VOV4.K’ho - Tàm ala\ nam tam lơh mờ Mỹ dong klas dà lơgar, neh bơceh gơs git nđờ rhiang jơnau đơs crih kac màng. Geh ala\ jơnau đơs crih geh cih tàm tu\ chờ hờp, chờ hơh ngan, bềng bơta ngoh rngac, kung geh jơnau đơs crih geh cih bè dùl jơnau geh đơs nàng geh lam sồr tus sa\ tờm, mơya kung geh jơnau đơs crih geh cih bè dùl jơnau đơs lài bè dùl jai pha àng gơ crà ngan bơh jơi bơtìan dà lơgar, bè jơnau đơs crih “Bè geh Bác Hồ tàm ngai pha lin dờng” bơh cau bơceh Phạm Tuyên. Đơs crih do geh ồng bơceh tàm mang 28/04/1975, 2 ngai lài mờ tu\ geh tơnklàs Sài Gòn geh Anih  lơh broa\ jơnau đơs Việt Nam pờ tơlik bal mờ jơnau geh tơng klàs Sài Gòn mho ngai 30/04/1975.

Neh gơs bè ờs, pah tu\ nhai 4 tus, tàm hìu dềt hìu nhă ồng Đặng Xuân Thuận, kơnhoàl Tiền Hải, càr Thái Bình geh ngồr săp đơs `o\ nhơl bơh ală cau ling tus tơnklàs Sài Gòn lài do. Mờ di gơlan kung neh gơs bơhiàn, tàm ală dơ\ tìp măt hơ\, jơnau đơs crih “Bè geh Bác Hồ tàm ngai pha lin dờng” geh mpong săp bal mờ ală ồng yal wơl ngai pha lin dờng dà lơgar he dê 40 nam lài Ồng Đặng Xuân Thuận kah wơl: “Tu\ tơnklàs, ala làng bol 2 gah gùng tus gal ngan, ală cau ndrờm drao chờ. Oh mi đơs crih bal “Bè geh Bác Hồ tàm ngai pha lin dờng”, lòt ndang mờ đơs crih ndang jơh ală ph mi mờ jơnau đơs Việt Nam kung đơs sơl”.

Den mờ cau chài đơs crih Chu Thuý Quỳnh, cau neh cèng săp đơs crih tamya drơng lơh ling tơnklàs in jơh bơh đah tô tus đah jum lài do, jơnau đơs crih “Bè geh Bác Hồ tàm ngai pha lin dờng” bè săp đơs nùs nhơm, là jơnau kơ\p kờ` bơh lài do mò dê. “Bè geh Bác Hồ tàm ngai pha lin dờng, jơnau Bác Hồ bơto do neh gơs pha lin jăk chài…Việt Nam Hồ Chí Minh! Việt Nam Hồ Chí Minh”. Jơnau đơs crih ờ jòng, săp đơs nggồr nggàc, jơnau đơs niam geh tơl^k măt dà lơgar, măt Bác Hồ mờ geh uă dơ\ tơn mpồl cau đơs crih tamya mò dê geh attê bal mờ cau ling tơnklàs `ìm ndang mờ đơs crih ndang: “Nùs nhơm “Bè geh Bác Hồ tàm ngai pha lin dờng” den ală làng bol he cau lơi kung đơs crih lơm, cau lơi kung tàp tê mờ cau lơi kung gơtùi attê bal tamya têng2 đăp mờ pha lin hơ\. Mờ ờ tu\ lơi he kơlôi là Bác Hồ he dê neh chơ\t, tu\ lơi rùp rài Bác Hồ kung geh tềng gah he mờ tềng đăp he kờ` bal mờ he chờ pha lin tam lơh mờ gam lơh ngan tai”.

Ờ hoan geh jơnau đơs crih lơi geh bơta pràn kis sùm bè jơnau đơs crih “Bè geh Bác Hồ tàm ngai pha lin dờng” dê, 1 jơnau đơs crih bơh cau chài bơceh Phạm Tuyên, tu\ hơ\ là cau atbồ mpồl đơs crih, anih pờ tơl^k jơnau đơs Việt Nam dê. Kờ` rơcang chờ gờm ngai tơnklàs dà lơgar, cau chài bơceh jơnau đơs crih mòng lơh 1 dơ\ đơs crih bal geh 4 tăp, tàm hơ\ geh: Tiah đah tô pơn gàr lòs, đah jum pơn gàr lơngô, sò tơm mờ ntào tam lơh, pha lin, mơya tu\ ngui teh đờng den ờ gơtùi cih tai. Tus mang ngai 28/4, tu\ anih pờ tơl^k jơnau đơs Việt Nam tơl^k jơnau tơng^t 1 nă cau măy rơndeh par Nguỵ đùh [ồm tàm [làng rơndeh par Tân Sơn Nhất. Ồng g^t mìng gam 2, 3 ngai tai là tơnklàs Sài Gòn.

Ồng gơl^k jơnau kơlôi sơnơng: Tơnklàs, hìu hìu, cau cau geh l^k tàm gùng, he pal pơgồp jơnau drao chờ Di tàm tu\ hơ\, kah tus jơnau nr^ Bác Hồ cih “Lơh nàng Mỹ dô, lơh nàng Nguỵ jê”, ồng at gai cih mờ cih gơs gơl jơnau đơs crih “Việt Nam-Hồ Chí Minh”: “Tàm ngai 30/4, cau lơh broă tàm anih pờ tơl^k jơnau đơs yal tus a` in: neh g^t jơnau tơng^t lơi lah ờ, 11 jơ 30 phút he neh yồng bồng bi hờ đang rơkàng hìu Độc Lập, tơnklàs đah jum, dà lơgar tơrgùm bal, tus mơ gùng Quán Sứ kờ` cri bơyai pờ jơnau đơs crih bè lơi. A` tus mơ, gơnoar atbồ gam ntào tềng kai ntùng lùp: neh bè lơi, a` neh sồr bơh nggùl nhai do bloh, sền ală cau ndai geh jơnau đơs crih lơi lah ờ? Dan yal mờ bi a` mìng geh 1 jơnau ờ jòng do mơ mờ a` neh ntào tơn đơs crih jơnau do tềng kai ntùng, rơ\p jơh đơs crih, ồng tàp tê mờ đơs: Di, mìng kờ` geh jơnau do mơ. Sồr mpồl đơs crih tàm anih pờ tơl^k jơnau đơs Việt Nam tàm mho do tus anih ku\p săp nàng bơsram jơnau đơs crih do. 5 jơ mho do, dà lơgar ai tơl^k jơnau tơng^t do tus mờ gùt dunia geh ngui jơnau đơs crih do”.

Jơnau đơs crih geh ku\p săp tơn mho ngai 30/4/1975, tơnơ\ mờ tu\ anih pờ tơl^k jơnau đơs yal jơnau pha lin tus mờ dunia, jơnau đơs crih “Bè geh Bác Hồ tàm ngai pha lin dờng” mpong săp niam bơne\ ngan, pơnyờ să ngan. Jơnau đơs crih geh ală làng bol, cau kra, cau kơnòm, cau ùr, cau klao ndrờm gơboh đơs mờ kah tơn jơnau đơs crih do tơnơ\ mờ hơ\. Ală bơyô dunia, ală cau ờ tu\ lơi g^t jơnau đơs dà Việt Nam he dê kung đơs sơl gơl jơnau đơs crih “Việt Nam-Hồ Chí Minh”. Bơta pràn kis jơnau đơs crih do neh sơlèt l^k bơdìh lơgar Việt Nam mờ tus tàm uă lơgar bè Nga, Đức, Cuba, Lo…cau cih [ăo Trần Mai Hạnh, gơnoar atbồ dờng anih pờ tơl^k jơnau đơs Việt Nam lài do tam pà: “Jơnau đơs crih hơ\ bơh bi Phạm Tuyên bơceh geh ku\p săp di tàm tu\ hơ\ tơn, den tàng tu\ pờ tơl^k jơnau cih a` dê den kung geh tơl^k bal jơnau đơs crih hơ\ sơl. Mờ tu\ [ăo Nhân dân l^p den tềng gah jơnau cih a` dê là jơnau đơs crih bi Phạm Tuyên dê. Tu\ jơnau cih geh yal tàm anih pờ tơl^k jơnau đơs a` neh gơhòr dà măt tàm tu\ geh gal cau nggùl ngai 01/5/1975-hơ\ là ngai dunia lơh broă sơnrờp Sài Gòn geh tơnklàs. Tàm rơndeh dờng kờ` rê cih jơnau tơng^t, ku\p rùp tơl^k nùs nhơm chờ pơyoa tus anih yal tơng^t Việt Nam in, a` kơno jơnau cih a` dê bal mờ jơnau đơs crih “Bè geh Bác Hồ tàm ngai pha lin dờng”. a` ngoh rơngăc ngan. 2 nă kòn bơnus krơi is ờ g^t cau lơi, bi Phạm Tuyên tu\ hơ\ gam tàm Hà Nội bơceh jơnau đơs crih tơrbo\ dà lơgar, a` gam tàm đah jum kung dơ\ sơnrờp hòi măt sơnđan tiah do là [òn dờng Hồ Chí Minh, gơlơh bè 1 nùs nhơm bal”.

Mờ săp đơs niam, đềt mềr, jơnau ờ jòng, niam, kờp jơh bơh măt sơnđan bal mờ jơnau đơs crih ờ tus 60 jơnau, mơya jơnau đơs crih do geh nùs nhơm tơrgùm bal mùl màl. Tơrgùm bal là jơnau đơs “Việt Nam-Hồ Chí Minh” mùl màl là: “30 nam tam lơh, geh pha lin jơh dà lơgar, 30 nam dân chủ cộng hoà, tam lơh neh pha lin”. Đơs bè cau chài bơceh jơnau đơs crih Phạm Tuyên dê, jơnau đơs crih gơlơh bè neh geh lài, di lah ờ geh ồng den geh cau chài bơceh jơnau đơs crih ndai dà lơgar dê cih gơs sơl: “Geh uă ngan cau lơh [ăo tus lùp a` kung đơs là, hơ\ là nùs nhơm a` dê. Nùs nhơm a` dê là nùs nhơm bơh làng bol tu\ hơ\ tơnơ\ mờ g^t nđờ nam tam lơh hơ\ sồng geh ngai hơ\. Mờ tu\ tam lơh pha lin neh tus den chờ hờp mờ gơboh gơbài ngan. A` kơlôi là bơta kis jơnau đơs crih do geh sùm là tài nùs nhơm a` dê mờ nùs nhơm ală cau, ală làng bol tàm lơgar geh ndrờm bal den tàng geh 1 bơta tơnguh sùm”.

Mờr nggùl rài neh rơlao, cau chài bơceh jơnau đơs crih Phạm Tuyên neh bơceh tai g^t nđờ jơnau đơs crih pa, mơya jơnau đơs crih “Bè geh Bác Hồ tàm ngai pha lin dờng” ồng dê sùm là jơnau drao chờ dà lơgar dê tàm ngai pha lin dờng. cau bơceh jơnau đơs crih hơ\ tu\ do neh rơlao 80 sơnam, mơya jơnau đơs crih “Bè geh Bác Hồ tàm ngai pha lin dờng” gam pa sùm. Bu\ lah jơnau đơs crih geh bơceh tàm tơngai ờ tơl 2 jơ, mơya hơ\ là 2 jơ ai jơh rài kis, gơl jơnau đơs crih “Việt Nam-Hồ Chí Minh” neh gơs là jơnau ờ tu\ lơi jơh.

Cau mblàng Ndong Brawl