Hiệp tàm [òn dờng Pleiku geh tac tus drà kă bro châu Âu. Kung di tu\ do, khà plai màk 100 tấn neh geh lơh gơlik phan bơh Kong ti Cổ phần phan sa tac hờ lơgar ndai Đồng Giao kung geh tac tus châu Âu jat EVFTA. Do kung là Kong ti geh broă lơh bal đềt mềr ngan mờ làng bol bơh broă lơh sa suơn sre, công nghiệp tus lơh gơlik mờ kă bro, tac tus lơgar ndai biap, plai chi, phan lơh gơs bơh suơn sre. Jat jơnau kờp du\ lài, bơta pràn rề ơnàng mờ tơnguh pria\ lơh geh bơh tac hờ lơgar ndai phan bơh suơn sre tiah Tây Nguyên dê tus drà kă bro EU kung gam ua\ ngan, kuơmàng là tàm tu\ Việt Nam mờ EU neh lơh sir broă cribơyai mờ ki\ EVFTA.

4. Tây Nguyên sền gròi kòp Covid-19 mờ ờ uă kòp gơtờp ndai

Bal mờ gùt lơgar, nam pa do, ală càr tàm Tây Nguyên kung pal gơtìp mờ uă kalke tài bơh kờp Covid-19 lơh gơbàn. Tây Nguyên là dùl tàm ală tiah bal mờ tàm gùt lơgar geh cau gơtìp kòp Covid-19. Mơya, tài kơnờm mờ go\ gờ`, tam cah is sơm kòp di tu\, den tàng ờ geh cau lơi gơtìp chơ\t. Geh tu\, tàm Tây Nguyên pal tam cah is tơrgùm bal g^t nđờ rơbô nă cau; geh ờ uă [òn pal kơrian, ală tiah pal tam cah ngài mpồl bơtiàn, mơya tài kơnờm mờ broă lơh niam broă lam sồr, den tàng nùs nhơm làng bol ờ gơtìp ngòt rơngơ\t, rài kis ờ gơtìp tàm bơrlu\.

Lơh jăt jơnau đơng lam bơh Đảng, Dà lơgar, ală càr tàm Tây Nguyên neh ai “tam dră mờ kòp bè tam dră mờ ling sò tơm” mờ lơh jăt gùng dà broă lơh “kơrian; go\; tam cah is; wàng se tiah gơsơ\t kòp; sơm kòp geh cồng nha” nàng “sền gàr bơta pràn kơl dang să jan, màng kis làng bol”. Bơdìh hơ\ tai, nam pa do, ală càr tàm Tây Nguyên neh geh cồng nha tàm broă kơrian  broă gơtòp bơh kòp bạch hầu, kòp sốt xuất huyết, kòp jơng tê bơr…

5. Mìu càl rbut dờng, ngơr bam, dà ko\ dà cò, tơrlah ù kơn jơ\ ngan

Dùl broă ndai geh sền gròi ua\ ngan tàm nam lài, hơ\ là bơta trồ prang dờng kơn jơ\ ngan bơh bồ nam, dà ko\ dà cò lơh aniai tàm lồi nam neh lơh gơbàn hoàc huơr bè kòn bơnus mờ phan bơna tàm ua\ tiah tàm Tây Nguyên. 3 nhai bồ nam 2020, tiah Tây Nguyên ờ geh mìu. Dà tàm ală dà dờng, dà croh tàm tiah do ờ tơl bơh 40 tus 70% pơn drờm mờ khà kờp bal pah nam, ua\ tơnau dơng dà soat jơh dà tơn. Ờ mìng ờ tơl dà ngui sa mờ git nđờ jơt rbô lồ chi tam gơtìp ờ tơl dà [ồm, broă ròng phan kung gơtìp gơ rềng sơl.

Ală nhai lồi nam, Tây Nguyên gơtìp mìu dà ko\ dà cò lơh aniai, lơh gơbàn hoàc huơr dờng ngan bè kòn bơnus mờ phan bơna. Tàm tu\, Dak Lak là tiah gơtìp hoàc huơr ua\ ngan rlau jơh. Git nđờ rhiang nơm hìu gơtìp ngơr bam, tàm hơ\, kơn jơ\ ngan rlau jơh là tiah tơnau dơng dà Krông Pach Thượng, git nđờ jơt nơm hìu kung gơtìp gơ rềng tài bơh tơrlah ù yàm kơnhòal Krông Bông. Gùng rơndeh 26 tơrbo\ càr Dak Lak mờ càr Khánh Hòa gơtìp `chùn, kòl gùng. Mìu dà ko\ dà cò kung lơh ngơr bam kơn jơ\ ngan tàm 2, 3 tiah bơh ală kơnhòal Chư Jut, Krông Nô, càr Dak Nông gơ wèt tiah dà dờng Krông Na. Dùl broă rềs àr nđàc sơnggit ngan gơlik geh tàm càr Lâm Đồng, hơ\ là mpồl nac nhơl chờ bơh [òn dờng Hồ Chí Minh lòt nhơl chờ tàm kơnhòal Lạc Duơng neh gơtìp dà cò pơrdô, lơh 2 nă cau chơ\t.

6. Broă lơh sa tàm Tây Nguyên gơguh, mpồl bơtiàn ring niam

Tàm bơta gơbàn bơh kòp Covid-19 lơh gơbàn ờ niam tus mờ ală bơta tàm rài kis broă lơh sa mpồl bơtiàn, rềs àr bơh trồ tiah, mìu  càl dờng, dà tih dà cò gơtìp kalke, mơya mờ broă đơng lam pràn kơl dang bơh ală cấp uỷ đảng, gơnoar atbồ ală cấp mờ gah lơh broă geh gơnoar tàm tiah Tây Nguyên  neh di tu\ gơdờp bal mờ bơta gơbàn, lơh jăt geh cồng nha bơta tờm “jơnau kờ` bal” brồ guh, tơnguh bơtàu broă lơh sa mpồl bơtiàn mờ rơcang sơndră mờ kòp geh cồng nha. Geh pơnrơ ngan là càr Lâm Đồng, kờp jơh khà tă tàm kes priă càr nam 2020 kờp du\ geh rơlao 17 tơmàn 820 tơlăk đong, gơguh 1,22% pơn ndrờm mờ nam 2019 gơs càr lam lài.

Càr Dak Lăk tă dia tàm kes priă dà lơgar rơlao 8 rơbô 625 tơmàn đong, gơguh 16,51%; càr Kon Tum geh 14 tàm 15 khà broă lơh geh mờ sơrlèt mờ rơndăp broă geh ai;  khà gơguh lơh sa di gơlan geh 12,7%, kờp jơh khà priă tă tàm kes priă dà lơgar di pơgăp 3 rơbô 900 tơmàn đong. Mờ càr Dak Nông, khà gơguh lơh sa kờp du\ geh 6,12%, khà hìu rơ[ah gơmù rơlao 3,5%, rài kis làng bol pơn jăt tai geh gơguh. Mìng is càr Gia Lai, mìng geh lơh 15 tàm 21 khà broă geh ai tàm broă lơh sa mpồl bơtiàn; kờp jơh khà priă tă tàm kes priă bơh càr Gia Lai mìng geh 89% rơndăp broă mờ kờp jơh khà priă geh 4 rơbô 628 tơmàn đong.

7. Tây Nguyên duh hồl ală srơh tàm pơrlòng kờ` gơboh dà lơgar

Nam 2020, ală càr tàm tiah Tây Nguyên neh bơyai lơh geh cồng nha pơrjum dờng tàm pơrlòng kờ` gơboh dà lơgar kấp càr mờ rơ wah mpồl cau ala mat tus bal Pơrjum dờng tàm pơrlòng kờ` gơboh dà lơgar gùt lơgar dơ\ 10.

Pơrjum dờng tàm pơrlòng kờ` gơboh dà lơgar ală càr tàm tiah Tây Nguyên đơs: Tàm ală nam do, ală srơh tàm pơrlòng neh lơh gơlik bơta pơn jờng pràn kơldang ngan, pơgồp bơnah lam lơh geh cồng nha ală jơnau kờ` lơh sa tơngai bơh nam 2015 tus nam 2020. Gah bơcri pria\ ngai sơlơ li la, tơrgùm tàm gah lơh sa suơn sre ngui công nghệ cao, ală rơndap broă lơh gơlik ua\ bơh phan bơna lơh sa suơn sre. Mờ nùs nhơm “Sơlơ kal ke den pal sơlơ tàm pơrlòng”, pơrjum dờng tàm pơrlòng kờ` gơboh dà lơgar là bơnàng jă nàng pơn jat tai tơnguh bơhìan kờ` gơboh dà lơgar, tam klac, bơceh pa, tàm pơrlòng lam lơh geh cồng nha ală jơnau kờ`, kơ nòl broă bơtàu tơnguh lơh sa – mpồl bơtìan, sền gàr dà lơgar – sền gàr lơngap lơngai tàm tơngai bơh nam 2020 tus nam 2025.

8. Công viên Dak Nông mu\t tàm mpồl Công viên địa chất gùt plai ù bơh UNESCO dê

Tàm nam 2020 pa do, càr Dak Nông neh bơyai lơh pơrjum pờ tơl^k tơn tàm internet khà pơn jờng Công viên địa chất gùt plai ù nam 2020. bơh 5 nam crơng gơs mờ tơnguh bơtàu, công viên địa chất Dak Nông pa geh dờp tềl tơngo\ pal kah ngan tu\ gơs công viên dơ\ 3 lơgar Việt Nam dê mu\t tàm mpồl công viên địa chất gùt plai ù UNESCO tơnơ\ mờ bơnơm lu\ Đồng Văn (nam 2010) mờ ù tiah Cao Bằng (nam 2018).

Bơh nam 2014, tơnơ\ mờ ală jơnau yal go\ bè trồm rơgồng bơnơm ồs tiah Krông Nô bơh ală cau jăk chài lơgar Nhờk, càr Dak Nông neh lơh ngan bơ\t bơtàu broă lơh mờ wèt gùng dà tus bal mờ mpồl Công viên địa chất gùt plai ù. Broă lơh ngan bơh kuang bàng đơng lam càr Dak Nông bơh ală rài tu\ do neh gơs mùl màl. Bơta do ờ mìng geh kuơ màng ngan, ai geh bơta pràn chồl pràn broă tơnguh bơtàu lơh sa mpồl bơtiàn tàm càr mờ gam ai geh bơta kuơ dờng màng nàng yal rùp rài lơgar Việt Nam tus mờ dunia in. Mờ di pơgăp 65 tiah tềl kah yau ù tiah, tàm hơ\ geh mờr 50 trồm rơgồng mờ jòng rơlao 10 rơbô thơ\k, ală bơr bơnơm ồs, `rùh dà…, Công viên địa chất Dak Nông là tiah prăp gàr ală bơta kuơ geh is bè uă bơta sinh học, bal mờ uă bơta niam bè bơta chài rơgơi, ù tiah, phan geh is kung bè bơta tềl go\ broă lơh bơh rài cau lài do dê.

9. Dơ\ lơh chờ ồi kòn cau Việt Nam dơ\ 2 geh bơyai lơh tàm càr Dak Nông

Kung tàm càr Dak Nông, dùl broă niam chài kấp dà lơgar kung geh bơyai lơh tàm nam 2020, hơ\ là chờ niam chài ồi kòn cau Việt Nam dơ\ 2. Chờ geh bơta tus bal bơh 14 càr, [òn dờng tàm gùt lơgar, geh: Hà Giang, Tuyên Quang, Cao Bằng, Yên Bái, Bắc Ninh, Thừa Thiên- Huế, Quảng Ngãi, Kon Tum, Dak Lak, Bình Phước, Tiền Giang, Bạc Liêu, An Giang mờ Dak Nông.

Broă bơyai lơh chờ nàng kờ` yal tơnggit tus nac nhơl chờ tàm lơgar mờ lơgar ndai in bè rùp să dà lơgar, kòn bơnus càr Dak Nông mờ ală bơta niam bè ù tiah, trồ tiah, niam chài bơh jo\, li la ală bơta chài rơgơi, bơta pràn nàng bơtàu tơnguh nhơl chờ kuơ màng gơ jat bal mờ Công viên địa chất gùt plai ù UNESCO Dak Nông; pơn jat tai prap gàr, lơh wơl mờ bơtàu tơnguh niam chài bơh jo\ bơh ală jơi bơtìan kòn cau Việt Nam dê, lơh gơlik anih tìp mat lơh quèng niam chài ală jơi bơtìan kòn cau, ală bă tiah tàm gùt lơgar. Do là tu\ nàng ală nghệ nhân, cau chài geh tìp mat, bơsram, tơnguh mờng chài, pơn jờng ală nghệ nhân mờ mpồl bơtìan tơnguh jơnau git wă tàm broă prap gàr, tơnguh niam chài ală jơi bơtìan kòn cau, pơgồp bơnah bơt bơtàu mờ bơtàu tơnguh niam chài Việt Nam gơguh jak, cèng bơta niam chài rơ gơi kòn cau.

10. Ală broă lơh tơnkah 15 nam ngai chài rơgơi cing mồng Tây Nguyên là phan lời wơl  kah yau chài rơgơi ờ di phan bơna kòn bơnus dê tàm Tây Nguyên

Nam 2020 neh bơyai lơh tơnkah 15 nam “Bơta niam chài rơgơi cing mồng Tây Nguyên” geh UNESCO jào khà pơn jờng kuơ màng: Phan lời wơl ờ di phan bơna ala măt kòn bơnus (25/11/2005-25/11/2020). Ală broă tơnkah pà go\ ală càr Tây Nguyên neh geh uă broă prăp gàr, tơnguh bơta kuơ bơh phan lời wơl chài rơgơi cing mồng jăt nùs nhơm broă hơ bal.

Bơh tu\ dờp khà pơn jờng, phan lời wơl chài rơgơi cing mồng neh l^k bơdìh dà lơgar nàng gơs phan bơna kuơ màng kòn bơnus dê. Uă broă lơh, broă lơh geh Chính phủ, ală càr Tây Nguyên lơh jăt nàng lơh jăt kơnòl prăp gàr, sền gàr mờ tơnguh; kuơ màng là ală broă pơn jờng phan lời wơl cing mồng geh khà dunia mờ tàm tiah do. Càr Gia Lai neh bơyai lơh 2 dơ\ kờp sền dờng ngan tàm nam 2008 mờ nam 2020 bè broă ngui cing mồng tàm mpồl bơtiàn mờ là càr gam prăp gàr uă ngan cing mồng 5 càr Tây Nguyên dê. Ală càr ndrờm bơyai lơh ală ơdu\ bơto dròng cing cau kơnòm să in.

Sền gàr bơta niam chài rơgơi cing mồng tàm bơta tu\ do là kơnòl kal ke mờ mhar ngan. Ală broă pơgồp bal bơh ală cau jăk chài, cau lơh broă kơlôi sơnơng bơta chài rơgơi tàm pơrjum cri bơyai dunia mờ tơngu me “broă tam gơl rài kis lơh sa mpồl bơtiàn mờ prăp gàr bơta chài rơgơi cing mồng tàm lơgar Việt Nam mờ tiah Đông Nam Á” (nam 2009) mờ pa do ngan là pơrjum cri bơyai “Sền gàr mờ tơnguh bơta niam chài rơgơi cing mồng Tây Nguyên” (nam 2018) geh ai uă broă prăp gàr phan lời wơl geh kuơ. Tàm hơ\, nùs nhơm, jơnau kờ` lơh gơs phan lời wơl gơs phan bơna nàng làng bol geh dờp kuơ là nùs nhơm prăp gàr kơl jăp dờp geh jơnau ring bal bơh uă cau jăk chài, cau lơh broă kơlôi sơnơng. Neh rơlao 15 nam prăp gàr mờ tơnguh bơtàu, phan lời wơl cing mồng Tây Nguyên ờ mìng là bơta tơngo\ niam bè bơta chài rơgơi, nhơl chờ mờ gam pơgồp bal tàm broă tơnguh bơtàu lơh sa mpồl bơtiàn tàm tơnơ\ do dê.

Cau mlàng K’ Duẩn-Ndong Brawl