VOV4.K’ho – Gia Lai là càr geh broă lơh sa kơ nờm uă ngan tàm broă lơh sa sươn sre, mờ ală phan bơna pràn, pơn rơ is mùl go\ ngan bè kơphê, tiêu, kau su. Tàm ală nam do, bal mờ bơta lơh ngan bơh cau lơh broă sa sươn sre mờ mpồl lơh sa kă bro dê, broă ai càn priă ngui tàm broă lơh bơtàu tơnguh lơh broă sa sươn sre là bơta dong kờl kuơmàng ngan, pơ gồp bơnah kuơmàng tàm broă lơh bơtàu tơnguh lơh sa- mpồl bơtiàn tàm tiah do.

Hìu bơnhă ồng Huỳnh Đình Hội, kis tàm [òn Cây Xoài, ntum Ia Hla, kơ nhoàl Cư\ Pưh, càr Gia Lai là hìu làng bol lơh broă sa, kă bro jak. Tu\ do, hìu bơnhă ồng geh anih ròng sur uă ngan, bal mờ 400 nơm sur me mờ rlau 4500 nơm sur puăc. Bal mờ hơ\, hìu bơnhă ồng gam geh sươn tiêu ơnàng 12 lồ pa ai tơnhàu nam sơn rờp. 5 nam do, kờp bal pah nam priă cồng lơh geh bơh hìu bơnhă ồng Hội dê là pơgăp 5 tơmàn mờ geh sơlơ gơguh uă tai tàm tơngai tus tu\ sươn tiêu mu\t tàm tơngai ai sa ngan ngồn. Ntàu tềng gùl sươn tiêu tơlir niam ngan, mờ geh uă ngan plai, ồng Hội chờ hờp ngan pà gi\t, cồng nha lơh geh bơh tu\ do dê, bal mờ ală lơh ngan sơr lèt gan bơh hìu bơnhă dê den broă dong kờl ai càn priă jền ngui tàm broă lơh bơtàu tơnguh lơh broă sa sươn sre là bơta dong kờl kuơmàng ngan.“Dilah kờp den a` càn priă lơh broă sa sươn sre là neh 20 nam do. Bơh sơn rờp, a` càn 20 tơlak priă lơm, bơh priă jền lơh broă sa sươn sre hơ\, lơh sa hìu bơnhă a` dê ngai sơlơ bơtàu tơnguh, bơh tu\ pa geh 20 nơm sur me mờ tiêu den mìng geh 2, 3 sàu lơm. Tus dì tu\ do, den a` neh càn bơh lơh broă sa sươn sre là mờr 20 tơmàn priă. Kung kơ nờm priă jền bơh Anih priă jền lơh broă sa sươn sre dê mờ tus tu\ do, hìu bơnhă a` bơtàu tơnguh geh bè do”.

Ndrờm bè hìu bơnhă ồng Huỳnh Đình Hội sơl, broă ai càn priă ngui tàm broă lơh bơtàu tơnguh lơh broă sa sươn sre neh dong kờl ai gi\t nđờ jơ\t rbô hìu làng bol lơh broă sa tàm càr Gia Lai in geh priă jền nàng bơcri tàm broă lơh sa, kă bro geh cồng nha. Bal mờ cau lơh broă sa sươn sre, uă mpồl lơh sa kă bro tàm càr Gia Lai kung pal kơ nờm tus bơta dong kờl bơh broă ai càn priă ngui tàm broă lơh bơtàu tơnguh lơh broă sa sươn sre. Mpồl lơh sa kă bro is dùl nă să Kơphê Ia Sao 1, gơ wèt Mpồl lơh sa kă bro dờng kơphê Việt Nam là dùl tàm ală mpồl lơh sa kă bro geh broă càn priă sùm mờ anih priă jền lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh [òn lơgar kơ nhoàl Ia Grai. Tu\ do, uă sươn kơphê bơh mpồl lơh sa kă bro dê neh kra tài bơh jo\ sơnam, cồng nha lơh geh ờ uă, kờn ngan geh priă jền nàng tam pa wơl. Bal mờ priă ai càn ờ sa priă cồng gơguh tus 39 tơmàn priă, pơgăp 200 lồ kơphê kra neh jo\ sơnam bơh mpồl lơh sa kă bro dê gam geh tam pa wơl niam ngan, uă bă kơphê neh geh plai mờ cồng nha lơh geh là uă ngan. Ồng Nguyễn Hữu Đại kuang atbồ Mpồl lơh sa kă bro kơphê Ia Sao 1, pà gi\t: “Tàm tu\ geh jơnau đơng lam bơh Gơnoar atbồ lơgar mờ Mpồl lơh sa kă bro dờng kơphê Việt Nam dê bè tam pa wơl kơphê, den broă ai càn priă nàng tam pa wơl kơphê là bơta pràn chồl nàng chul chồl bơtàu tơnguh lơh sa. Mpồl lơh sa kă bro tu\ do kung neh geh càn priă mờ dờp geh bơta dong kờl niam ngan bơh Anih priă jền lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh [òn lơgar dê. Mpồl lơh sa kă bro kung neh tam geh ală sươn kơphê mờ neh geh plai”.

Tàm càr Gia Lai, tu\ do neh geh gi\t nđờ jơ\t anih priă jền pờ anih lơh broă. Mơya, Anih priă jền lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh [òn lơgar kung gam là anih priă jền ai càn priă uă ngan tàm broă lơh bơtàu tơnguh lơh sa- mpồl bơtiàn tàm càr, mờ bơnah hòi jà tă pơ gồp priă jền geh tus mờr 30%, jơngkah dồs tus 21%. Kờp tus jơh nam 2015, kờp jơh jơngkah dồs bơh anih priă jền lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh [òn lơgar tàm càr Gia Lai dê là mờr 12 rbô tơmàn priă. Gùt càr tu\ do geh 32 mpồl lơh broă geh gơ rềng bal, tàm hơ\ geh 23 anih lơh broă mờ 8 cơldu\ lơh broă. Broă ai càn priă ngui tàm broă lơh bơtàu tơnguh lơh broă sa sươn sre geh anih priă jền lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh [òn lơgar càr Gia Lai lơh bơh [òn dờng, [òn drà tus mờ làm jơh ală [òn lơgar tàm càr, mờ rlau 1000 mpồl càn priă mờ tềm pềr priă jền. Đơs bè cồng nha lơh broă bơh Anih priă jền lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh [òn lơgar càr Gia Lai dê, ồng Nguyễn Đức Hoàng kuang jat jơng atbồ Anih duh broă làng bol càr Gia Lai, đơs: “Anih priă jền lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh [òn lơgar kung neh lơh niam ngan ală gùng dà broă lơh bơh Dà lơgar dê, ală jơnau đơng lam bơh Dà lơgar dê tàm ù tiah càr. Priă jền neh geh ai cau lơh broă sa in càn, pơ gồp bơnah uă ngan tàm broă lơh tam gơl tờm chi tam, pơ gồp bơnah lơh tam gơl jơnau gi\t wa\ bơh làng bol tàm tiah do dê, pơ gồp bơnah tai tàm broă lơh dờng tu\ do là bơ\t bơtàu [òn lơgar pa. Geh uă hìu làng bol lơh broă sa là cau kòn cau, cau kơ nòm să ngan, mìng bơh 33 tus 38 sơnam lơm, mơya khi neh jak ngan geh priă jền lơh hìu niam pơgăp 300 tơlak priă mờ blơi rơndeh dờng nàng lòt rê mờ ờ di là jơnau ờ huan geh ờ. Ngan ngồn là bơh uă broă lơh mơya broă lơh kuơmàng ngan là anih priă

Broă ai càn priă ờ sa priă cồng uă nàng tam pa wơl kơphê là kuơ ngan mờ geh cồng nha

Ală cồng nha lơh geh tàm tơngai lài là pràn chồl nàng ală kuang bàng, cau lơh broă bơh jơh ală anih lơh broă gơ wèt Anih priă jền lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh [òn lơgar càr Gia Lai dê lơh ngan rlau tai tàm tơngai tus. Ồng Phan Tiến Thu kuang atbồ Anih priă jền lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh [òn lơgar càr Gia Lai, pà gi\t: “Anih priă jền tus tu\ do neh bơcri ai lơh broă sa sươn sre mờ [òn lơgar in gơguh tus 80% tàm kờp jơh ală priă jền ai càn mờr 12 rbô tơmàn. Mờ 66 rbô hìu bơnhă càn priă den hìu làng bol lơh broă sa gơguh tus 81%. Bè đah anih priă jền den cau lơh broă sa càn den càn priă ờ geh bơta lơi kal ke ờ. Jơnau kờn tàm nam 2016 dê là anih priă jền geh lơh ngan lơh geh khà hòi jà tă pơ gồp priă jền e\t ngan rlau jơh là bơh 11%, priă càn gơguh tai bơh 8-10%, drơng broă ala gơguh tai pơgăp 20%”.

Gơtùi đơs, Anih priă jền lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh [òn lơgar càr Gia Lai gam pơ gồp bơnah bal mờ Anih priă jền lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh [òn lơgar dà lơgar Việt Nam gàr dùl mat phan kă bro tàm 30 nam do. Mat phan kă bro hơ\ neh mờ gam lòt bal, lơh bal, dong kờl ai cau lơh broă sa mờ mpồl lơh sa kă bro in tài bơh dùl rài lơh broă sa sươn sre bơtàu tơnguh sùm mờ kơ\ kơl jăp jo\ jòng!

          Cau cih mờ yal tơngi\t- Lơ Mu K’ Yến